III KO 28/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes S. Kurowski. Sędziowie: Z. Sitnicki (sprawozdawca), J. Majewski.Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Anny O. oskarżonej z art. 239 § 1 i 256 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, postanowił: przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze w trybie art. 390 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sąd powiatowy, rozpoznający sprawę w składzie jednego sędziego, może w myśl art. 36 k.p.k. rozpoznać w tym samym składzie osobowym wniosek o wyłączenie tego sędziego?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneO wyłączeniu sędziego zarówno z przyczyn wymienionych w art. 34 k.p.k. (iudex inhabilis), jak i z przyczyny wymienionej w art. 37 k.p.k. (iudex suspectus), orzeka w myśl art. 36 i 37 k.p.k. sąd, przed którym sprawa się toczy. Jeśli sprawę rozpoznaje sąd powiatowy w składzie jednego sędziego (art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego) i zawiadomienie (art. 35 k.p.k.) czy też żądanie lub wniosek (art. 37 k.p.k.) o wyłączenie dotyczy tego właśnie sędziego, o wyłączeniu rozstrzyga postanowieniem na posiedzeniu niejawnym również sąd w składzie jednoosobowym, jako mający wtedy w sprawach, które w sądzie powiatowym mogą być rozpoznawane jednoosobowo, uprawnienia sądu powiatowego (art. 13 § 1 wspomnianej ustawy i 20 lipca 1950 r.). Orzeczenie w postaci postanowienia uzasadnia fakt, że ustawa rozstrzygnięcia o wyłączeniu (art. 36 k.p.k.) nie nazywa wyrokiem (art. 40 § 1 k.p.k.). Postanowienie to zapada na posiedzeniu niejawnym (art. 42 § 1 k.p.k.) z tego powodu, że z chwilą zawiadomienia (art. 35 k.p.k.) albo żądania lub wniosku (art. 37 k.p.k.) o wyłączenie sędzia powinien wstrzymać się od udziału w sprawie z wyjątkiem czynności nie cierpiących zwłoki (art. 35 k.p.k.). Wynika stąd, że w razie zgłoszenia takiego zawiadomienia lub wniosku przez stronę na rozprawie sędzia musi odstąpić od dalszego jej prowadzenia i przekazać kwestię wyłączenia do rozstrzygnięcia sądowi właściwemu w myśl art. 36 i 37 k.p.k.Niedopuszczalność brania przez sędziego, którego wyłączenie miałoby dotyczyć, udziału w postępowaniu w przedmiocie tego wyłączenia wynika z przepisu art. 34 § 1 lit. a k.p.k. Według tego przepisu sędzia nie może brać udziału w prowadzeniu sprawy, jeśli ona dotyczy go bezpośrednio (iudex inhabilis). Przez wspomniany tam udział w prowadzeniu sprawy rozumieć należy wszelkie orzekanie lub zarządzanie (art. 40 k.p.k.) przez sędziego w sprawie, w której powstała kwestia jego wyłączenia. Tak więc sędzia, względem którego roztrząsa się zagadnienie wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie (iudex suspectus), z chwilą wyłonienia się tego zagadnienia przed sądem, staje się - w zakresie tego zagadnienia - sędzią, którego "sprawa bezpośrednio dotyczy" (iudex inhabilis). Jako taki, obowiązany on jest stosownie do art. 35 k.p.k. wstrzymać się od udziału w sprawie.Nadmienić wypada, że od postanowienia w przedmiocie wyłączenia zażalenie nie przysługuje, skoro nie zamyka ono drogi do wydania wyroku (art. 353 § 1 k.p.k.), a ustawa możności tego zażalenia wprost nie przewiduje (art. 353 § 2 k.p.k.).Co do postępowania w sprawach innych aniżeli te, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r., w myśl przytoczonych wyżej wywodów postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego zapaść może w sądzie powiatowym tylko w zwykłym, to jest trzyosobowym składzie tego sądu, albowiem art. 13 § 1 tejże ustawy nie ma wówczas zastosowania. Oczywiście i w tym wypadku w skład sądu orzekającego w tym przedmiocie nie może wchodzić sędzia, którego wyłączenie miałoby dotyczyć. Z tych zasad orzeczono jak na wstępie.