II K 111/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Janowski. Sędziowie: K. Wagner, K. Rapaczyński (sprawozdawca). Prokurator: H. Szydłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Dominika S. oskarżonego z art. 230 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 17 września 1958 r., na podstawie art. 375 k.p.k.,utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 17 września 1958 r. uniewinnił oskarżonego Dominika S. od zarzutu oskarżenia, że jako nadgórnik kopalni "(...)" nieumyślnie spowodował śmierć Franciszka B., nie dopełniając obowiązku dopilnowania oberwania bądź należytego zabezpieczenia obudową tymczasową okapu na ścianie nr 122/7, w wyniku czego okap ten oberwał się na wrębiarza Franciszka B., który doznał złamania podstawy czaszki oraz wstrząsu mózgu i wskutek tych obrażeń zmarł, tj. o przestępstwo z art. 230 § 1 k.k.Od tego wyroku założył rewizję prokurator, zarzucając obrazę art. 8 i 9 oraz art. 299 § 1 k.p.k., mogącą mieć wpływ na treść wyroku, a polegającą na niezadaniu przez Sąd świadkowi Józefowi S. dodatkowego pytania, dlaczego zestrzelenie okapu nie dałoby żadnych rezultatów, oraz na nieodczytaniu zeznań tego świadka złożonych w śledztwie ze względu na odmienność zeznań złożonych podczas przewodu sądowego. W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja prokuratora nie jest słuszna.Zbędne było zadanie przez Sąd I instancji świadkowi Józefowi S. dodatkowego pytania, dlaczego zestrzelenie okapu nie dałoby żadnych rezultatów, albowiem jest notoryczne, że przed założeniem ładunku wybuchowego, za pomocą którego można by dokonać zestrzelenia okapu, należałoby w okapie wywiercić odpowiednio głęboki otwór, a takie wiercenie w danym wypadku zwiększyłoby tylko niebezpieczeństwo oberwania się okapu.Różnica miedzy zeznaniami świadka Józefa S. złożonymi na rozprawie i w śledztwie polega na tym, że świadek ten komentując, co należy rozumieć przez użyte w § 5 Dz. IV. G.P.B.H.P. wyrażenie "odpowiednio zabezpieczyć", powiedział w śledztwie, że takim zabezpieczeniem byłoby podparcie okapu rozporami, a na rozprawie dodał, że także sposób użyty przez oskarżonego był odpowiedni. Nie było tu więc sprzeczności w zeznaniach, lecz tylko ich uzupełnienie. Zasadą polskiego procesu karnego jest to, że rozprawa odbywa się ustnie (art. 276 k.p.k.) i że świadków wzywa się i przesłuchuje na rozprawie (art. 298 k.p.k.). Tę zasadę konkretyzują art. 299 i 300 k.p.k., wyliczające taksatywnie wypadki, w których sądowi wolno od niej odstąpić. Nie znaczy więc to, żeby sąd był obowiązany odczytać nieco odmienne nawet zeznania świadka złożone podczas poprzednich przesłuchań, jeżeli sąd uznaje zeznania złożone przez tego świadka na rozprawie za wiarygodne i logicznie wiążące się z całokształtem innych okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, a ani prokurator, ani oskarżony lub jego obrońca nie wnoszą o odczytanie zeznań tego świadka złożonych w śledztwie.W rozpatrywanej sprawie zostało bezspornie ustalone, że polecenia wydane przez oskarżanego Franciszkowi B. i M. były słuszne i celowe i gdyby Franciszek B. do nich się zastosował, to do wypadku nie byłoby doszło nawet w razie oberwania się okapu. Biorąc pod uwagę, że oskarżony wiedział, iż Franciszek B., jest starym i doświadczonym górnikiem przodowym, dojść należy do wniosku, że oskarżony nie mógł żadną miarą przewidywać, iż tenże Franciszek B. wbrew wydanemu mu poleceniu i bez uzasadnionej przyczyny podejdzie aż do głowicy wrębiarki bezpośrednio pod zwisający okap. W tym stanie rzeczy nawet gdyby przyjąć, że oskarżony nie zastosował się dokładnie do przepisu § 5 Dz. IV. G.P.B.H.P., to takie przekroczenie przepisu administracyjnego może uzasadniać jego odpowiedzialność służbową (taką konsekwencję wyciągnęło też w stosunku do niego kierownictwo kopalni, karząc go "naganą z ostrzeżeniom"), ale nie odpowiedzialność karną z art. 230 § 1 k.k., którego zastosowanie zakłada po stronie sprawcy istnienie winy nieumyślnej w rozumieniu art. 14 § 2 k.k. Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.