II K 1017/57
WyrokIzba Cywilna1958-01-13
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zeznania świadka, który skorzystał z prawa odmowy zeznań na podstawie art. 94 k.p.k., mogą zostać dopuszczone, jeśli świadek nie został prawidłowo poinformowany o możliwości zmiany swojej decyzji i odpowiedzialności za fałszywe zeznania, a jego zeznania dotyczą również innych oskarżonych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zeznania świadka, który skorzystał z prawa odmowy zeznań na podstawie art. 94 k.p.k., nie mogą zostać dopuszczone, jeśli świadek nie został prawidłowo poinformowany o możliwości zmiany swojej decyzji i odpowiedzialności za fałszywe zeznania zgodnie z art. 97 k.p.k. Obraza tych przepisów może mieć wpływ na treść wyroku. Ponadto, jeśli zeznania świadka dotyczą zarówno oskarżonego, wobec którego przysługuje prawo odmowy zeznań, jak i innych oskarżonych, a okoliczności te są nierozdzielne, świadek ma prawo odmówić zeznań w całości, aby nie pozbawić go przywileju z art. 94 k.p.k.Stan faktyczny
W trakcie wizji lokalnej żona oskarżonego, O. N., złożyła oświadczenie o odmowie zeznań na podstawie art. 94 k.p.k. Na rozprawie nie skorzystała z tego prawa, ale nie została prawidłowo uprzedzona o odpowiedzialności za fałszywe zeznanie. Sąd opierał się m.in. na jej zeznaniach. Skarga rewizyjna podniosła zarzut naruszenia przepisów dotyczących prawa odmowy zeznań, wskazując, że świadek miał prawo odmówić zeznań tylko w zakresie dotyczącym jej męża, a nie w ogóle.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących przesłuchania świadka.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneW czasie wizji lokalnej złożyła oświadczenie O. N., żona oskarżonego, która odmówiła na rozprawie zeznań w oparciu o art. 94 k.p.k. Wprawdzie świadek, który skorzystał z prawa odmowy zeznań, może zmienić swoje postanowienie i zrezygnować z dobrodziejstwa art. 94 k.p.k., jednakże oświadczenie jego w tej kwestii musi być zupełnie jasne i wpisane w pełnej osnowie do protokołu. Świadek taki musi być następnie uprzedzony o odpowiedzialności za fałszywe zeznanie, zgodnie z art. 97 k.p.k., i wówczas dopiero może złożyć zeznanie. Z protokołu wizji lokalnej nie wynika, aby O. N. zmieniła swe postanowienie co do odmowy zeznań, a nadto, aby została uprzedzona o odpowiedzialności za fałszywe zeznanie tak, że przesłuchanie jej odbyło się z obrazą art. 94 i 97 k.p.k., która mogła mieć wpływ na treść wyroku, bowiem uzasadnienie powołuje się między innymi na zeznania O. N. Słuszny jest też zarzut skargi rewizyjnej, że O. N. może odmówić zeznań jako żona oskarżonego N., a więc na te tylko okoliczności, które łączą się z zarzutami wysuniętymi przeciwko oskarżonemu N. Z treści protokołu wynika, że Sąd uprzedzał ją o prawie odmowy zeznań w ogóle, co nie mieści się w ramach art. 94 k.p.k. Rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie rozważenie, czy zeznania na okoliczności dotyczące innych oskarżonych dadzą się oddzielić od zeznań dotyczących oskarżonego N., gdyż przy szybkiej i jednoczesnej akcji każda okoliczność może mieć znaczenie dla oceny zachowania się wszystkich oskarżonych. W takim wypadku nierozdzielności zeznań świadek będzie miał prawo do odmowy zeznań w ogóle, gdyż nie można pozbawić go przywileju z art. 94 k.p.k. dlatego tylko, że zeznania jego, dotyczące również i oskarżonego, należącego do kręgu osób wymienionych w art. 94 k.p.k., zazębiają się o okoliczności istotne dla innych oskarżonych.
Powiązane orzeczenia
- IV KR 13/88 1988-02-16Czy wypowiedzi świadka, który skorzystał z prawa do odmowy zeznań, mogą być odtworzone w procesie karnym za pomocą zeznań innych osób lub dowodów technicznych, nawet jeśli nie były protokołowane jako zeznania?
- V KK 141/15 2015-06-30Czy zeznania świadków, którzy uzyskali informacje od osoby bliskiej korzystającej z prawa do odmowy składania zeznań, mogą stanowić dowód w sprawie, mimo że mogą odtwarzać treść jej wcześniejszych zeznań?
- V KK 265/15 2015-10-05Czy zeznania pokrzywdzonej, która skorzystała z prawa do odmowy zeznań lub powinna być o tym pouczona, mogą stanowić podstawę skazania, jeśli nie można jednoznacznie oddzielić jej zeznań obciążających jednego oskarżonego…
- V KK 339/24 2025-01-16Czy sąd odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., poprzez nierozważenie kwestii dopuszczalności procesowego wykorzystania zeznań oskarżonego złożonych w chara…
- III KK 195/05 2006-01-05Czy zeznania świadka, który nie został pouczony o prawie do odmowy zeznań w postępowaniu przygotowawczym, mogą być wykorzystane jako dowód w sprawie, jeśli świadek został pouczony na rozprawie i złożył zeznania?
Powołane przepisy
art. 94 KPKart. 97 KPKart. 94
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.