IV CZ 196/55

PostanowienieIzba Cywilna1955-10-27

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy przejściowe trudności materialne, wynikające z chwilowego braku pracy, uzasadniają zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie o rozwód?

Ratio decidendi

Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że powód tylko chwilowo pozostaje bez pracy i bez zarobków. Przejściowe trudności materialne nie wyczerpują przesłanki wymaganej w art. 111 § 1 k.p.c. dla uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Sytuacja mogłaby być inna, gdyby zachodziła potrzeba natychmiastowego wytoczenia powództwa (obawa przedawnienia), co jednak w sprawie niniejszej nie zachodziło.

Stan faktyczny

Powód wniósł o zwolnienie od kosztów w zamierzonym procesie rozwodowym, wskazując na brak pracy. Sąd Wojewódzki oddalił ten wniosek, uznając brak pracy za chwilowy. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda na to postanowienie. Powód był młodym mężczyzną w sile wieku, z zawodu radiotechnikiem, który niedawno wyszedł z więzienia.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 29 września 1955 r.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kałamajski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Kwapiszewski, P. Stępień.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Adama Z. przeciwko Barbarze Z. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 29 września 1955 r.,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki oddalił wniosek powoda o zwolnienie od kosztów w zamierzonym procesie rozwodowym, wychodząc z założenia, że brak pracy u powoda jest chwilowy.Zażalenie powoda na powyższe postanowienie nie zasługuje na uwzględnienie.Sąd Najwyższy podziela stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że powód tylko chwilowo pozostaje bez pracy i bez zarobków. Po wyjściu z więzienia powód mógł przez krótki okres mieć trudności w znalezieniu pracy, jednakże będąc młodym i w sile wieku, a z zawodu radiotechnikiem, znajdzie pracę, jeżeli jej będzie tylko szukał.Przejściowe trudności materialne nie wyczerpują przesłanki wymaganej w art. 111 § 1 k.p.c. dla uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych.Sytuacja mogłaby być inna, gdyby zachodziła potrzeba natychmiastowego wytoczenia powództwa (obawa przedawnienia), co jednak w sprawie niniejszej nie zachodzi.

Powiązane orzeczenia

V CZ 43/09 2009-09-10Czy trudna sytuacja materialna strony, która skorzystała ze zwolnienia od kosztów sądowych, oraz specyfika dochodzonego roszczenia związanego z sytuacją rodzinną, stanowią wystarczające podstawy do zastosowania art. 102…
WZ 11/16 2016-07-19Czy sytuacja życiowa i zarobkowa podsądnego, w tym bycie rozwiedzionym i utrzymywanie się z prac dorywczych, uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji częściowo zwolnił go od tych k…
II CZ 88/09 2010-01-27Czy zwolnienie od kosztów sądowych zwalnia stronę od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi, a sytuacja materialna i rodzinna strony uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. w celu uwolnienia od tych kosztów?
IV PZ 5/81 1981-01-28Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych może być uwzględniony, jeśli strona nie jest jeszcze zobowiązana do uiszczenia żadnych opłat sądowych?
I CZ 26/87 1987-03-31Czy sąd może odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli strona nie wykazała niemożliwości uzyskania wyższych zarobków, bez wcześniejszego umożliwienia jej takiego wykazania i wyjaśnienia związanych z tym okoliczności?

Powołane przepisy

art. 111 § 1 KPC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.