VI KO 13/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), Z. Nyczaj (współsprawozdawca), Z. Chełmicki, S. Dąbrowski, A. Janowski, J. Zembaty. Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza K. oskarżonego z art. 286 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. uchwalił przedstawioną przez Sąd Najwyższy powiększonemu składowi tego Sądu kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy lekarz zakładu społecznego służby zdrowia odpowiada z art. 286 k.k. za swoje uchybienia polegające na nieprawidłowym przeprowadzeniu wywiadu lekarskiego i wstępnego badania pacjenta, które to czynności mają stanowić podstawę diagnozy i terapii, czy też z przepisów określających odpowiedzialność za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneOdpowiedzialności karnej za przestępstwo urzędnicze określone w rozdziale XLI k.k., a więc i w art. 286 k.k., podlega sprawca, którego działanie leży w sferze wykonywania chociażby tylko w pewnym stopniu lub pomocniczo "władzy", "urzędowania", czy "spełniania czynności urzędowej". Podkreśla to orzeczenie powiększonego składu Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1957 r. 1 KO 230/57 (OSN 23/58). Zwraca ono jednocześnie uwagę, że czynność lekarza sprowadzająca się wyłącznie do spełniania fachowej usługi nie należy do tej kategorii działań.Lekarz zakładu społecznego służby zdrowia (art. 1 ustawy z dnia 28 października 1948 r. o zakładach społecznych służby zdrowia i planowej gospodarce w służbie zdrowia (Dz. U. Nr 55, poz. 434 z późniejszymi zmianami), mający tam, trwale lub przejściowo, uprawnienia do wydawania zarządzeń, których wykonanie w zakładzie jest w konkretnej sytuacji nieodzowne dla udzielenia należytej pomocy leczniczej określonej osobie (por. art. 1 ustawy z dnia 28 października 1950 r. o zawodzie lekarza - Dz. U. Nr 50, poz. 458), ponosi odpowiedzialność karną na podstawie art. 286 k.k. za zaniechanie tych czynności, grożące szkodą choremu. Do rzędu takich zaniechań należy, przykładowo rzecz biorąc, zaniechanie wydania zarządzenia co do umieszczenia w zakładzie chorego, którego tam dostawiono w stanie wskazującym na konieczność obserwacji klinicznej, umożliwiającej właściwe rozpoznanie choroby (diagnoza) i przedsięwzięcie właściwego leczenia (terapia); tak samo rzecz się przedstawia np. w razie niezarządzenia niezbędnego prześwietlenia w zakładzie odpowiedniego organu ciała chorego promieniami roentgenowskimi.Kwestia, czy sprawca-lekarz zakładu społecznego służby zdrowia miał w danym czasie uprawnienia do wydania podobnych skutecznych zarządzeń, tak jak i kwestia, czy nie doznał on w tym przeszkody natury zewnętrznej, należy do dziedziny ustaleń faktycznych w konkretnej sprawie. W zakresie wspomnianych uprawnień decydujące znaczenie ma przede wszystkim treść przepisów statutowych i instrukcji obowiązujących w danym zakładzie. Oczywiście ustaleń sądu orzekającego merytorycznie wymaga zawsze kwestia umyślności lub nieumyślności w zachowaniu się sprawcy.Należy w końcu zaznaczyć, że w sprawie niniejszej chodzi o lekarza zakładu społecznego służby zdrowia określonego typu, mianowicie szpitala publicznego. W związku z tym nie można tu pominąć, że przepis art. 21 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o zakładach leczniczych (Dz. U. Nr 38 poz. 382 z późniejszymi zmianami) stanowi: "Funkcjonariusze szpitali publicznych podlegają odpowiedzialności karnej i korzystają z opieki prawa na równi z urzędnikami publicznymi". O zachowaniu przez to rozporządzenie swojej mocy prawnej mówi się wyraźnie w art. 1 ust. 2 wymienionej ustawy z dnia 28 października 1948 r.