III CO 42/64

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Transportowego Handlu Wewnętrznego w Zielonej Górze na czynności komornika, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze postanowieniem z dnia 28 maja 1964 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy na postanowienie sądu powiatowego odrzucające względnie rozstrzygające skargę na czynności komornika w przedmiocie nałożenia grzywny w trybie art. 643 k.p.c. - służy zażalenie?"udziela następującej odpowiedzi:Na postanowienie sądu powiatowego odrzucające skargę na nałożenie grzywny przez komornika w trybie art. 643 k.p.c. przysługuje zażalenie.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 520 § 1 k.p.c. stanowi, że "na postanowienie sądu powiatowego nie ma zażalenia, chyba że przepisy księgi niniejszej (czyli przepisy o postępowaniu egzekucyjnym) stanowią inaczej". Przepisy tejże księgi II nie zawierają przepisu przewidującego zażalenie na postanowienie sądu powiatowego wydane na skutek skargi na nałożenie grzywny przez komornika w trybie art. 643 k.p.c. Mogłoby się zatem wydawać, że w świetle wyżej zacytowanego przepisu zażalenie na takie postanowienie nie przysługuje. Pogląd taki nie byłby jednak trafny.Przepis art. 520 § 1 k.p.c. brzmi wprawdzie kategorycznie, jednakże nie powinno ulegać wątpliwości, że podlega on wykładni ścieśniającej.Można podać następujący przykład. Komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne, a wierzyciel wniósł skargę na tę czynność komornika. Sąd powiatowy nie uwzględnił tej skargi. W myśl art. 572 k.p.c. wierzycielowi przysługuje zażalenie na to postanowienie sądu powiatowego, skoro dotyczy ono umorzenia postanowienia egzekucyjnego. Wierzyciel wniósł takie zażalenie, lecz sąd powiatowy odrzucił je (art. 374 w związku z art. 394 § 3 i 532 k.p.c.) np. z tej przyczyny, iż uznał je za spóźnione. Przepisy księgi II k.p.c. nie przewidują zażalenia na postanowienie sądu powiatowego odrzucającego zażalenie. A jednak nie ulega wątpliwości, że na postanowienie sądu powiatowego odrzucające powyższe zażalenie przysługuje zażalenie na zasadzie ogólnej wynikającej z art. 391 § 1 pkt 14 w związku z art. 532 k.p.c.Już ten jeden przykład wystarczy, by móc stwierdzić stanowczo, że istnieją przypadki, gdy w postępowaniu egzekucyjnym przysługuje zażalenie na postanowienie sądu powiatowego, mimo że nie istnieje żaden przepis, jaki powinien by istnieć przy werbalnej wykładni art. 520 § 1 k.p.c., by zażalenie było dopuszczalne.Jeżeli np. w postępowaniu egzekucyjnym sąd powiatowy oddali wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych albo cofnie przyznane zwolnienie, to nie powinno budzić wątpliwości, że stronie przysługuje zażalenie. Stan prawny w tym przedmiocie nie może być w postępowaniu egzekucyjnym inny niż jest w postępowaniu rozpoznawczym (art. 391 § 1 pkt 2 k.p.c.).Powyższe przykłady - a można by je mnożyć - zmierzają do wykazania, że rzeczywista treść art. 520 § 1 k.p.c. - mimo kategorycznego brzmienia tego przepisu - nie odpowiada jego brzmieniu. Treść tego przepisu jest węższa. Ma ona bowiem na myśli tylko te postanowienia, których przedmiot nie ma odpowiednika w postępowaniu rozpoznawczym i dlatego nie mógł być zamieszczony w wyliczeniu zawartym w art. 391 § 1 k.p.c. Jeżeli zaś przedmiot postanowienia wydanego przez sąd powiatowy w postępowaniu egzekucyjnym jest identyczny z przedmiotem postanowienia wydanego w postępowaniu rozpoznawczym, a od takiego postanowienia przysługuje zażalenie, to zażalenie przysługuje także od identycznego postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym. W art. 520 § 1 k.p.c. chodzi więc o postanowienia "czysto egzekucyjne".W postępowaniu rozpoznawczym przysługuje zażalenie na postanowienie skazujące na grzywnę (art. 391 § 1 pkt 4 k.p.c.). A zatem - mimo nieistnienia w części II k.p.c. przepisu, o jakim mowa w art. 520 § 1 k.p.c. - także w postępowaniu egzekucyjnym przysługuje zażalenie na skazanie na grzywnę. Przysługuje ono zarówno wówczas, gdy sam sąd powiatowy wymierzył grzywnę (np. art. 801 § 3 k.p.c.), jak i wówczas, gdy sąd powiatowy orzekał na skutek skargi na wymierzenie grzywny przez komornika. W tym ostatnim przypadku obojętne jest, czy sąd powiatowy orzekł merytorycznie, czy też odrzucił skargę na czynność komornika. Dopuszczalność zażalenia na postanowienie wydane na skutek skargi na czynność komornika zależy bowiem od tego, czego skarga dotyczyła. Skoro zaś postanowienie sądu powiatowego, skazujące na grzywnę albo aprobujące - na skutek skargi na czynności komornika - w całości lub w części postanowienia komornika nakładającego grzywnę, podlega zażaleniu, zażalenie przysługuje także na postanowienie sądu powiatowego odrzucające skargę na nałożenie grzywny przez komornika.O dopuszczalności zażalenia decyduje w tym przypadku negatywny wynik skargi na nałożenie grzywny przez komornika. Ponieważ jednak w sprawie, w której Sąd Wojewódzki przedstawił pytanie zacytowane w sentencji, sąd powiatowy odrzucił skargę na czynność komornika, a zatem skoro w owej sprawne chodzi wyłącznie o dopuszczalność zażalenia na postanowienie odrzucające skargę na nałożenie grzywny przez komornika, należało - zgodnie z ustalonym orzecznictwem - odpowiedź zawartą w sentencji niniejszej uchwały ograniczyć do tego zakresu, jaki jest istotny dla rozpoznania przez Sąd Wojewódzki wniesionego zażalenia, pomijając tę część pytania, która w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Wojewódzki nie jest aktualna.