II CZ 42/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krajewski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Falkowska, J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Danuty O. i Stanisława F. przeciwko Bankowi Spółdzielczemu w K. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności na skutek zażalenia powodów na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 29 grudnia 1973 r.,oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneW dniu 16.X.1972 r. Bank Spółdzielczy w K. udzielił Jerzemu W. kredytu w kwocie 150.000 zł na zakup samochodu, przy czym za powyższe zobowiązanie kredytobiorcy udzielili poręczenia Stanisław F. i Danuta O.Wobec niezapłacenia przez kredytobiorcę pożyczonej kwoty Bank wszczął egzekucję przeciwko poręczycielom.W pozwie z dnia 20.XI.1973 r. poręczyciele domagali się pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, twierdząc, że zostali wprowadzeni w błąd, gdyż zgodzili się poręczyć za zobowiązanie Stanisława R., a nie za zobowiązanie Jerzego W. W związku z tym, pismem z dnia 12.XI.1973 r. uchylili się od skutków oświadczenia woli.W toku procesu powodowie złożyli wniosek o zabezpieczenie powództwa przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Sąd Wojewódzki oddalił wniosek z uwagi na brak przesłanek z art. 730 § 1 k.p.c.W zażaleniu powodowie domagają się zmiany zaskarżonego postanowienia i uwzględnienia wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powództwo - jak wynika z jego treści - opiera się na przepisie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. o prawie bankowym (Dz. U. Nr 20, poz. 121 ze zm.), według którego dłużnik może w drodze powództwa żądać umorzenia w całości lub w części egzekucji prowadzonej przez bank stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli egzekwowana wierzytelność nie istnieje lub istnieje w kwocie mniejszej. Jednocześnie cytowany przepis art. 21 stanowi, że w trybie zabezpieczenia powództwa sąd może na wniosek powoda-dłużnika zawiesić postępowanie egzekucyjne.Brak wymienienia w cytowanym przepisie przesłanek zabezpieczenia nie oznacza - wbrew odmiennemu stanowisku żalących się - iż wydanie zarządzenia tymczasowego przewidzianego w tym przepisie może nastąpić na podstawie samego wniosku. Przeciwko temu stanowisku przemawia przede wszystkim odesłanie do kodeksu postępowania cywilnego, który w zasadzie uzależnia dopuszczalność zabezpieczenia powództwa od kumulatywnego istnienia dwóch przesłanek: wiarygodności roszczenia oraz uprawdopodobnienia, że brak zabezpieczenia mógłby pozbawić wierzyciela zaspokojenia. Kodeks dopuszcza wyjątki od tej zasady (np. art. 753 § 1 k.p.c.), ale wyjątek taki musi wynikać z wyraźnego przepisu. Brak takiego wyjątku w cytowanym przepisie prawa bankowego przemawia przeciw poglądowi wyrażonemu w zażaleniu.Dodatkowy argument za wysuniętą tezą wypływa z art. 843 § 4 k.p.c., przewidującego również możliwość zabezpieczenia powództw przeciwegzekucyjnych (art. 840 i 841 k.p.c.) przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W tym przepisie również nie określono przesłanek zabezpieczenia powództwa. Uregulowanie to jednak wynika z systematyki kodeksu, który przesłanki te zamieścił w przepisach ogólnych księgi pierwszej części drugiej, i dlatego powtarzanie tych wymagań w artykułach normujących szczególne wypadki zabezpieczenia byłoby zbędne.Rozważania powyższe uzasadniają wniosek, że zabezpieczenie powództwa o umorzenie egzekucji z art. 21 prawa bankowego (ustawa z dnia 13 kwietnia 1960 r. - Dz. U. Nr 20, poz. 121 ze zm.) może nastąpić tylko przy istnieniu przesłanek przewidzianych w art. 730 § 1 k.p.c. A zatem dłużnik powinien uwiarygodnić, że wierzytelność wynikająca z tytułu bankowego nie istnieje oraz że brak zabezpieczenia mógłby pozbawić go zaspokojenia.Jak wynika z materiałów sprawy, powództwo zostało oparte na twierdzeniu, że powodowie zostali wprowadzeni w błąd co do osoby kredytobiorcy oraz że uchylili się od skutków swego oświadczenia woli, przy czym na rozprawie przedstawili odpis pisma skierowanego do pozwanego Banku.Gdyby zatem powodowie wykazali, że w sposób zgody z prawem uchylili się od skutków swego oświadczenia woli, czynność ta stanowiłaby zdarzenie pociągające za sobą wygaśnięcie ich zobowiązania. W związku z tym złożenie tego pisma czyni dostatecznie wiarygodnym ich roszczenie, a więc istnieje pierwsza przesłanka z art. 730 § 1 k.p.c.Istnienie jednak tylko tej przesłanki nie wystarcza do zabezpieczenia powództwa. Musi zachodzić obawa, że niezabezpieczenie powództwa pozbawi wierzyciela możności zaspokojenia. Sąd Wojewódzki trafnie przyjął, iż w stosunku do banku taka obawa nie zachodzi, a wobec skierowania egzekucji do uposażenia powodów nie grozi im ona niepowetowaną stratą.Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji (art. 387 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.).