I CR 771/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski. Sędziowie: Z. Masłowski, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu Warsztatów Budowlanych i Metalowo-Elektrycznych w W. przeciwko Tadeuszowi K. o 125.338 zł, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Woj. Warszawskiego z dnia 19 maja 1961 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla Województwa Warszawskiego do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, w którym Rzemieślnicza Spółdzielnia Zaopatrzenia i Zbytu Warsztatów Budowlanych i Metalowo-Elektrycznych w W. domagała się zasądzenia od Tadeusza K. kwoty 125.338 zł tytułem zwrotu nadpłaconych sum za roboty wykonane przez pozwanego z ramienia powodowej Spółdzielni na rzecz Ekspozytury Towarowo-Spedycyjnej Państwowej Komunikacji Samochodowej, ustalając następujący stan faktyczny:Pozwany Tadeusz K. jako członek powodowej Spółdzielni wykonywał roboty budowlane u inwestora - Ekspozytury Towarowo-Spedycyjnej PKS.Za wykonywane roboty pozwany wystawił faktury dla powodowej Spółdzielni, która refakturowała złożone przez pozwanego rachunki na inwestora i z nim się rozliczała.Ostateczne rozliczenie wykazało, że pozwany wystawił rachunki przewyższające rzeczywistą wartość wykonanych robót.Prawomocnym orzeczeniem z dnia 23 września 1960 r. Okręgowa Komisja Arbitrażowa w W. zasądziła od strony powodowej na rzecz inwestora z tytułu różnicy pomiędzy rzeczywistą wartością robót a kwotą wynikającą z przedstawionych do realizacji rachunków - kwotę 102.584 zł z 12% od 12.VIII.1959 r., 5.552 zł kosztów postępowania oraz 6.000 zł na sporządzenie opisu przez biegłego.W świetle tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że pozwany powinien zwrócić Spółdzielni zapłacone na podstawie orzeczenia OKA kwoty.Sąd Wojewódzki odrzucił zaofiarowane przez pozwanego dowody z opinii biegłego i przesłuchania strony dla wykazania błędności ekspertyzy przeprowadzonej w postępowaniu arbitrażowym oraz wadliwości obrony ze strony Spółdzielni, która nie złożyła niezbędnych dowodów, wychodząc z założenia, że sądy nie są powołane do kontroli słuszności ustaleń dokonanych w postępowaniu arbitrażowym, tym bardziej zresztą, że pozwany brał udział w tym postępowaniu.W skardze rewizyjnej opartej na podstawach wymienionych w art. 371 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. pozwany wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając bezzasadne odrzucenie dowodów oraz nietrafne przyjęcie tezy, że orzeczenia Komisji Arbitrażowych wiążą sądy cywilne. Skarżący podnosi także błędność ustaleń, że pozwany brał udział w postępowaniu arbitrażowym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca skarżący błędność poglądu o mocy wiążącej ustaleń faktycznych zawartych w uzasadnieniu orzeczeń komisji arbitrażowych. Brak uzasadnienia przytoczonej tezy nie pozwala na skontrolowanie procesu myślowego Sądu I instancji. Niemniej jednak wypadnie stwierdzić, że żaden przepis k.p.c. i dekretu o państwowym arbitrażu gospodarczym nie daje podstaw do wyciągnięcia takiego wniosku.Według art. 31 dekretu zapadłe w postępowaniu arbitrażowym orzeczenia kończące sprawę mają moc wyroków sądowych. Zrównanie obu rodzajów orzeczeń nie usprawiedliwia zatem zapatrywania o mocy wiążących ustaleń faktycznych orzeczeń arbitrażowych, skoro mocy takiej nie mają ustalenia orzeczeń sądowych. W myśl art. 367 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Z powyższego sformułowania wynika, że res iudicata nie może rozciągać się na powody rozstrzygnięcia.Nie można również odmówić racji zarzutowi rewizji o wadliwości ustaleń, że pozwany brał udział w sprawie. Okoliczność, że pozwany był obecny na sali podczas rozpoznawania sprawy w postępowaniu arbitrażowym, jest dla rozstrzygnięcia sporu bez jakiegokolwiek znaczenia. Skutek procesowy mógł być wywołany tylko przez udział pozwanego w charakterze strony, skoro w myśl art. 367 k.p.c. w związku z art. 31 dekretu powaga rzeczy osądzonej rozciąga się tylko na strony. Stroną w postępowaniu arbitrażowym pozwany K. jako osoba fizyczna - zgodnie z treścią art. 2, 3 i 14 dekretu - być nie mógł.Wobec słuszności zarzutów rewizji zaskarżony wyrok ulega uchyleniu (art. 384 k.p.c.).Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zajdzie konieczność sprawdzenia słuszności twierdzeń pozwanego zawartych w jego pismach procesowych. W razie pozytywnych ustaleń wypadnie rozważyć, jaki był wpływ zaniechania przez pozwanego dostarczenia dowodów, żądanych przez stronę powodową w postępowaniu arbitrażowym, na wynik tego postępowania.