4 CO 38/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Powszechnej Spółdzielni Spożywców w Świeciu przeciwko Kazimierze S. i in. o 400 zł po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 1 grudnia 1955 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 9 lipca 1955 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"czy koszty strony, wynikłe ze zlecenia adwokatowi sporządzenia wniosku o nadanie tytułowi sądowemu klauzuli wykonalności, podlegają zwrotowi przez drugą stronę jako koszty niezbędne w rozumieniu art. 97 i 98 k.p.c."uchwalił odpowiedź następującą.Uzasadnienie faktyczneWedług przepisu § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 19 sierpnia 1953 r. w sprawie wynagrodzenia adwokatów za wykonywanie czynności zawodowych (Dz. U. z 1953 r. Nr 40, poz. 176) wynagrodzenie adwokata za prowadzenie sprawy cywilnej obejmuje należność za ogół czynności w instancji, aż do ogłoszenia orzeczenia kończącego postępowanie w tej instancji. Wynika stąd, iż sporządzenie przez adwokata wniosku o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności, jako czynność dokonywana po ogłoszeniu orzeczenia kończącego postępowanie w instancji, podlega osobnemu wynagrodzeniu. Wynagrodzenie za tę czynność jest uregulowane w § 26 pkt 4 powołanego wyżej rozporządzenia.Pogląd powyższy nie przesądza jednak sprawy, czy wydatek strony na wynagrodzenie adwokata za sporządzenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności podlega zwrotowi przez przeciwnika.Przepis art. 97 k.p.c. ustanawia zasadę, że przyznaniu od przeciwnika przegrywającego sprawę (art. 100 i nast.k.p.c.) podlegają koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony. Które z poniesionych przez stronę kosztów należy uznać za celowe, decyduje sąd.Wyjątkiem od zasady, że o celowości kosztów decyduje sąd, jest przepis art. 98 § 1 k.p.c., w myśl którego należności i wydatki jednego adwokata zostały z góry przez ustawę zakwalifikowane jako niezbędne koszty procesu, sąd zatem nie może uznać za niecelowe, a w konsekwencji odmówić zasądzenia od przeciwnika, wydatków poniesionych przez stronę w związku z powierzeniem sprawy adwokatowi, choćby to była sprawa zupełnie prosta.Przepis art. 98 § 1 k.p.c. jako stanowiący wyjątek od zasady nie może być interpretowany rozszerzająco.Przez "należności jednego adwokata", o których mowa w art. 98 § 1 k.p.c. należy rozumieć zasadnicze wynagrodzenie za prowadzenie sprawy przewidziane w § 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia, a nie wszelkie należności adwokata za jakiekolwiek czynności zlecone adwokatowi przez stronę, a pozostające w luźnym nawet związku z prowadzeniem sprawy. To samo odnosi się do "wydatków jednego adwokata", przez które należy rozumieć tylko niezbędne wydatki związane z czynnościami adwokata, dokonywanymi do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w instancji. Pogląd przeciwny prowadziłby do niemożliwego do przyjęcia wyniku, iż strona może żądać od przeciwnika zwrotu wynagrodzenia adwokata i jego wydatków, wynikłych np. ze zlecenia adwokatowi podróży po kraju dla zebrania dowodów, wyjazdu do odległego sądu celem poczynienia notatek z akt zakończonej w instancji sprawy i osobistego przywiezienia tytułu wykonawczego, uzyskania odpisu wyroku prawomocnego i osobistego udania się do urzędu stanu cywilnego celem spowodowania wpisania wzmianki o rozwodzie itp.Powyższa wykładnia art. 98 § 1 k.p.c. prowadzi do wniosku, że wydatek na wynagrodzenie adwokata za sporządzenie wniosku o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności lub wzmianki o prawomocności dyspozycją tego przepisu nie jest objęty, a w takim razie przyznanie zwrotu tego wydatku od przeciwnika podlega ogólnej zasadzie, wyrażonej w art. 97 k.p.c. i zależy od uznania tego wydatku przez sąd w warunkach konkretnej sprawy za celowy lub niecelowy.Sporządzenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności jest z reguły czynnością tak prostą, że potrafi jej dokonać każdy, kto umie czytać i pisać. Wniosek taki może być zresztą zgłoszony ustnie. Zlecenie tej czynności adwokatowi mogłoby przeto zostać uznane za celowe w rozumieniu art. 97 k.p.c. tylko w zupełnie wyjątkowych wypadkach, np. gdy strona jest zupełnie bezradna z powodu kalectwa, choroby, wieku itp. lub gdy chodzi o przypadki bardziej skomplikowane, jak np. wniosek o nadanie klauzuli tytułowi zagranicznemu lub wniosek o stwierdzenie w treści klauzuli przejścia uprawnienia czy obowiązku (art. 541 k.p.c.). Zasady powyższe odnoszą się również do osób wymienionych w art. 98 § 2 k.p.c., gdyż ich zrównanie co do kosztów z adwokatami nie może wykraczać poza zakres, w którym osoba fizyczna miałaby prawo do żądania zwrotu kosztów od przeciwnika. Osoba prawna również z reguły nie ma potrzeby zlecenia sporządzenia wniosku o nadanie klauzuli prawnikowi, skoro może to zrobić każdy urzędnik kancelaryjny.