II CR 667/62

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa J.K. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Rady Narodowej w B.) o zwolnienie spod egzekucji, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 13 kwietnia 1963 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 9 marca 1962 r., w sprawie IV Kow 355/61, teść powoda J.T. został skazany za przestępstwo przeciwko mieniu społecznemu na 15 lat więzienia i grzywnę w wysokości 200.000 zł. Ponadto orzeczono przepadek mienia J.T. Na wniosek Prokuratury Wojewódzkiej toczy się postępowanie egzekucyjne w celu wykonania orzeczenia o przepadku mienia, o grzywnie i o kosztach.Dnia 19 marca 1963 r. powód J.K. wytoczył powództwo z wnioskiem, by Sąd Wojewódzki wyłączył spod egzekucji dom jednorodzinny... tudzież nieruchomości gruntowe...Powód twierdził, że grunt opisany we wniosku pozwu stanowi współwłasność F.T., Cz.K., M.Sz. i T.T., że wymienieni współwłaściciele przyrzekli mu sprzedać swoje udziały i oddali mu całą nieruchomość w użytkowanie już w 1951 r., że na nieruchomości wybudował za własne pieniądze dom jednorodzinny i urządził hodowlę drobiu. W takich warunkach nieruchomość ani też wzniesiony na niej dom nie może być przedmiotem postępowania egzekucyjnego przeciwko J.T. W dalszym toku postępowania w pierwszej instancji powód twierdził i wywodził, że zgodnie z treścią powództwa powód jako posiadacz gruntu oddanego mu przez właścicieli hipotecznych wzniósł na tym gruncie nieruchomość o wartości znacznie wyższej od wartości gruntu, ma więc według przepisów prawa rzeczowego prawo żądać, aby właściciele przenieśli na niego własność nieruchomości (...).Sąd Wojewódzki powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki stwierdził, iż z mocy art. 18 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. z 1958 r. poz. 11) legitymację dla powództwa o wyłączenie spod egzekucji ocenić należy na podstawie art. 574 k.p.c. W myśl tego przepisu powód nie jest legitymowany. Budynek postawiony przez powoda stał się bowiem własnością właścicieli gruntu, jako jego część składowa, a proces obecny nie może być ani procesem o sprostowanie księgi wieczystej, ani procesem o przeniesienie własności zabudowanej części nieruchomości.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powoda Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustawa z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. z 1958 r. poz. 11) wyjaśnia w ust. 3 art. 6, który podmiot jest legitymowany biernie w procesie mającym na celu obalenie domniemania ustanowionego w § 1 i § 2 cyt. art. 6. Przytoczona ustawa natomiast nie zawiera przepisu wyjaśniającego, który podmiot jest we wspomnianym procesie legitymowany czynnie. Wyjaśnienia w tym kierunku szukać należy w przepisach drugiej części Kodeksu postępowania cywilnego, do których w przedmiotach nieobjętych przepisami cyt. ustawy odsyła art. 18 tejże ustawy. Takim przepisem wyjaśniającym, które podmiot jest legitymowany, czynnie do wytoczenia powództwa w myśl § 3 art. 6. cyt. ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. jest art. 574 k.p.c., stanowiący, kiedy osoba trzecia może w drodze powództwa żądać zwolnienia od egzekucji przedmiotu zajętego.W okolicznościach sprawy Sąd Wojewódzki trafnie ocenił, że powód stosownie do art. 574 k.p.c. nie jest legitymowany czynnie do wytoczenia powództwa w myśl art. 6 § 3 cyt. ustawy. Nie zachodzi bowiem żadna z przesłanek wymienionych w punktach 1 do 4 art. 574 k.p.c. I w istocie rzeczy powód w rewizji nie powołuje się na punkty 1 do 4 art. 574 k.p.c., a uzasadnia swoje powództwo tym, że może żądać, aby współwłaściciele gruntu przenieśli na niego własność nieruchomości, stosownie do art. 73 § 2 Prawa rzeczowego.Otóż jeżeli nawet byłyby przesłanki do żądania opartego na art. 73 § 2 Prawa rzeczowego, to powód i tak nie byłby legitymowany czynnie w sprawie niniejszej, gdyż art. 574 k.p.c. nie daje legitymacji czynnej podmiotowi, który mógłby wobec dłużnika wystąpić z żądaniem opartym na art. 73 § 2 prawa rzeczowego. Nie daje takiej legitymacji w szczególności punkt 3 art. 574 k.p.c., skoro nieruchomość aż do czasu uwzględnienia żądania opartego na art. 73 § 2 Prawa rzeczowego należy do dłużnika.W takim stanie sprawy stwierdzić trzeba, że zaskarżony wyrok zgodny jest z prawem, a wobec tego rewizję powoda należało oddalić. (...).