VI KO 33/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: J. Dorsz, J. Dziowgo, J. Majewski, S. Pławski, T. Rek (sprawozdawca), J. Zembaty (współsprawozdawca). Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana S. oskarżonego z art. 255 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k. uchwalił przedstawioną przez skład zwykły Sądu Najwyższego kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy wobec uchylenia ustawą z dnia 28 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 76) dawnego przepisu art. 24518 k.p.k. można uznać, że postępowanie zostało wszczęte na żądanie uprawnionego oskarżyciela w wypadku, gdy akt oskarżenia o zniesławienie urzędnika w miejscu publicznym (art. 255 § 1 k.k.), sporządzony w trybie art. 255 § 5 k.k. przez Milicję Obywatelską, został następnie przez prokuratora zatwierdzony przy równoczesnym wydaniu przez niego postanowienia obejmującego to oskarżenie na podstawie art. 65 k.p.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1.Przepis § 5 art. 255 k.k. stanowi, że w razie zniesławienia urzędnika ściganie, w zasadzie prywatnoskargowe, nastąpić może również na wniosek władzy przełożonej. Z chwilą złożenia takiego wniosku czyn ten staje się przestępstwem ściganym z urzędu. Podstawy ustawowej do przyjęcia tego stanowiska szukać należy w przepisie art. 50 k.p.k., stosowanym w drodze analogii wobec oczywistej luki w ustawie, która w przepisie tym wspomina jedynie o wniosku pokrzywdzonego, pomija natomiast wnioski władzy lub urzędu, przewidziane w szczególności w art. 253 § 3, art. 255 § 5 i art. 256 § 4 k.k. Przeciwko dopuszczaniu tej analogii nie przemawia w żadnym razie pogląd, że analogia w procesowym prawie karnym jest niedopuszczalna na niekorzyść oskarżonego. W sytuacji tu wymienionej nie zachodzi bowiem żadne realne pogorszenie sytuacji procesowej oskarżonego. Tak czy inaczej, jest on z powodu swego czynu traktowany jako oskarżony i nie traci swych praw w zakresie obrony.W razie istnienia wniosku władzy czy urzędu, tj. ujawnienia woli ukarania sprawcy danego czynu przestępnego w drodze skargi publicznej, nie ma wątpliwości, że postępowanie toczy się w trybie ścigania z urzędu.W tym trybie postępowania nie mogą więc wchodzić jednocześnie w rachubę normy art. 65 k.p.k. o objęciu przez prokuratora oskarżenia w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego.2.Pismo zatytułowane "akt oskarżenia", sporządzone przez osobę lub organ nie mający uprawnień do sporządzenia aktu oskarżenia (w szczególności przez Milicję Obywatelską - art. 235 § 2 k.p.k., z wyjątkiem jednak postępowania uproszczonego - art. 8 lit. b) i d) ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego), zyskuje zawsze w pełni znaczenie aktu oskarżenia jako "żądanie uprawnionego oskarżyciela" (art. 2 § 1 k.p.k.), jeżeli treść tego pisma odpowiada warunkom stawianym temu aktowi przez ustawę (art. 247 k.p.k. i art. 8 lit. c) wymienionej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r.) i jeżeli na tym piśmie znajdzie się podpis właściwego organu prokuratorskiego (art. 51 § 2 i art. 246 k.p.k.), wskazujący niedwuznacznie na jego wolę oskarżenia określonej osoby o określony czyn przestępny. Kwestia, w którym miejscu i czy ewentualnie pod pieczątką "zatwierdzam" widnieje ten podpis, nie ma istotnego znaczenia. Bez żadnego znaczenia prawnego jest wtedy fakt, że autor wspomnianego pisma umieścił na nim swój podpis.3.Kwestia zniesławienia "w miejscu publicznym" nie ma znaczenia w kwestii trybu ścigania. Co do kwestii trybu postępowania (zwykłe czy uproszczone) - rozstrzyga treść przepisu § 4 art. 5 wymienionej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r., który nie pozwala na prowadzenie postępowania uproszczonego w sprawie o przestępstwo z art. 255 k.k. jedynie wówczas, gdy zniesławienie popełniono w druku lub na zebraniu publicznym.4.W sprawie niniejszej zatem postępowanie uproszczone było dopuszczalne. W postępowaniu tym w sprawach, które toczą się z urzędu, tj. również w sprawach o przestępstwa "wnioskowe", z chwilą złożenia wniosku przez pokrzywdzonego, władze lub urząd akt oskarżenia sporządza Milicja Obywatelska, a prokurator akt ten zatwierdza i wnosi do sądu (art. 8 lit. b) i d) cytowanej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r.).