III KZ 67/62

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana S. i innych oskarżonych z art. 2 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) po rozpoznaniu zażalenia Prokuratora Wojewódzkiego w Poznaniu na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 3 maja 1962 r. wydane w przedmiocie zwrócenia w trybie art. 305 k.p.k. akt sprawy prokuratorowi do uzupełnienia śledztwa postanowił: uchylić zaskarżone postanowienie i akta sprawy zwrócić Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do merytorycznego jej rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneAkt oskarżenia zarzuca między innymi oskarżonym Stefanowi S., Janowi M. i Michałowi M. popełnienie przestępstwa z art. 2 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w ten sposób, że w roku 1960 w L. Jan M., jako kierownik produkcji i Michał M., jako wiceprezes Podhalańskiej Spółdzielni Owocarsko-Warzywniczej w L. a Stefan S., jako agent Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczej w N., działając w zorganizowanej grupie, zagarnęli na szkodę Podhalańskiej Spółdzielni Owocowo-Warzywniczej w L. około 15 400 kg moszczy owocowych wartości około 200 000 zł w ten sposób, że Jan M. i Michał M. wydali Stefanowi S. wyprodukowane i niezaprzychodowane przez nich w dokumentacji spółdzielni nadwyżki moszczy, a Stefan S. sprzedał je następnie Wolsztyńskim Zakładom Przemysłu Terenowego Wytwórni w R., na podstawie podrobionych przez niego fikcyjnych list skupu, uzyskując za te moszcze kwotę około 200 000 zł, z której około 50 000 przekazał Janowi M. i Michałowi M.Przesłuchiwany w charakterze podejrzanego, w toku śledztwa Jan M. początkowo zaprzeczał, jakoby miał sprzedawać Stefanowi S. wyprodukowane w Spółdzielni, lecz nie zaprzychodowane nadwyżki moszczy twierdząc, że sprzedał jedynie pewną ilość moszczu bądź wyprodukowanego, bądź zakupionego przez siebie u prywatnych wytwórców, następnie jednak przyznał, iż uzyskiwał w Spółdzielni pozaewidencyjne nadwyżki moszczu za pomocą powtórnego tłoczenia wytłoków, które to nadwyżki następnie wspólnie z Michałem M. sprzedał Stefanowi S. na swój rachunek. Oskarżony Michał M., który początkowo w toku śledztwa również nie przyznał się do winy, po skonfrontowaniu go z oskarżonym Janem M., potwierdził ostatnie jego wyjaśnienia.Na rozprawie oskarżony Jan M. odwołał swe przyznanie się do winy, utrzymując, że razem z oskarżonym Michałem M. sprzedał poza ewidencją Spółdzielni oskarżonemu Stefanowi S. około 10 ton moszczu pochodzącego z jego prywatnego wyrobu i zakupu, a wyjaśnienia te oskarżony Michał M. potwierdził.Sąd Wojewódzki, przekazując sprawę prokuratorowi do uzupełnienia śledztwa, uznał iż należyte wyjaśnienie, która z wersji podawanych przez oskarżonego Jana M. jest prawidłowa, co z kolei ma podstawowe znaczenie dla ustalenia źródła pochodzenia moszczy sprzedawanych przez oskarżonego Jana M. i Michała M. poza ewidencją spółdzielni - nie leży w możliwościach sądu.Zażalenie, nie kwestionując stanowiska Sądu co do konieczności dokładnego wyświetlenia powyższej okoliczności, wyraża pogląd, iż skierowanie w tym celu sprawy do uzupełnienia śledztwa jest co najmniej oczywiście przedwczesne; a poza tym częściowo niewykonalne.Zażalenie zasługuje na uwzględnienie z następujących względów.Sąd Wojewódzki wskazał, że w toku uzupełnienia śledztwa należy:1) przesłuchać sąsiadów i współpracowników oskarżonych Jana M. i Michała M. (po ustaleniu nazwisk i adresów tych osób) na okoliczność, czy oskarżeni ci, a zwłaszcza Jan M., produkowali w swym domu moszcze, w jakich latach i ilościach, oraz czy moszcze te były przechowywane, bądź sprzedawane Podhalańskiej Spółdzielni Owocarsko-Warzywniczej w L.;2) przesłuchać pracowników Spółdzielni na okoliczność przechowywania przez Jana M. moszczy w Spółdzielni;3) przesłuchać pracowników wytwórni win Florianka w M. (przede wszystkim kierowców i magazynierów) na okoliczność, czy naczynia sprzedane przez tę wytwórnię spółdzielni w L. były napełnione moszczem i jak długo znajdowały się w wytwórni;4) przesłuchać te osoby, które wskazać powinien Jan M. i Michał M. a które rzekomo miały im pomagać w przewiezieniu moszczy do Spółdzielni;5) przesłuchać biegłego w zakresie przetwórstwa owocowego i wytwarzania win na okoliczność, czy istnieje możliwość dodatkowego uzyskania moszczu za pomocą zamrażania wytłoków i ponownego ich tłoczenia oraz w jakich ilościach można uzyskać moszcze ponad normatywne w zwykłym procesie wytwórczym, tj. przy jednorazowym tłoczeniu;6) przesłuchać niejakiego Cygana, o którym bliższych danych winien udzielić oskarżony Stefan S. na okoliczność, czy słyszał rozmowę między Janem M. i Michałem M. a Stefanem S. w hotelu w K. i jaka była treść tej rozmowy;7) przesłuchać Stanisława M. na okoliczności wymienione we wniosku obrońcy oskarżonego Stefana S.Stwierdzić wypada, że dokonanie wyżej wymienionych czynności nie stwarza takich trudności, które by uniemożliwiały przeprowadzenie ich przez sąd we własnym zakresie.Uzyskanie nazwisk i adresów osób wymienionych w punktach 1-3 jest łatwo osiągalne przez zwrócenie się o to z zapytaniem do Spółdzielni Owocarsko-Warzywniczej w L., do wytwórni win Florianka w M. i do Prezydium GRN w K., gdzie mieszkał oskarżony Jan M., względnie wiadomości te uzyskać można od samych oskarżonych. Dodać wypada, że Sąd Wojewódzki na wniosek oskarżonego Jana M. przesłuchał już szereg osób na okoliczności wskazane w punktach 1 i 2 zaskarżonego postanowienia (świadkowie Józef Z., Stefan K. i Jan G., pracownicy Spółdzielni w L., oraz Jan M. i Jan S., sąsiedzi oskarżonego).Uzyskanie od oskarżonych Jana M. i Michała M. informacji, o których mowa w punkcie 4, a następnie przesłuchanie ewentualnie wskazanych przez nich osób nie stwarza również szczególnych trudności dla Sądu. Zresztą należy liczyć się z tym, iż oskarżeni Jan M. i Michał M. żądanych od nich w tym zakresie informacji nie udzielą, a uzyskanie ich w innej drodze nie będzie w ogóle możliwe.Przesłuchanie biegłego, która to czynność jest w sprawie niniejszej najbardziej istotna, także nie przekracza możliwości sądu.To samo dotyczy również przesłuchania, jako świadków: C, którego nie tylko nazwisko podał oskarżony Stefan S., lecz również jego imię (Jan) i miejsce pracy.Powyższe względy wskazują na brak przewidzianych w art. 305 k.p.k. warunków do zwrócenia akt sprawy prokuratorowi celem uzupełnienia śledztwa.Ponadto na marginesie należy zauważyć, że postanowienie o zwrocie akt prokuratorowi w trybie art. 305 k.p.k. do uzupełnienia śledztwa winno być wydane przez sąd w tym składzie, w którym sprawa jest merytorycznie rozpoznawana.Tymczasem Sąd Wojewódzki wydał zaskarżone postanowienie w składzie trzech sędziów zawodowych, chociaż z akt sprawy nie wynika, by prezes sądu zarządził rozpoznanie sprawy w takim składzie.