II KZ 152/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Dąbrowski (sprawozdawca).Sędziowie: S. Dąbrowski, F. Szeliński.Prokurator Generalnej Prokuratury: W. Gawlikowski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu zażalenia obrońcy Władysława Ł. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 16 listopada 1963 r. o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za oczywiście bezzasadne aresztowanie, po wysłuchaniu wniosku prokuratora, postanowił:powyższego zażalenia nie uwzględnić i zwrócić akta sprawy w celu rozpoznania merytorycznego wniosku Ewy Władysławy Ł. o odszkodowanie.Uzasadnienie faktyczneI. Władysław Ł. we wniosku z dnia 29 kwietnia 1963 r. wniósł o przyznanie mu odszkodowania z tytułu zastosowania względem niego oczywiście bezzasadnego pozbawienia wolności przez tymczasowe aresztowanie (art. 510 § 3 k.p.k.).II. Tenże Władysław Ł., zgłosiwszy powyższe żądanie przed prawomocnym ukończeniem postępowania o to wynagrodzenie, zmarł jak to wynika z odpisu zupełnego aktu zgonu w dniu 29 września 1963 r.III. Sąd Wojewódzki w Opolu, rozpoznając powyższy wniosek, postanowieniem z dnia 16 listopada 1963 r., na podstawie przepisu art. 3 k.p.k. wobec śmierci wnioskodawcy, postępowanie w sprawie umorzył.IV. Obrońca, prowadzący sprawę karną Władysława Ł. złożył na powyższe postanowienie umarzające postępowanie zażalenie, w którym - wnosząc o jego uchylenie - zarzucił obrazę przepisu art. 3 w związku z art. 513 § 2 k.p.k. przez bezpodstawne zastosowanie przepisu art. 3 k.p.k. i umorzenie postępowania, chociaż zachodziła celowość "zachowania ciągłości już zaawansowanego w tej sprawie postępowania".V. Ponadto obrońca oskarżonego, na podstawie uzyskanego pełnomocnictwa od żony zmarłego, wniósł odrębny wniosek w imieniu nieletniej córki zmarłego, Ewy Władysławy Ł., o przyznanie jej "odszkodowania za niesłuszne aresztowanie oskarżonego Władysława Ł." Ten ostatni wniosek nie został dotychczas rozpoznany przez Sąd Wojewódzki.Uzasadnienie prawneVI. W tym stanie sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Najwyższy na posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego w dniu 7 czerwca 1958 r. w wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie stosowania przepisów art. 510-516 k.p.k. (OSN 34/58) uchwalił m.in., że w sprawach o odszkodowanie z art. 510 i 512 k.p.k. stosuje się przepisy kodeksu postępowania karnego (pkt VIII).W związku z tym aczkolwiek przepisy kodeksu postępowania karnego nie zawierają wyraźnego przepisu normującego postępowanie sądu, gdy osoba uprawniona do żądania wynagrodzenia w myśl art. 510 k.p.k. zgłosiła to żądanie, lecz przed prawomocnym ukończeniem postępowania o to wynagrodzenie zmarła, to jednak przy zastosowaniu analogii z art. 3 k.p.k. należy dojść do wniosku, że postępowanie w takim wypadku podlega umorzeniu. Z chwilą bowiem śmierci osoby uprawnionej do żądania odszkodowania, o którym mowa w art. 510 k.p.k., prawo do żądania tego wynagrodzenia z mocy art. 512 k.p.k. przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców zmarłego w granicach, w jakich wskutek ukarania nie otrzymały one od pozbawionego wolności należnego im według ustawy utrzymania.Powstaje więc samoistne prawo żądania przez te osoby wskazanego wyżej wynagrodzenia, które jednak jest oznaczone w mniejszym zakresie, niż przysługiwałoby ono wnioskodawcy za jego życia.Ponadto z chwilą śmierci wnioskodawcy, jak to z powyższego wynika, wygasa ostatecznie jego prawo do żądania wynagrodzenia, o którym mowa w przepisie art. 510 k.p.k.W tych warunkach umorzenie postępowania o odszkodowanie wszczętego na skutek wniosku osoby, która następnie przed prawomocnym ukończeniem postępowania zmarła, nie powoduje żadnych ujemnych skutków prawnych dla osób wskazanych w art. 512 k.p.k., albowiem osoby te w myśl art. 513 § 2 k.p.k. mają prawo żądać przysługującego im odszkodowania z zachowaniem przewidzianego w tym przepisie terminu.W tych warunkach nie było podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż osoby wymienione w art. 512 k.p.k., jak wynika z powyższego, mają samoistne prawo w określonym terminie do zgłoszenia żądania przyznania im należnego wynagrodzenia.Ponieważ córka zmarłego taki wniosek złożyła, przeto należało jednocześnie przekazać akta sprawy Sądu Wojewódzkiego w Opolu zawierające ten wniosek - temuż Sądowi do merytorycznego rozpoznania tego wniosku.Mając więc powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak wyżej.