III KZ 220/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Fic (sprawozdawca).Sędziowie: Z. Kubec, W. Dąbrowski.Prokurator: T. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mieczysława K. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, po rozpoznaniu zażalenia prokuratora na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 26 kwietnia 1961 r., na podstawie art. 510-516 k.p.k. postanowił:1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz Mieczysława K. 5.000 zł tytułem odszkodowania za krzywdę moralną i cierpienia fizyczne oraz miesięczną rentę w kwocie 500 zł, 3. roszczenie Mieczysława K. z tytułu utraconego majątku ruchomego i nieruchomego pozostawić bez rozpoznania.Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 5 czerwca 1950 r. Mieczysław K. został uznany za winnego przestępstwa z art. 87 w związku z art. 86 § 2 k.k. W.P. i skazany na 6 lat więzienia, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat oraz przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa.Najwyższy Sąd Wojskowy postanowieniem z dnia 12 grudnia 1950 r. utrzymał ten wyrok w mocy. Postanowieniem z dnia 31 marca 1953 r. Wojskowy Prokurator Rejonowy w Olsztynie na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. b) i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 22 listopada 1952 r. o amnestii (Dz. U. Nr 46, poz. 309) złagodził Mieczysławowi K. karę pozbawienia wolności do 4 lat więzienia. W dniu 5 czerwca 1953 r. Mieczysław K. został zwolniony z więzienia zgodnie z postanowieniem Wojskowego Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 1 czerwca 1953 r.Postanowieniem z dnia 6 września 1958 r. Sąd Najwyższy uchylił powołane wyżej orzeczenia Sądów Wojskowych i wznowił postępowanie w sprawie. Prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 23 stycznia 1959 r. Mieczysław K. został uniewinniony z zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 87 w związku z art. 86 § 2 k.k. W.P.Sąd Wojewódzki w Olsztynie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 1961 r. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Mieczysława K. 90.000 zł z 8% od dnia 18 marca 1959 r. do dnia zapłaty.Na powyższe postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie złożył zażalenie Prokurator Wojewódzki w Olsztynie, wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia w części zasądzającej żądanie wniosku przez:a) oddalenie zasądzonego roszczenia w wysokości 35.000 zł z tytułu utraconego przez wnioskodawcę majątku ruchomego i nieruchomego,b) oddalenie zasądzonego roszczenia w wysokości 50.000 zł z tytułu skapitalizowanej renty i ewentualnie zasądzenie na rzecz wnioskodawcy renty bieżącej w wysokości nie przekraczającej kwoty 500 zł miesięcznie.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: Zażalenie jest słuszne. Sąd Wojewódzki trafnie przyznał Mieczysławowi K. zadośćuczynienie za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną w kwocie 5.000 zł, natomiast niesłusznie zasądził na rzecz wnioskodawcy:1. kwotę 35.000 zł jako odszkodowanie za utracony przez wnioskodawcę majątek ruchomy i nieruchomy,2. kwotę 50.000 zł z tytułu skapitalizowanej renty. Jeżeli chodzi o pierwsze z kwestionowanych roszczeń, to należy mieć na uwadze, że zasądzenie tego rodzaju roszczenia w niniejszym postępowaniu sądowym jest niedopuszczalne, skoro w myśl przepisu art. 12 pkt 3 dekretu z dnia 22 października 1947 r., o przepadku majątku orzekanie o przyznaniu wynagrodzenia w razie uchylenia orzeczenia o przepadku majątku nie należy do drogi postępowania sądowego. Zasądzenie więc na rzecz wnioskodawcy kwoty 35.000 zł jako odszkodowania za utracony przez niego majątek ruchomy i nieruchomy ostać się nie może.Niesłuszne jest również przyjęcie przez Sąd formy odpowiedzialności za utratę zdrowia wnioskodawcy w postaci skapitalizowanej renty. Przyjęcie przez Sąd tej formy odpowiedzialności Skarbu Państwa w warunkach niniejszej sprawy jest całkowicie nieuzasadnione, i to zarówno ze względu na brak ku temu prawnych przesłanek z art. 164 k.z. (ważnych powodów), jak i ze względu na brak jakichkolwiek racji życiowych.Wnioskodawca jest już człowiekiem starszym (60 lat) i schorowanym. Choroba jego i starszy wiek wymagają spokojnego trybu życia i uzasadniają właśnie udzielenie mu stałej pomocy w formie bieżącej renty, która służyłaby wyłącznie na cele konsumpcyjne.Z tych powodów Sąd Najwyższy postanowił jak wyżej.