4 CZ 132/57

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Waleriana M. przeciwko Rzemieślniczej Spółdzielni Pracy Metalowców w Szamotułach o 60 000 zł, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 21 maja 1957 r. zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneWalerian M. wytoczył przeciwko Rzemieślniczej Spółdzielni Pracy Metalowców w Szamotułach oraz przeciwko Kazimierzowi N. powództwo o odszkodowanie w kwocie 60 000 zł twierdząc, że pozwani spowodowali zniszczenie jego ciągnika, który został zajęty w toku procesu, jaki uprzednio pozwana Spółdzielnia wytoczyła przeciwko powodowi, i oddany pod dozór pozwanego N. Proces ten zakończył się prawomocnym wyrokiem, zasądzającym od Waleriana M. na rzecz Rzem. Spółdz. Pracy Met. w Szamotułach kwotę 32 000 zł.W pozwie swym Walerian M. zamieścił wniosek o zabezpieczenie powództwa przez zawieszenie egzekucji prowadzonej przez pozwaną Spółdzielnię z poborów powoda w celu ściągnięcia wymienionej wyżej kwoty 32 000 zł. Wniosek ten Sąd Wojewódzki w Poznaniu oddalił postanowieniem z dnia 21 maja 1957 r. Postanowienie to zaskarżył powód.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W odpowiedzi na zażalenie strona pozwana trafnie zarzuca, iż taki sposób zabezpieczenia, jakiego domaga się powód, nie jest przewidziany w art. 869 k.p.c. przewidującym sposoby zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, a ponieważ zawarte w tym przepisie wyliczenie jest wyczerpujące, żądanie powoda należy uznać za niedopuszczalne. Powód nie może się przeto domagać w celu zabezpieczenia powództwa o zasądzenie kwoty pieniężnej "zawieszenia" egzekucji prowadzonej przeciwko niemu przez stronę pozwaną na skutek wyroku zapadłego w innej sprawie.Powód mógłby natomiast wnosić - tak jak to przewiduje art. 896 pkt 5 k.p.c. - o zajęcie wierzytelności, jaka pozwanej Spółdzielni przysługuje przeciwko niemu, bowiem okoliczność, że dłużnikiem tej wierzytelności nie jest osoba trzecia (co jest regułą), lecz sam powód, a więc osoba występująca z roszczeniem przeciwko swemu wierzycielowi, nie stoi na przeszkodzie takiemu żądaniu. Jednakże tak ujęty wniosek o zabezpieczenie powództwa nie mógłby doprowadzić, jak tego sobie życzy powód, do wstrzymania prowadzonej przeciwko niemu egzekucji. Przepisy k.p.c. o postępowaniu zabezpieczającym nie mówią na czym polega istota zajęcia wierzytelności, dlatego wyjaśnienia tego pojęcia należy szukać w przepisach egzekucyjnych, a ściśle w art. 638 § 1 k.p.c. Otóż z przepisu tego w pkt 2 wynika, iż na skutek wezwania komornika, który w ten sposób realizuje zajęcie, dłużnikowi zajętej wierzytelności nie wolno jej uiszczać dłużnikowi egzekwowanemu, lecz - jeśli należność jest wymagalna - powinien on złożyć ją komornikowi lub do depozytu sądowego. Ponieważ w omawianym tu szczególnym przypadku dłużnikiem, do którego komornik skierowałby w razie zabezpieczenia powództwa w sprawie niniejszej wymienione wezwanie, byłby sam powód, zajęcie nie wstrzymałoby prowadzonej przeciwko niemu egzekucji z poborów, a jedynie zobowiązywałoby go do wpłaty odpowiednich rat zamiast do kasy pozwanej Spółdzielni do rąk komornika lub do depozytu sądowego. Oczywiście taki sposób zabezpieczenia powództwa nie byłby w określonych warunkach pozbawiony celu, ale cel ten istniałby jedynie wówczas, gdyby powód żywił uzasadnione obawy, że spłata zasądzonej kwoty 32 000 zł do kasy pozwanej Spółdzielni spowodowałaby ze względu na zły stan jej interesów niemożność ściągnięcia odszkodowania dochodzonego w niniejszym procesie. Jednakże powód tego nawet nie twierdzi, a wniosek o zabezpieczenie powództwa motywuje wyłącznie swą ciężką sytuacją rodzinną.Uwzględnienie wniosku powoda o zabezpieczenie powództwa jest także z innych przyczyn niedopuszczalne. Jedną z przesłanek zabezpieczenia powództwa jest w myśl art. 855 k.p.c. uwiarygodnienie roszczenia. Ta przesłanka nie jest spełniona. Wprawdzie powód załączył do pozwu oświadczenia szeregu osób, które stwierdzają, że pozwani swym działaniem wyrządzili powodowi szkodę, ale już sama treść pozwu te oświadczenia, gdy chodzi o wyrządzenie szkody przez pozwaną Spółdzielnię, podważa. Powód twierdzi co prawda, że pozwana Spółdzielnia nie chciała się zgodzić na przekazanie ciągnika pod jego dozór (w miejsce dozoru pozwanego. N.), ale to jeszcze nie uzasadnia jej odpowiedzialności, gdyż trudno się dopatrzyć między tym sprzeciwem a szkodą normalnego związku przyczynowego. Dopiero wykazanie zawinionego współdziałania pozwanej z wyznaczonym dozorcą lub przynajmniej faktu, że zdawała ona sobie sprawę, iż jest on osobą nieodpowiednią, mogłaby uzasadniać odpowiedzialność pozwanej Spółdzielni. Jednakże powód nawet nie wskazuje na takie współdziałanie. Dodać jeszcze wypada, że załączone do akt oświadczenie różnych osób budzą zastrzeżenia także ze względu na ich formę. Zawierają one dość wierne powtórzenie pozwu i zostały - jak to wynika z faktu, że pozostawiono w nich niewypełnione miejsca na wpisanie nazwiska - z góry na maszynie przygotowane, a dopiero po tym zostały do nich te nazwiska wpisane.Gdy chodzi wreszcie o powołany w pozwie i w zażaleniu, nawet poparty złożonymi zaświadczeniami lekarskimi ciężki stan rodzinny powoda ze względu na chorobę jego żony i córki, to podkreślić należy, że nie może on sam przez się uzasadniać żądanego zabezpieczenia powództwa, skoro brak jest ku temu - jak to wyżej wyjaśniono - ustawowych przesłanek. Stan ten mógłby być uwzględniony jedynie w postępowaniu mającym na celu odroczenie egzekucji, które to postępowanie - choć w ustawie nie przewidziane - zwyczajowo przyjęło się w praktyce sądowej. Oczywiście w tym postępowaniu okoliczności, na które powołuje się powód, musiałyby być bliżej zbadane.