I KZ 66/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Potępa (sprawozdawca). Sędziowie: A. Bachrach, Z. Chełmicki. Prokurator: Cz. Marysz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisławy K., Alicji S., Salomei P., Antoniego Z., Jana I., Józefa P., Juliana W., Mieczysława S., Mariana M., Władysława B., Tadeusza M., Tadeusza G., Jerzego S., Franciszka S., Zbigniewa L., Tadeusza P., oskarżonych z art. 287 § 2 i i. k.k., po rozpoznaniu zażalenia złożonego przez Prokuratora Sądu Wojewódzkiego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 16 lutego 1961 r. w przedmiocie umorzenia postępowania karnego przeciwko oskarżonym na podstawie art. 49 k.p.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora postanowiłuznać powyższe postanowienie za nieważne i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie w celu rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW 1958 r. skierowany został do Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie akt oskarżenia przeciwko 16 pracownikom Łańcuckiej Fabryki Śrub, oskarżonym z art. 286 § 1 i 2, 287 § 2 k.k. Główny zarzut aktu oskarżenia wiązał się z podawaniem danych nie odpowiadających rzeczywistości co do wykonania miesięcznych planów w okresie od 1955 r. do maja 1957 r., co w ujęciu aktu oskarżenia naraziło Skarb Państwa na straty w wysokości więcej niż 2 miliony złotych z tytułu niesłusznie wypłaconej premii i funduszu zakładowego. Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 6 lipca 1959 r. uniewinnił 3 oskarżonych (oskarżeni Stanisława K., Alicja S., Józef P.) oraz uniewinnił oskarżonego Tadeusza P. od zarzutów opisanych pod pkt VII i IX aktu oskarżenia; skazał resztę oskarżonych co do pozostałych zarzutów, przy czym w stosunku do 5 oskarżonych zastosował warunkowe zawieszenie wykonania kary; co do wspomnianego wyżej zarzutu wiążącego się z podawaniem danych nie odpowiadających rzeczywistości w zakresie wykonania miesięcznych planów, to Sąd Wojewódzki przyjął, że działanie oskarżonych, objęte tym zarzutem, stworzyło możliwość powstania straty Skarbu Państwa z tytułu niesłusznie wypłaconej premii.Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na skutek rewizji prokuratora i oskarżonych (poza pkt IX aktu oskarżenia) wyrok uchylił i sprawę przekazał Prokuratorowi Wojewódzkiemu w celu uzupełnienia śledztwa.Prokurator Wojewódzki po uzupełnieniu śledztwa wniósł nowy akt oskarżenia, różniący się od poprzedniego tym, że wysokość strat sprowadził do wysokości nienależnie wypłaconej premii na kwotę przekraczającą sumę 67.187,77 zł.Postanowieniem z dnia 16 lutego 1961 r. Sąd Wojewódzki umorzył - na zasadzie art. 49 k.p.k. - postępowanie przeciwko wymienionym w sentencji oskarżonym, przytaczając w uzasadnieniu argumenty wynikające z treści sprawozdania biegłych I. i B. i konkludując, że "wobec tych okoliczności oraz upływu 5-letniego okresu należy dojść do wniosku, że czyny przestępne oskarżonych stanowią tak mały stopień niebezpieczeństwa społecznego, iż celowe i ekonomicznie uzasadnione jest umorzenie postępowania".Na to postanowienie wniósł w terminie ustawowym zażalenie Prokurator, zarzucając nieważność postanowienia ze względu na udział w jego wydaniu sędziego, który w sprawie tej wydał poprzednio uchylony wyrok, oraz ze względu na błędną ocenę stopnia szkodliwości społecznej czynów oskarżonych, powołując się tu na motywy ich działania oraz stwierdzając, że nawet strata w kwocie 67.187,77 zł jest stratą poważną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:1.Zawarty w zażaleniu prokuratora zarzut nieważności zaskarżonego postanowienia jest słuszny.W składzie Sądu Wojewódzkiego, który wydał wyrok w dniu 6 lipca 1959 r., orzekał jako przewodniczący sędzia Sądu Wojewódzkiego Tadeusz G.Zaskarżone postanowienie z dnia 16 lutego 1961 r. zostało wydane również z udziałem tego sędziego, jakkolwiek wobec uchylenia wyroku wydanego z jego udziałem podlegał on wyłączeniu na podstawie art. 34 k.p.k. zgodnie z wykładnią tego przepisu zawartą w uchwale Sądu Najwyższego nr VI KO 108/58, wydaną w składzie 7 sędziów, na którą to uchwałę powołuje się zażalenie prokuratora.Okoliczność, że Sąd Najwyższy, uchylając wyrok, przekazał sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa i w związku z tym został później wniesiony nowy akt oskarżenia, nie stanowi w niniejszym wypadku podstawy do zajęcia odmiennego stanowiska w tym przedmiocie, skoro identyczność sprawy stanowiąca podstawę wyłączenia sędziego nie uległa zmianie.Skoro w razie wydania wyroku z udziałem sędziego, który z mocy art. 34 k.p.k. ulegał wyłączeniu, należy uznać wyrok za nieważny (art. 377 lit. b) k.p.k.), to analogicznie należy uznać za nieważne postanowienie zawierające merytoryczną ocenę czynu oskarżonego, wydaną z udziałem takiego sędziego.2.Wobec uznania zaskarżonego postanowienia za nieważny zarzuty niesłuszności owego postanowienia są bezprzedmiotowe. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.