VI KO 22/61

UchwałaIzba Karna1961-04-13

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba prowadząca przedsiębiorstwo na cudze nazwisko, może pod rządem prawa karnego skarbowego odpowiadać karnie z art. 131 § 1 lub art. 131¹ p.k.s., skoro karalność takiego czynu została dopiero wyraźnie przewidziana w art. 76 ustawy karnej skarbowej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej uchwalił, że osoba prowadząca przedsiębiorstwo na cudze nazwisko może odpowiadać karnie na podstawie art. 131 § 1 lub art. 131¹ p.k.s. nawet jeśli karalność takiego czynu została później wyraźnie przewidziana w art. 76 ustawy karnej skarbowej. Przepis art. 76 ustawy karnej skarbowej stanowi jedynie bardziej kazuistyczne i jaśniejsze sformułowanie przepisów o tej samej treści zawartych w poprzedniej ustawie (p.k.s.), stanowiąc wykładnię "ex post". Rozstrzygnięcie, która ustawa ma zastosowanie, zależy od tego, która norma (dawna czy nowa) zostanie uznana za właściwą na tle ustalonego stanu faktycznego, zgodnie z przepisami o stosowaniu ustawy karnej.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu kwestię prawną dotyczącą odpowiedzialności karnej skarbowej osoby prowadzącej przedsiębiorstwo na cudze nazwisko. Chodziło o ustalenie, czy taka osoba może odpowiadać na podstawie przepisów art. 131 § 1 lub art. 131¹ p.k.s., mimo że karalność takiego czynu została później wyraźnie uregulowana w art. 76 ustawy karnej skarbowej. Sąd Najwyższy miał rozstrzygnąć, które przepisy należy zastosować.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej uchwalił udzielić odpowiedzi na przedstawioną kwestię prawną.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym w związku z przedstawioną przez Sąd Wojewódzki kwestią prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy osoba prowadząca przedsiębiorstwo na cudze nazwisko, może pod rządem prawa karnego skarbowego odpowiadać karnie z art. 1311 § 1 bądź też z art. 131 p.k.s., skoro karalność takiego czynu została dopiero wyraźnie przewidziana w art. 76 ustawy karnej skarbowej" -uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneNorma art. 1311 p.k.s. nie mogła budzić istotnej wątpliwości, że przewidziane w niej narażenie Skarbu Państwa przez podatnika na uszczuplenie podatku obejmuje również przypadek, kiedy podatnik, tj. strona w postępowaniu podatkowym, jej już dotyczącym (art. 17 dekretu z 16.V.1946 r., Dz. U. Nr 27, poz. 174), me zgłasza właściwej władzy skarbowej, iż prowadzi dalszą czynność, podlegającą opodatkowaniu, natomiast - prowadzi taką czynność np. na cudze nazwisko. Co do art. 131 p.k.s. - obejmuje on działania sprawcy, który w ogóle zataja, iż posiada obrót, majątek lub przychód albo wykonuje czynności, będące przedmiotem opodatkowania. Również co do tego działania nie mogło być istotniejszej wątpliwości, że ten kto zgłasza, iż prowadzi przedsiębiorstwo, natomiast ukrywa to przed władzą skarbową, zgłaszając je na obce nazwisko, podlegał odpowiedzialności w myśl art. 131 p.k.s.Okoliczność, że ustawa karna skarbowa jest bardziej w tym zakresie kazuistyczna i że dla większej jasności wyodrębnia w oddzielny przepis (art. 76 § 1) zatajenie prowadzenia na własny rachunek działalności podlegającej opodatkowaniu, którego to zatajenia sprawca dopuszcza się przez posłużenie się nazwiskiem lub firmą podstawionej osoby, może świadczyć tylko o odmiennym w stosunku do p.k.s., technicznym sformułowaniu przepisów tej samej treści i zawartej w tym sformułowaniu wykładni "ex post" przepisów p.k.s.Kwestię, którą z ustaw, dawniejszą czy obecną, należy obecnie zastosować do czynu popełnionego pod rządami p.k.s. należy rozstrzygnąć zgodnie z przepisami art. 2 § 1 k.k. i art. 3 § 1 u.k.s. W tym przedmiocie znaczenie ma, która z porównywanych z osobą norm ustawy dawnej (art. 131 lub 1311 p.k.s.) i nowej (art. 76 u.k.s.), tj. który z paragrafów odpowiednich artykułów tych ustaw sąd uzna w konkretnej sprawie za właściwy na tle ustalonego stanu faktycznego. W zakresie tych ustaleń faktycznych pozostaje też kwestia, czy sprawca był podatnikiem i czy w związku z tym jego czyn pokrywałby się z treścią art. 1311 p.k.s.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1311 § 1art. 131art. 76art. 1311art. 17art. 76 § 1art. 2 § 1 KKart. 3 § 1§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 12.07.2026.