VI KO 106/59

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu zawartego w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego zagadnienia prawnego:"Czy wywieszenie ogłoszenia w przedmiocie nauczania religii - na murze kościoła ogrodzonego płotem, podlega kontroli ze strony Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w oparciu o przepisy art. 2 pkt 2 dekretu z dnia 5 lipca 1946 r . (Dz. U. Nr 34, poz. 210) i art. 6a dekretu z dnia 22 kwietnia 1952 r. (Dz. U. Nr 19, poz. 114)" - uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneDekret z dnia 5 lipca 1946 r. o utworzeniu Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (Dz. U. z 1946 r. Nr 34, poz. 210, z 1948 r. Nr 36, poz. 257, z 1952 r. Nr 19, poz. 114 i z 1953 r. Nr 49, poz. 239) w art. 2 ust. 1, pkt 2, poddaje kontroli właściwych urzędów kontroli prasy, publikacji i widowisk rozpowszechnianie wszelkiego rodzaju utworów za pomocą druku, obrazu i żywego słowa. Art. 2 ust. 2 tego dekretu zleca Prezesowi Rady Ministrów określanie zakresu i trybu wykonywania wspomnianej kontroli. Wydane na tej podstawie rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1952 r. (Dz. U. Nr 19, poz. 124, a nadto - art. 2 dekretu z 11 listopada 1953 r. zmien, dekret z 5 lipca 1946 r. Dz. U. z 1953 r. Nr 49, poz. 239) stanowi, iż kontroli tej podlegają wszelkie ogłoszenia, zawiadomienia i plakaty wykonane w celu rozpowszechnienia. Jeśli zatem ogłoszenie, zawiadomienie lub plakat nie ma postaci wytworu graficznego wykonanego w pewnym nakładzie, w związku z zamiarem rozpowszechniania tego utworu, brak jest podstaw do ścigania karnego na zasadzie art. 6a wym. dekretu z 5 lipca 1946 r. sprawcy wystawienia treści ogłoszenia, zawiadomienia lub plakatu na widok publiczny, przed zaznajomieniem się z tą treścią przez właściwy organ kontroli. Przepis ten chroni bowiem przed tym, aby wytwory graficzne, wykonywane zazwyczaj w większej ilości egzemplarzy, nie rozeszły się wśród nieokreślonego kręgu odbiorców, zanim powołany do tego urząd nie sprawdzi, czy treść danego wytworu nie sprzeciwia się oznaczonemu w ustawie interesowi publicznemu (art. 2 ust. 1, pkt 2 lit. "a" - "e” dekretu z 5 lipca 1946 r.). Od kontroli takich ogłoszeń, zawiadomień lub plakatów są wolne jedynie urzędy, instytucje i jednostki gospodarki uspołecznionej oraz partie polityczne, a nadto inne instytucje, specjalnie zwolnione od kontroli (§ 4 i 5 przyt. rozporz. z 22 kwietnia 1952 r.).W razie, gdy sama treść wywieszonego ogłoszenia, zawiadomienia lub plakatu narusza przepis ustawy karnej, stoi zawsze otworem kwestia odpowiedzialności sprawcy (rozpowszechnienia tej treści. Jeżeli zawierające taką treść przestępną wywieszone ogłoszenie, zawiadomienie lub plakat wykonano w celu rozpowszechnienia danego wytworu graficznego, a nie przedstawiono go przed wywieszeniem właściwemu urzędowi kontroli, sprawca odpowie zarówno za uchylenie się od tej kontroli (art. 6a dekretu z 5 lipca 1946 r.), jak i za rozpowszechnianie owej treści (art. 31 k.k.).Jako służące celowi rozpowszechniania należy uznawać z reguły wytwory graficzne, które mają postać druku albo publikacji odbitej systemem powielania (art. 2 ust. 1, pkt 2, przyt. dekretu z 5 lipca 1946 r. i § 2 ust. 2 przyt. rozp. z 22 kwietnia 1952 r.). W ogólności jednak rozstrzygnięcia, czy wytwór graficzny wykonano celem rozpowszechnienia, zależy od ustaleń faktycznych w konkretnym przypadku. Samego faktu wywieszenia pojedynczych sztuk ręcznie sporządzonych ogłoszeń, zwłaszcza - gdy wywieszenie dokonane zostaje w obrębie zabudowań osoby lub instytucji, od której ogłoszenie pochodzi, nie można by uważać za wystarczające do ścigania na podstawie art. 6a dekretu z 5 lipca 1946 r.Poza tym zagadnienie miejsca wywieszenia ogłoszenia ma znaczenie o tyle tylko, iż w każdym razie chodzić musi o miejsce dostępne dla nieokreślonego kręgu osób.