IV KO 28/55

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Henryka B., osk. z art. 230 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora postanowił przedstawione przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy:1."Czy sąd ma prawo zwrócić prokuratorowi akta sprawy na zasadzie art. 305 k.p.k. celem objęcia śledztwem i łącznym oskarżeniem niewątpliwych winowajców, których prokurator pominął, wnosząc akt oskarżenia tylko przeciwko jednej osobie, której wina jest wątpliwa?2.Czy wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 230 § 1 k.k. postępowanie oskarżonego, który jako nauczyciel i wychowawca w bursie szkolnej, organizując gromadną kąpiel w rzece i nadzorując tę młodzież w czasie tej kąpieli, zaniedbał szeregu (obszernie w pytaniu Sądu Wojewódzkiego wyszczególnionych) czynności, mogących uchronić kąpiących się od utonięcia?"rozstrzygnął jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Stosownie do wyrażonej w artykule 2 § 1 k.p.k. zasady skargowości, sąd nie wszczyna postępowania karnego bez żądania uprawnionego oskarżyciela. Chociaż łączne rozpoznanie sprawy przeciwko wszystkim współwinnym danego przestępstwa jest zawsze celowe i pożyteczne (por. orzeczenie z dnia 25 czerwca 1955 r. III K. O. 74/54 OSN 1955/IV poz. 43), jednakże brak wszelkiej podstawy prawnej do narzucania oskarżycielowi przez sąd objęcia oskarżeniem tych lub innych osób poza lub zamiast przez niego oskarżonych.Dlatego też należy przyjąć, że sąd ma prawo zwrócić akta prokuratorowi na podstawie art. 305 § 1 k.p.k. lub na podstawie art. 251 § 1 lit. d k.p.k. celem rozciągnięcia śledztwa na inne osoby aniżeli wymienione w akcie oskarżenia tylko wówczas, gdy uzupełnienie śledztwa przez objęcie nim innych podejrzanych jest niezbędne dla należytego osądzenia sprawy osoby, przeciwko której oskarżenie wniesiono, tj. dla należytego rozstrzygnięcia zagadnień dotyczących winy tej osoby, prawidłowej kwalifikacji prawnej jej czynu i współmiernej w stosunku do czynu kary, a braków, jakie zachodzą w przeprowadzeniu śledztwa co do tych wszystkich zagadnień, nie można uzupełnić na rozprawie (art. 305 k.p.k.).Natomiast gdy brak warunków, o jakich mowa wyżej, sąd powinien ograniczyć się do odpowiedniego wskazania prokuratorowi w orzeczeniu wydanym w sprawie osoby objętej aktem oskarżenia tych wszystkich ujawnionych w postępowaniu sądowym, a nieznanych prokuratorowi okoliczności, które świadczą o popełnieniu przestępstwa przez inne osoby (art. 228 § 2 k.p.k.).2. Dopuszczenie się niedbalstwa (art. 14 § 2 k.k.), bez którego nie nastąpiłaby śmierć człowieka, wskazuje na związek przyczynowy pomiędzy tym zachowaniem się sprawcy a tą śmiercią. Odpowiedzialność karną w takim przypadku (art. 230 § 1 k.k.) sprawca ponosi zawsze, gdy ten skutek swego niedbalstwa mógł lub powinien przewidzieć. W przypadku lekkomyślności (art. 14 § 1 k.k.), a nie niedbalstwa, o którym mowa w pytaniu Sądu Wojewódzkiego, wchodzą w rachubę te same normy prawne (art. 14 § 2 i art. 230 § 1 k.k.). Kwestia, czy konkretne zachowanie się sprawcy przedstawia się jako działanie, bez którego do śmierci nie doszłoby, jak również kwestia, czy sprawca przewidywał, lecz bezpodstawnie przypuszczał, że uniknie tego skutku swego działania albo nie przewidywał tego skutku, choć mógł lub powinien go przewidzieć, znajduje się całkowicie w dziedzinie ustaleń faktycznych, które poczynić powinien sąd orzekający w sprawie.