VI KO 121/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: M. Budzianowski, Z. Chełmicki, S. Dąbrowski, W. Dąbrowski, J. Dziowgo, J. Dorsz (sprawozdawca), M. Fic, T. Gdowski, A. Janowski, S. Kalinowski, Z. Kapitaniak, H. Kempisty, F. Korzeń, R. Kryże, Z. Kubec, M. Kulesza, P. Ławacz, J. Majewski, T. Majewski, E. Merz, M. Paluch, A. Pyszkowski, M. Stępczyński, K. Wagner. Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy na postawiony w trybie art. 26 § 1 prawa o u.s.p. wniosek Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1959 r. o wyjaśnienie następującej kwestii prawnej, budzącej wątpliwości w świetle przepisów art. 51, 235 i 244 § 3 k.p.k.:"Czy referendarz śledczy prowadzący śledztwo jest uprawniony do sporządzania aktu oskarżenia?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI.Kodeks postępowania karnego do czasu wydania ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 348) o zmianie przepisów k.p.k. nie znał instytucji referendarza śledczego.Tę instytucję powołała do życia ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o prokuraturze Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 38, poz. 346), która w art. 7 wymienia referendarza śledczego jako organ prokuratury.W świetle kolejnych nowel do k.p.k. zakres uprawnień referendarza śledczego kształtował się rozmaicie.II.W szczególności w ustawie z dnia 28 marca 1958 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 18, poz. 76) wprowadzono § 2 do art. 51 k.p.k., stanowiący, że Prokurator Generalny PRL może na czas określony powierzyć referendarzowi śledczemu dokonywanie czynności procesowych wymienionych w pkt a, b, c, d tego paragrafu, a odnoszących się do postępowania przed sądem powiatowym. W myśl znowelizowanego powyższą ustawą art. 234 § 1 k.p.k. śledztwo prowadzi się w sprawach o przestępstwa należące do właściwości sądów wojewódzkich, a w myśl art. 235 śledztwo prowadzi prokurator albo na jego zlecenie referendarz śledczy lub asesor prokuratury.W świetle obecnie obowiązującego stanu prawnego referendarz śledczy (i asesor prokuratury) może: 1) sporządzić akty oskarżenia w sprawach, w których prowadził śledztwo, 2) sporządzać i wnosić akty oskarżenia do sądów powiatowych nawet w takiej sprawie, w której sam nie prowadził śledztwa, jeżeli ma delegację z art. 51 § 2 k.p.k., 3) sporządzać akty oskarżenia w sprawach, w których śledztwo powierzone przez prokuratora przeprowadziła milicja obywatelska.Przepis bowiem art. 244 § 3 k.p.k., w myśl którego po zamknięciu śledztwa prowadzący śledztwo sporządza akt oskarżenia, nie zawiera ograniczenia w zależności od rodzaju sprawy. Wynika z tego, że referendarz śledczy, który prowadził śledztwo w sprawie o przestępstwo należące do właściwości sądu wojewódzkiego, ma prawo w tejże sprawie sporządzić akt oskarżenia.Takie akty oskarżenia w sprawach należących do właściwości sądów wojewódzkich mogą być wniesione wyłącznie przez prokuratora, gdyż tylko wtedy akt ten jest żądaniem uprawnionego oskarżyciela (art. 2 § 1 k.p.k.).Za słusznością stanowiska przyjętego w uchwale przemawia również i to, że ustawa z dnia 18 czerwca 1959 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 36, poz. 229) zezwala na powierzenie przez prokuratora prowadzenia śledztwa funkcjonariuszom milicji obywatelskiej, wobec czego zgodnie z art. 244 § 3 k.p.k. funkcjonariusze ci, jako prowadzący śledztwo, mogliby sporządzać akt oskarżenia i właśnie dla uniknięcia tego artykuł 235 § 2 k.p.k. czynność tę wyraźnie wyłącza z uprawnień MO. Gdyby takie uprawnienia dla prowadzącego śledztwo nie wypływało z § 3 art. 244 k.p.k., to ustawowe wyłączenie nie byłoby potrzebne. Wspomniany art. 235 § 2 k.p.k., wyłączając sporządzenie aktu oskarżenia z uprawnień milicji obywatelskiej, upoważnia do tej czynności prokuratora lub - na jego zlecenie - referendarza śledczego i asesora, rozszerzając w ten sposób uprawnienia tych stanowisk.Poza tym stwierdzić należy, że wystarcza, gdy akt oskarżenia sporządzony przez referendarza śledczego zostanie przesłany do sądu przez prokuratora przy piśmie przewodnim podpisanym przez prokuratora, albowiem z faktu takiego przesłania aktu oskarżenia wynika wyraźnie, że prokurator z treścią jego się zapoznał i akt ten zaakceptował.Z tych powodów na przedstawiony wyżej wniosek Prezesa Sądu Najwyższego należało uchwalić jak wyżej.