I KZ 5/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Dąbrowski. Sędziowie: M. Budzianowski, W. Ostrowski (sprawozdawca). Prokurator: L. Chmielewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana Z., podejrzanego z art. 215 § 1 k.k., po rozpoznaniu zażalenia obrońcy podejrzanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego w Warszawie z dnia 28 listopada 1956 r. w przedmiocie umieszczenia Jana Z. w zamkniętym zakładzie dla psychicznie chorych i odmowy uchylenia środka zapobiegawczego tymczasowego aresztowania oraz po wysłuchaniu wniosków Prokuratora Generalnej Prokuratury i adwokata W., obrońcy podejrzanego Jana Z., postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu dla województwa warszawskiego w Warszawie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla woj. warszawskiego w Warszawie postanowieniem z dnia 28 listopada 1956 r. orzekł na podstawie art. 79 k.k. umieszczenie Jana Z., uznanego za nieodpowiedzialnego i niebezpiecznego dla porządku prawnego, w zakładzie zamkniętym dla psychicznie chorych na czas nie określony, przyjmując - na podstawie zebranego w śledztwie materiału dowodowego - że Jan Z. jest sprawcą czynu z art. 215 § 1 k.k., polegającego na podpaleniu w dniu 13 maja 1956 r. w Z. stodoły należącej do Tadeusza R. Tym samym postanowieniem sąd odmówił obrońcy Jana Z. uchylenia środka zapobiegawczego, tj. tymczasowego aresztowania, zastosowanego względem podejrzanego Jana Z.Na wymienione postanowienie obrońca podejrzanego Jana Z. wniósł zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, nieumieszczania podejrzanego w zamkniętym zakładzie dla psychicznie chorych i wypuszczenia go na wolność.W swym zażaleniu obrońca podejrzanego podniósł zarzuty:1)bezzasadnego umieszczenia Jana Z. w zamkniętym zakładzie dla psychicznie chorych bez odpowiedniego wniosku prokuratora,2)niedopuszczalności oparcia się przez sąd na materiale dowodowym umorzonego śledztwa i wysnucia stąd wniosku o winie podejrzanego, jakkolwiek przy stosowaniu środka zabezpieczającego z art. 79 k.k. sąd powinien się oprzeć jedynie i wyłącznie na opinii psychiatrycznej, która budzi wątpliwości, czy została sporządzona zgodnie z wymaganiami art. 117 k.p.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozpoznając zażalenie zważył, co następuje.Nietrafny jest zarzut, że Sąd rozpoznał sprawę bez właściwego wniosku prokuratora. Z akt sprawy wynika, że prokurator złożył wniosek, przewidziany w art. 2455 k.p.k. i należycie sprecyzowany, w którym domagał się "umieszczenia Jana Z. na podstawie art. 79 k.k. w zakładzie zamkniętym dla psychicznie chorych na czas nie ograniczony". Uzasadnienie wniosku prokuratora opiera się na opinii psychiatrycznej, sporządzonej na oddziale psychiatrycznym Państwowego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Pruszkowie, z której wynika, że podejrzany Jan Z. został uznany za nieodpowiedzialnego w rozumieniu art. 17 § 1 k.k. i za niebezpiecznego dla porządku prawnego, a ponadto opiera się na stwierdzeniu - w świetle zebranego materiału dowodowego w śledztwie - że podejrzany Jan Z. jest sprawcą podpalenia stodoły należącej do Tadeusza R. Wobec takiego sformułowania i uzasadnienia wniosku brak podstaw do przyjęcia, że nie odpowiada on wymaganiom art. 2455 k.p.k.Bezzasadny też jest zarzut, że opinia psychiatryczna nie odpowiada wymaganiom art. 117 k.p.k. Fakt, że podejrzany Jan Z. poddany był - poza badaniem przez dwóch biegłych psychiatrów, którzy podpisali opinię - obserwacji kolektywnej grona lekarzy psychiatrów pawilonu Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Pruszkowie, wcale nie osłabia tej opinii, lecz przeciwnie, ją wzmacnia.Częściowo natomiast jest słuszny trzeci zarzut podniesiony w zażaleniu. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala na przyjęcie nie nasuwające żadnych zastrzeżeń, że podejrzany Jan Z. jest sprawcą podpalenia stodoły Tadeusza R. Okoliczność ta nie została należycie wyjaśniona już w śledztwie i nie wyjaśnił jej też do końca Sąd Wojewódzki, jakkolwiek ustalenie tej okoliczności ma istotne znaczenie dla zastosowania art. 79 k.k. Zgodnie bowiem z dyspozycją tego przepisu sąd mający orzec o zastosowaniu środka zabezpieczającego nie tylko powinien ustalić, że osoba, wobec której ma być zastosowany środek zabezpieczający, jest nieodpowiedzialna i że pozostawienie jej na wolności zagraża porządkowi prawnemu, lecz także, że osoba ta jest sprawcą czynu zabronionego pod groźbą kary.Celem ustalenia okoliczności, czy podejrzany Jan Z. jest sprawcą podpalenia stodoły Tadeusza R., niezbędne jest wyjaśnienie, czy rozmiary śladów prowadzące od spaleniska stodoły w kierunku lasu, o których mowa w protokole oględzin, odpowiadały rozmiarom butów gumowych, jakie miał podejrzany na nogach w chwili zatrzymania go po pożarze, i czy buty jego zostały porównane ze znalezionymi śladami na polu. Celem ustalenia tej okoliczności powinien Sąd Wojewódzki przesłuchać (art. 43 k.p.k.) osoby, które dokonały oględzin i pomiarów śladów znalezionych na polu, bądź też odesłać sprawę do uzupełnienia śledztwa w trybie art. 305 k.p.k.Ponieważ wyjaśnienie tych okoliczności ma istotne znaczenie dla treści orzeczenia, przeto należało zaskarżone postanowienie uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.