VI KO 80/60

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym, po rozpoznaniu przekazanej przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:a)Czy w przypadku założenia rewizji nadzwyczajnej za życia wnioskodawcy na jego niekorzyść od prawomocnego postanowienia przyznającego odszkodowanie w trybie art. 510 i nast. k.p.k., gdy wnioskodawca ten po założeniu rewizji nadzwyczajnej zmarł - postępowanie rewizyjne może się toczyć, czy też podlega ono zaniechaniu i jeśli tak - czy w postaci umorzenia postępowania, czy też pozostawienia rewizji nadzwyczajnej bez rozpoznania;b)czy w przypadku dopuszczalności postępowania rewizyjnego w takiej sytuacji faktycznej, prawa zmarłego wnioskodawcy mogą wykonywać osoby wskazane w art. 59 k.p.k., czy też spadkobiercy zmarłego zgłoszeni w trybie przepisów prawa cywilnego" - uchwalił rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWedług Wytycznych Sądu Najwyższego z 7 czerwca 1958 r. w sprawie stosowania przepisów art. 510-516 k.p.k. charakter cywilno-prawny roszczeń odszkodowawczych, przewidzianych w art. 510 i 512 k.p.k., obecnie po wprowadzeniu ogólnej odpowiedzialności Państwa także na akty przymusu państwowego, "jest niewątpliwy" (OSN, 1958 r., z IV, poz. 34).Stwierdzenie to rodzi konsekwencje i tej postaci, że zgłoszenie roszczenia o odszkodowanie, o którym mowa w wymienionych przepisach, zyskuje w postępowaniu o to odszkodowanie pozycję analogiczną do powództwa wytoczonego w procesie cywilnym. Analogia ta nakazuje w szczególności przyjąć, iż w razie śmierci wnioskodawcy, domagającego się odszkodowania, miarodajne być muszą, w przypadkach nie uregulowanych odmiennie w k.p.k., normy art. 183 § 1 pkt 1 i art. 185 § 1 k.p.c. Ponieważ art. 513 § 2 k.p.k. stanowi, iż w wypadku śmierci wnioskodawcy po zgłoszeniu w należytym terminie odszkodowania opartego na przepisie art. 510 k.p.k., lecz przed prawomocnym ukończeniem postępowania o to odszkodowanie, roszczenie odszkodowawcze, w granicach określonych w art. 512 k.p.k. zgłosić mogą osoby wymienione w tym ostatnim przepisie, wspomniana analogia z k.p.c. stosowana być może i powinna do przypadków nie wymienionych w art. 513 § 2 k.p.k., a więc - w sytuacji, kiedy wnioskodawca uzyskał już prawomocne orzeczenie przyznające mu odszkodowanie i kiedy przeciwko temu orzeczeniu założono rewizję nadzwyczajną. Śmierć takiego wnioskodawcy, jeżeli zdarzyła się przed zakończeniem postępowania w trybie tej rewizji nadzwyczajnej, pociąga więc za sobą zawieszenie tego postępowania w oparciu o przytoczone normy k.p.c.Umorzenie postępowania na podstawie art. 3 lit. "c" k.p.k. nastąpić nie może, skoro nie wchodzi już więcej w grę postępowanie karne.W przypadku przedstawionym w pytaniu S.N. przepis art. 512 k.p.k. w żadnym razie nie może wchodzić w rachubę, ponieważ mowa tam o przejściu na wymienione w art. 512 k.p.k. "uprawnienia", tj. roszczenia o odszkodowanie. Śmierć "osoby uprawnionej" (art. 510 i 512 k.p.k.) po uzyskaniu prawomocnego uwzględnienia jej roszczenia sprawią, że roszczenie zyskało tytuł w treści orzeczenia przyznającego odszkodowanie i pretensje z tego tytułu do Państwa przechodzą w zwykłej, przepisanej w prawie cywilnym, drodze na spadkobierców. Spadkobiercy ci (następcy prawni zmarłego), po wykazaniu swych praw spadkowych w przepisanym trybie, mają pełne prawo domagania się od dłużnika - Skarbu Państwa - uregulowania do ich rąk należności zasądzonej na rzecz zmarłego.Oczywiście Sąd Najwyższy, w razie gdy zachodzi sytuacja przedstawiona w pytaniu roztrząsanym w nin. sprawie, nie przeoczy szczególnej potrzeby rozważenia kwestii zarządzenia wstrzymania wykonania orzeczenia, od którego założono rewizję nadzwyczajną (art. 396 § 4 k.p.k.).