IV K 196/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Binkiewicz.Sędziowie: K. Dobesz, A. Kafarski (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: J. Sztumpf.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława i Henryka H., oskarżonych z art. 240 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 14 kwietnia 1964 r., na podstawie art. 375, 383, pkt 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 14 kwietnia 1964 r. oskarżeni Władysław i Henryk H. zostali uznani za winnych tego, że w dniu 16 czerwca 1963 r. w N. wzięli udział w pobiciu Kazimierza K., który na skutek doznanego złamania podstawy czaszki, uszkodzenia mózgu oraz rozległego wylewu krwawego nadoponowego i pod oponami miękkimi zmarł w dniu 19 czerwca 1963 r., i za to na podstawie art. 240 § 2 k.k. zostali skazani na karę po dziewięć lat więzienia.Wyrok ten zaskarżyli obaj oskarżeni.Rewizja oskarżonego Władysława H. zarzuca:1. obrazę art. 8, 399, 320 i 339 k.p.k. wobec nieujawnienia podczas przesłuchania w toku rozprawy świadka Bronisławy Z. jej zeznań złożonych w śledztwie i niewzięcia tych zeznań pod rozwagę przy poczynieniu ustaleń stanowiących podstawę wyroku, nieuwzględnienia zeznań świadka Ryszarda S. i całkowitego pominięcia zeznań tego świadka w ustaleniach Sądu oraz nieprzeprowadzenia analizy zeznań świadka Zdzisława J. mimo odmiennych jego zeznań w toku postępowania;2. błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku polegającą na tym, że Sąd przyjmuje, iż oskarżony uderzył sztachetą Władysława H. i że po zajściu przyznawał się do tego, a nawet oświadczał, że zgłosi się do MO, mimo że okoliczności takie nie wynikają z przeprowadzonych dowodów w sprawie;3. rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu czynu (art. 371 pkt 4 k.p.k.) polegającą na nieuwzględnieniu żadnych okoliczności łagodzących, mimo że okoliczności takie są, jak np. niekaralność, młody wiek i pozytywna opinia z miejsca pracy.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego albo o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a przynajmniej o zmianę zaskarżonego wyroku przez wydatne złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary.Rewizja oskarżonego Henryka H. zarzuca:1. błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez pominięcie, że Kazimierz K. poniósł śmierć na skutek ciosu zadanego sztachetą przez Władysława H. i że Henryk H. nie mógł przewidzieć tego następstwa, uderzając Kazimierza K. ręką w twarz;2. wymierzenie oskarżonemu rażąco niewspółmiernej kary w stosunku do przypisanego czynu.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego Henryka H. z zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 240 k.k. lub o ewentualne przypisanie mu czynu z art. 239 k.k. albo o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a przynajmniej o wydatne złagodzenie wymierzonej mu kary.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:I. Sąd Wojewódzki w Krakowie, uznając oskarżonego Władysława H. za winnego zarzucanego mu czynu, winę jego oparł na następujących przesłankach:a) że oskarżony wziął udział w pobiciu Kazimierza K., w wyniku czego ten ostatni poniósł śmierć, udział zaś ten - zdaniem Sądu - polegać miał na zadaniu ciosu, bez bliższego jednak ustalenia, czy był to cios zadany ręką czy też narzędziem,b) że oskarżony po zajściu mówił w obecności świadka J., iż uderzył Kazimierza K. sztachetą,c) że po aresztowaniu współoskarżonego Henryka H. powiedział, że zgłosi się do MO i oświadczy, że to on właśnie uderzył sztachetą. Ustalenie wskazanych wyżej przesłanek nastąpiło na podstawie wyjaśnień oskarżonego Władysława H., złożonych w toku postępowania przygotowawczego, i na zeznaniach świadka Zdzisława J.Wyjaśnienia swoje Władysław H. odwołał na rozprawie oświadczając, że sztachetą uderzył Kazimierza K. jego brat, Henryk, on zaś, Władysław, składając wyjaśnienia w śledztwie, wziął to działanie - na prośbę brata - na siebie.Dysponując tego rodzaju materiałem dowodowym, Sąd miał obowiązek przeprowadzenia wszelkich dowodów przedstawiających przebieg zajścia. Tego jednak Sąd Wojewódzki nie zrobił, chociaż z zeznań świadka Bronisławy Z. wynika, że przy zajściu był obecny Mieczysław K.II. Dla oceny wiarygodności jednej z dwóch wersji wyjaśnień oskarżanego Władysława H. mają istotne znaczenie zeznania świadków Władysława P., Józefa P., Ryszarda S. i Jana B., gdyż zeznania te mogą przemawiać za twierdzeniem, że Władysław H. obciążył siebie w wyjaśnieniach złożonych w postępowaniu przygotowawczym dlatego, żeby pomniejszyć ciężar winy swego brata. Z tego względu Sąd Wojewódzki powinien był te zeznania rozważyć.Na marginesie powyższego należy dodać, że zeznania wymienionych wyżej świadków zostały ujęte w protokole rozprawy zanadto lakonicznie, co z kolei prowadzi do tego, że wyciąganie obecnie na podstawie tych zeznań jakichkolwiek dalej idących wniosków nie jest możliwe.III. Świadek Bronisława Z. w złożonych pierwotnie zeznaniach w dochodzeniu twierdziła, że cios sztachetą w głowę zadał Kazimierzowi K. mężczyzna ubrany w czerwony sweter, a więc Henryk H. Przesłuchana ponownie w dochodzeniu podała, że nie jest w stanie określić, w co był ubrany osobnik, który zadał cios w głowę sztachetą Kazimierzowi K.Wymienionych wyżej zeznań Bronisławy Z. złożonych w dochodzeniu, mimo że zeznała ona odmiennie na rozprawie, Sąd Wojewódzki nie ujawnił, chociaż nasuwała się potrzeba wyjaśnienia istniejących między nimi różnic, a w szczególności - wyjaśnienia okoliczności związanych z twierdzeniem świadka, że rozpoznała kolor swetra mężczyzny, który wyrwał sztachetę z płota, natomiast nie rozpoznała koloru swetra osoby, która uderzyła Kazimierza K. w głowę sztachetą.IV. Przestępstwo z art. 240 k.k. zachodzi wówczas, gdy w wyniku bójki lub pobicia człowieka dochodzi do uszkodzeń ciała, o których mowa w § 1 tego przepisu, albo do śmierci człowieka (art. 240 § 2 k.k.), przy czym dla bytu tego przestępstwa jest bez znaczenia, czy uczestnik bójki używał niebezpiecznego narzędzia; jednakże przypisanie tego czynu może nastąpić tylko wtedy, gdy uczestnik bójki lub pobicia przewidywał skutki wspólnego działania lub powinien był je przewidzieć (art. 15 § 2 k.k.). Z tego względu ustalenie, kto z uczestników bójki lub sprawców pobicia używał niebezpiecznych narzędzi, nie ma znaczenia. Kwestia ta odgrywa jednak istotną rolę przy ocenie stopnia winy poszczególnych uczestników bójki lub pobicia.V. Uzasadnienie wyroku skazującego powinno przytaczać okoliczności, które sąd miał na uwadze przy wymiarze kary (art. 339 § 2 k.p.k.). Tych warunków zaskarżony wyrok w najmniejszym nawet stopniu nie spełnia, albowiem Sąd ograniczył się jedynie do twierdzenia, że przy wymiarze kary "(...) wziął pod uwagę jako okoliczność obciążającą bardzo wysoki stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu, jakiego dopuścili się oskarżeni, polegający na nagminności występowania tego rodzaju czynów na terenie powiatu nowosądeckiego".Wskazane wyżej uchybienie ma tym istotniejsze znaczenie, że obu oskarżonym zostały wymierzone kary jednakowe, sięgające maksimum zagrożenia ustawowego, chociaż udział ich w pobiciu w formie ustalonej przez Sąd Wojewódzki i sposób działania był bardzo różny.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.