II KO 56/54

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Alicji L. i Aliny K., oskarżonych z art. 286 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Lublinie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w myśl art. 305 k.p.k. można na posiedzeniu niejawnym przekazać akta prokuratorowi do uzupełnienia śledztwa, czy też tylko na rozprawie głównej?"- rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArt. 305 k.p.k. nie zawiera wskazania co do trybu postępowania sądu w przypadku gdy "na rozprawie okaże się, iż zachodzą istotne braki w przeprowadzeniu śledztwa, których na rozprawie uzupełnić nie można". Przepis ten wskazuje w sposób ogólny, iż "sąd zwraca akta oskarżycielowi publicznemu celem uzupełnienia śledztwa, wskazując zarazem w jakim kierunku winno być ono uzupełnione". Kwestia zatem, czy sąd czyni to w drodze postanowienia powziętego na rozprawie, czy też może to uczynić w drodze postanowienia powziętego na posiedzeniu niejawnym nie jest przez ustawę expressis verbis uregulowana.Ażeby odpowiedzieć na postawione pytanie należy sięgnąć do wykładni art. 305 k.p.k. w związku z art. 251 k.p.k. Stosownie do tego ostatniego przepisu, kiedy zachodzi "konieczność uzupełnienia śledztwa sąd na posiedzeniu niejawnym przekazuje sprawę komu należy" (art. 251 § 2 k.p.k.), a więc w danym przypadku prokuratorowi. Celem tego przepisu jest bądź usunięcie przeszkody do rozpoznania sprawy, bądź też udaremnienie rozpoznania sprawy, jeśli przeszkody takiej usunąć nie można.Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu III. K. Z. 41/4/53 z dnia 12.IV.1954 r. art. 251 k.p.k. i art. 305 k.p.k. łączy wspólna myśl ustawodawcy. Jeżeli okoliczności wymagające uzupełnienia śledztwa ujawnią się dopiero na rozprawie (np. w świetle obrony oskarżonego), powstaje sytuacja analogiczna do tej, jaką przewiduje art. 251 k.p.k. Wówczas postanowienie sądu wydane na podstawie art. 305 k.p.k. uzupełnia brak wcześniejszego postanowienia, które powinno było zapaść na podstawie art. 251 k.p.k. Sąd z reguły orzeka w takich przypadkach na rozprawie. Ustawa nie stawia jednak przeszkód do wydania postanowienia na podstawie art. 305 k.p.k. (norma materialna) na posiedzeniu niejawnym, jeżeli sytuacja procesowa takie postępowanie uzasadnia. Może to mieć miejsce w przypadku, gdy po doręczeniu oskarżonemu aktu oskarżenia, lecz przed rozprawą, zajdą takie zmiany w procesie, które uzasadniają konieczność uzupełnienia śledztwa. Okolicznością taką może być np. orzeczenie sądu rewizyjnego, uchylające wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, złożenie przez strony do akt przed rozprawą (lub po odroczeniu rozprawy) nowych dowodów itp. Żaden prawnie chroniony interes procesowy stron nie uzasadniałby w takich przypadkach wyłączenia trybu postępowania niejawnego, albowiem podstawowa norma art. 251 k.p.k. tryb takiego postępowania przewiduje wprost, a nadto na postanowienie wydane na zasadzie art. 251 k.p.k., jak również na zasadzie art. 305 k.p.k. stronom służy zażalenie (por. orz. S. N. III. K. Z. 41/4/53).Jak z powyższego wynika sąd może wydać postanowienie na podstawie art. 305 k.p.k. również na posiedzeniu niejawnym.