Rw 237/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia ppłk M. Bieniaszewski.Sędziowie: płk Z. Wizelberg (sprawozdawca), mjr J. Woźniak.Prokurator: mjr J. Burzyński.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skarg rewizyjnych obrońców oskarżonych, wniesionych od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w Zielonej Górze z dn. 6 lutego 1963 r., sprawę następujących osób:1) Mieczysława F., skazanego z art. 144 § 1 k.k.W.P. na karą 8 miesięcy więzienia z utratą prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych przez 2 lata za to, że "w dniu 16 grudnia 1962 r. jako kierowca samochodu ciężarowego marki "Star" naruszył § 53 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministrów: Komunikacji, Spraw Wewnętrznych i Spraw Wojskowych z dnia 27 października 1937 r. o ruchu pojazdów mechanicznych na drogach publicznych w ten sposób, że w czasie jazdy wprawił się w stan nietrzeźwości, wskutek czego oddał samochód kierowcy P., który spowodował wypadek drogowy, uszkadzając samochód i słup sieci elektrycznej";2) Kazimierza J., skazanego z art. 130 § 1 k.k.W.P. na karę 1 roku więzienia z degradacją za to, że "w dniu 16 grudnia 1962 r. jako dysponent samochodu ciężarowego naruszył § 4 pkt 1, 3, 8 i 9 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 25/MON z dnia 18 kwietnia 1962 r. przez to, że poczęstował wódką w czasie jazdy samochodem podległego mu kierowcę, sam wprawił się w stan nietrzeźwości, nie reagował, gdy kierowcy prowadzili samochody z nadmierną szybkością, dopuścił do zamiany kierowców w samochodzie, jak również dopuścił do tego, że w kabinie samochodowej znajdowały się 4 osoby zamiast 2, na skutek zaś niedopełnienia tych obowiązków doszło do wypadku drogowego, w czasie którego uszkodzony został samochód i zniszczone dwa słupy sieci elektrycznej".3) Tadeusza P., skazanego z art. 144 § 1 k.k.W.P. na karę 10 miesięcy więzienia za to, że "w dniu 16 grudnia 1962 r. w N., jako kierowca wojskowy prowadząc wojskowy samochód ciężarowy marki "Star", naruszył § 54 pkt 1 i § 55 rozporządzenia Ministrów: Komunikacji, Spraw Wewnętrznych i Wojskowych z dnia 27 października 1937 r. w ten sposób, że prowadził ten samochód z nadmierną szybkością, w następstwie czego, nie panując nad pojazdem, zjechał na lewą stronę drogi, ściął dwa słupy sieci elektrycznej i uderzył samochodem w budynek, niszcząc w ten sposób poważnie samochód".Sąd Najwyższy, uwzględniając skargi rewizyjne obrońców, postanowił zmienić wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w Zielonej Górze z dnia 6 lutego 1963 r. w sprawie Mieczysława F., Kazimierza J. i Tadeusza P. w sposób następujący: 1) zmienić kwalifikację prawną czynu oskarżonego Mieczysława F., polegającego na tym, że w dniu 16 grudnia 1962 r. prowadził w stanie nietrzeźwości samochód ciężarowy marki "Star", z art. 144 § 1 k.k.W.P. na art. 28 ustawy z 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu; za podstawę wymiaru kary za ten czyn przyjąć art. 28 i 31 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu i wymierzoną oskarżonemu Mieczysławowi F. karą złagodzić do 4 miesięcy aresztu z utratą prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres lat dwóch; 2) złagodzić wymierzoną oskarżonemu Kazimierzowi J. karę z art. 130 § 1 k.k.W.P. z kary jednego roku więzienia z degradacją do kary dziesięciu miesięcy więzienia bez degradacji; 3) zmienić kwalifikację prawną czynu oskarżonego Tadeusza P. z art. 144 § 1 k.k.W.P. na art. 144 § 1 i 3 k.k.W.P.; za podstawę wymiaru kary przyjąć art. 144 § 3 k.k.W.P. i wymierzoną oskarżonemu Tadeuszowi P. karę złagodzić do sześciu miesięcy aresztu, a wykonanie tej kary w myśl art. 1 i 2 k.k.W.P. zawiesić na okres jednego roku.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:1. Oskarżony Tadeusz P. przejął prowadzenie samochodu w zastępstwie nietrzeźwego oskarżonego Mieczysława F. Oskarżony Tadeusz P. nie był w czasie prowadzenia samochodu nietrzeźwy. Do wypadku samochodowego (najechanie na słupy sieci elektrycznej i na budynek) doszło na skutek rozwinięcia przez oskarżonego Tadeusza P. nadmiernej szybkości na zakręcie. Oskarżony Tadeusz P. przecenił swoje umiejętności kierowcy przypuszczając, że potrafi przebyć zakręt nie zmniejszając szybkości jazdy. Oskarżony Tadeusz P. mógł jednak i powinien był przewidzieć, że przy dużej stosunkowo szybkości (około 60 km/godz.) przebycie zakrętu może się nie udać i może dojść wskutek tego do wypadku samochodowego.Trzeba tu jeszcze nadmienić, że oskarżony Tadeusz P. nie wiedział o tym, iż nie wolno mu w myśl zaleceń dowódcy - przekraczać szybkości 35 km/godz. Nie był on bowiem obecny na odprawie zorganizowanej dla dysponentów i kierowców, a dysponent oskarżony Kazimierz J. nie poinformował go - wbrew swojemu obowiązkowi - o zakazie przekraczania szybkości 35 km/godz.2. Nie ma przepisów określających wyraźnie, z jaką szybkością wolno kierowcy pokonywać zakręty na drodze. Szybkość ta powinna być dostosowana do konkretnych warunków, tj. do ostrości zakrętu, do śliskości jezdni, stanu technicznego pojazdu, a następnie do indywidualnych umiejętności kierowcy w pokonywaniu zakrętów przy określonej szybkości jazdy.Są to okoliczności poddawane ocenie kierowcy w momencie przystąpienia do pokonywania zakrętu i od prawidłowości tej oceny zależy dostosowanie przez kierowcę prawidłowej, w konkretnym wypadku bezpiecznej szybkości jazdy. Od kierowcy wymaga się jednak, aby oceniał on prawidłowo wszystkie te elementy zachowania bezpiecznej szybkości przy pokonywaniu zakrętu.Jest to powinnością kierowcy wynikającą z ogólnego nakazu rozważnego i ostrożnego prowadzenia pojazdu mechanicznego (art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych - Dz. U. Nr 53, poz. 295).Jeżeli jednak żołnierz-kierowca pojazdu mechanicznego przy pokonywaniu - z naruszeniem obowiązku rozważnego i ostrożnego prowadzenia pojazdu (art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. - Dz. U. Nr 53, poz. 295) - zakrętu na trasie jazdy, na skutek lekkomyślnego przeceniania swoich umiejętności prowadzenia pojazdów, rozwija nadmierną w konkretnych warunkach szybkość jazdy, co w konsekwencji prowadzi do wypadku samochodowego, to tym samym taki żołnierz-kierowca dopuszcza się nieumyślnie przestępstwa drogowego przewidzianego w art. 144 § 3 k.k.W.P.3. Przepis art. 144 § 1 k.k.W.P. oparty jest bowiem na konstrukcji winy kombinowanej i ma zastosowanie tylko wówczas, kiedy żołnierz-kierowca umyślnie narusza obowiązujące przepisy drogowe oraz nieumyślnie (wskutek lekkomyślności lub niedbalstwa) powoduje wypadek z ludźmi lub zniszczenie czy uszkodzenie prowadzonego pojazdu.Natomiast gdy naruszenie przepisów drogowych przez kierowcę jest jedynie nieumyślne, a więc jest tylko skutkiem braku rozwagi lub ostrożności ze strony kierowcy oraz lekkomyślnego przecenienia przez kierowcę własnych umiejętności prowadzenia pojazdu mechanicznego w konkretnych warunkach drogowych, to w zasadzie mamy wówczas do czynienia z przestępstwem nieumyślnym przewidzianym w art. 144 § 3 k.k.W.P.4. Stosując wywody zawarte w ustępach 2 i 3 w sprawie Tadeusza P., należy stwierdzić, że Tadeusz P. dopuścił się - w warunkach opisanych w ustępie 1 - jedynie nieumyślnego przestępstwa z art. 144 § 3 k.k.W.P., a nie, jak to niesłusznie przyjęto w zaskarżonym wyroku, przestępstwa umyślnego z art. 144 § 1 k.k.W.P.Wobec tego, że zachodzi konieczność zmiany kwalifikacji czynu oskarżonego Tadeusza P. na kwalifikację znacznie łagodniejszą, należało również odpowiednio złagodzić karę wymierzoną temuż oskarżonemu Tadeuszowi P.Stosunkowo niezbyt wielkie skutki wypadku samochodowego spowodowanego przez oskarżonego - w połączeniu z dobrą opinią służbową oskarżonego i z przypadkowością wejścia przezeń w kolizję z prawem karnym (zastąpił on przy kierownicy samochodu nietrzeźwego Mieczysława F.) - pozwalają na zastosowanie do oskarżonego Tadeusza P. warunkowego zawieszenia wykonania kary. Opierając się na ocenie okoliczności wypadku przeprowadzonej w poprzednich ustępach oraz na ocenie dotychczasowego nienagannego trybu życia oskarżonego, można nabrać przekonania, że kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania stanowić będzie represję współmierną w stosunku do winy oskarżonego i że nie popełni on mimo niewykonania kary nowego przestępstwa.