III CR 268/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, H. Gorazdowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Komisji Społeczno-Lekarskiej przy Dzielnicowej Radzie Narodowej w Ł. o zastosowanie przymusowego leczenia wobec Kazimierza S., na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego dla m. Łodzi w Łodzi z dnia 11 marca 1963 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu dla m. Łodzi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePismem z dnia 16.XI.1962 r. Komisja Społeczno-Lekarska w Ł. wystąpiła do Sądu Powiatowego w Łodzi z wnioskiem o zastosowanie wobec Kazimierza S. przymusowego leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa zamkniętego. Na rozprawie przed Sądem Powiatowym w dniu 10.XII.1962 r. Zofia S. twierdziła, że mąż jej Kazimierz pije bardzo często, od jesieni 1961 prawie codziennie, bije żonę i robi jej awantury, stale grozi. Zofia S. oświadczyła również, że dnia poprzedniego uderzyła męża szczotką, albowiem nie mogła już wytrzymać. Kazimierz S. kategorycznie zaprzeczył, by pił alkohol nałogowo. Wyjaśnił, że nieporozumienia z żoną i jej szykany wobec niego powstają na tle pogłębiającego się rozkładu pożycia małżeńskiego, przy czym stroną winną rozkładu tego pożycia jest, jego zdaniem, żona Zofia. Sąd na wniosek Kazimierza S. dopuścił dowód z przesłuchania wskazanych świadków na poparcie okoliczności przez niego wskazanych i rozprawę w dniu 10.XII.1962 r. odroczył. Dopuszczeni świadkowie nie zostali jednak przez Sąd przesłuchani ani w dniu 31.XII.1962 r., ani też w dniu 4.III.1963 r.Ostatecznie Sąd po przesłuchaniu syna uczestników postępowania, 15 letniego Karola S., oraz uczestników postępowania orzekł zastosowanie wobec Kazimierza S. przymusowego leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa zamkniętego.W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, dlaczego odstąpił od przesłuchania dopuszczonych świadków powołanych przez Kazimierza S., i podkreślił, że na podstawie zeznań członków rodziny nabrał przekonania, iż S. pije alkohol nałogowo.Powyższe postanowienie zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając naruszenie art. 336, 218 i 242 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n., art. 26 k.p.n., art. 13 i 15 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji nadzwyczajnej są uzasadnione.Zebrany materiał dowodowy nie był wystarczający do ustalenia, że Kazimierz S. jest nałogowym alkoholikiem, a w każdym razie zebrany materiał wkładał na Sąd Powiatowy obowiązek zbadania sprawy w sposób szczególnie wnikliwy. Obowiązek szczególnie wnikliwego badania zasadności wniosków o zastosowanie przymusowego leczenia odwykowego w zakładach lecznictwa zamkniętego wynika już z samego charakteru ustawy o zwalczaniu alkoholizmu. Ustawodawca uzależnił umieszczenie alkoholika w zamkniętym zakładzie leczniczym od orzeczenia sądu nie tylko ze względu na ingerencję w jego prawa obywatelskie, ale również celem uniknięcia ewentualnych pomyłek i stosowania leczenia przymusowego w zakładzie zamkniętym wobec osób, które takiego leczenia nie wymagają. Intencja ustawodawcy ograniczenia kręgu osób poddawanych przymusowemu leczeniu odwykowemu od nałogu alkoholizmu przejawia się m. in. w zacieśnieniu możliwości orzekania przymusowego leczenia odwykowego tylko do nałogowych alkoholików. Psychologiczne i społeczne skutki, jakie powoduje orzeczenie przymusowego leczenia odwykowego wobec osób, które takiego leczenia nie wymagają, są oczywiste.W sprawie niniejszej świadek Karol S., na którego zeznaniach Sąd oparł swe ustalenia, zeznał wprawdzie, że jego ojciec Kazimierz S. "jest stale pijany", "pije wódkę", lecz treść tych zeznań nie wystarcza do uznania Kazimierza S. za nałogowego alkoholika. Świadek bowiem nie został przesłuchany wyczerpująco, ma dopiero lat 15 i obserwacje jego nie dają pewności takiej, jaka w sprawach tego typu jest konieczna. Do uwzględnienia wniosku nie mogły również - w okolicznościach sprawy - wystarczyć zeznania żony, Zofii S. Zachodziła potrzeba przesłuchania świadków zgłoszonych przez Kazimierza S. oraz zasięgnięcie opinii MO i izby wytrzeźwień co do częstotliwości opilstwa Kazimierza S.Sprawa nie została dotychczas dostatecznie wyjaśniona i nie dojrzała do stanowczego rozstrzygnięcia.W tym stanie Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 i 384 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n.). Sąd Powiatowy uzupełni postępowanie dowodowe w kierunkach wyżej wskazanych, a ponadto przeprowadzi dowód z opinii biegłego lekarza.