II KO 4/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Marii D., Teodory S. i Wiesławy K., oskarżonych z art. 256 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy art. 63 k.p.k. należy rozumieć w tym sensie, iż odstąpienie oskarżyciela prywatnego od oskarżenia bez zgody oskarżonego, skutkuje umorzenie postępowania w sprawie tylko wtedy, gdy jest zgłoszone przed rozpoczęciem pierwszej rozprawy głównej - czy też jest bez znaczenia, przed którą z kolejnych rozpraw głównych takie odstąpienie wniesiono?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 63 k.p.k. stanowiąc, że odstąpienie oskarżyciela prywatnego od oskarżenia przed rozpoczęciem rozprawy głównej powoduje umorzenie postępowania, nie rozstrzyga czy skutek ten, który do tego momentu jest niezależny od zgody oskarżonego, powoduje tylko takie odstąpienie oskarżyciela prywatnego od oskarżenia, które nastąpiło przed rozpoczęciem rozprawy głównej w jej pierwszym terminie, czy też również wywołuje ten skutek takie odstąpienie oskarżyciela prywatnego od oskarżenia, które nastąpiło przed rozpoczęciem którejkolwiek z następnych rozpraw, przeprowadzonych w sprawie na podstawie artykułów 309 § 2 i 310 § 2 k.p.k.Wykładnia teleologiczna przepisów art. 63 i 64 k.p.k. prowadzi do jedynie słusznego wniosku, wyrażonego w tezie. Artykuły 63 i 64 k.p.k. mają na celu zabezpieczenie oskarżonego przed krzywdą, jakoby mu się stać mogła z powodu jednostronnego cofnięcia oskarżenia przez oskarżyciela prywatnego już po wywołaniu sprawy.Mogłoby się zdarzyć np. w sprawie o zniesławienie, że oskarżyciel wobec zaofiarowanego przez oskarżonego dowodu prawdy, dopuściłby do przesłuchania świadków ze strony oskarżenia, którzy stwierdziliby fakt zniesławienia i oczyścili oskarżyciela od stawianych mu przez oskarżonego zarzutów, a następnie widząc przed sobą szereg poważnych i wiarygodnych świadków, którzy by mogli udowodnić prawdziwość rozgłaszanych wieści, oskarżyciel cofnąłby jednostronnie skargę prywatną, motywując to obłudnie tym, że wobec całkowitego udowodnienia niesłuszności uczynionych mu zarzutów, dalsze postępowanie uważa za niecelowe. Oskarżony wyszedłby wtedy z sali, uwolniony wprawdzie formalnie od odpowiedzialności, ale z piętnem oszczercy. Trzeba wtedy dać oskarżonemu możność doprowadzenia przewodu sądowego do końca, uzyskania wyroku uniewinniającego i udowodnienia, że jeżeli rozgłaszał o oskarżycielu wieści uwłaczające, to rozgłaszał prawdę.Rozumie się samo przez się, że taka zgoda oskarżonego jest zbędna, skoro rozprawa toczy się zaocznie. Nie można wtedy wymagać, żeby Sąd pomimo odstąpienia oskarżyciela prowadził dalej sprawę, której biegu oskarżony może sobie wcale nie życzy.W świetle tych wywodów, które są zgodne z zasadą prawa socjalistycznego - wzmocnienia prawa oskarżonego do obrony w procesie - nie można przyjąć w oparciu o argumenty natury formalno-procesowej, wysnute z przepisów art. 309 § 2 i 310 § 2 k.p.k., według których w razie odroczenia rozprawy prowadzi się ją w nowym terminie od początku - jakoby przepisy art. 63 i 64 k.p.k. należało rozumieć w ten sposób, że odstąpienie oskarżyciela prywatnego od oskarżenia przed rozpoczęciem rozprawy odroczonej, powoduje umorzenie postępowania, pomimo braku zgody oskarżonego.Taka wykładnia tych przepisów byłaby bowiem niesłuszna, skoro jest rzeczą znaną, że krzywda oskarżonego, wywołana bezpodstawnym oskarżeniem, jest tym większa im dłużej proces się toczy. Taka wykładnia omawianych przepisów mogłaby nadto doprowadzić do tego, że niesumienny oskarżyciel prywatny mógłby niejednokrotnie spowodować odroczenie rozprawy, np. przez powołanie na istotne okoliczności dowodów fikcyjnych, tylko w tym celu, by móc odstąpić od oskarżenia przed rozpoczęciem rozprawy odroczonej i doprowadzić w ten sposób, wbrew woli oskarżonego do umorzenia postępowania w sprawie, która niechybnie zakończyłaby się wyrokiem uniewinniającym.W końcu należy wyjaśnić, że za rozpoczęcie rozprawy głównej w rozumieniu art. 63 k.p.k. trzeba uważać jej wywołanie. Według art. 285 k.p.k. rozprawę główną rozpoczyna bowiem wywołanie sprawy.Z tych powodów rozstrzygnięto jak w konkluzji postanowienia.