I C 1867/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Powszechnej Spółdzielni Spożywców w J. przeciwko Janinie W. o zapłatę 1.099 zł 72 gr, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Piasecznie z dnia 23 kwietnia 1953 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Powiatowemu w Piasecznie do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktycznePowszechna Spółdzielnia Spożywców żądała zasądzenia 1.099 zł 72 gr na tej podstawie, że pozwana będąc kierowniczką magazynu stołówki z dystrybucji powódki nie rozliczyła się co do powyższej sumy za okres od dnia 31 grudnia 1951 do dnia 31 marca 1952 r. i od tej daty do dnia 31 maja 1952 r. Sąd Powiatowy powództwo oddalił. Od wyroku tego, który stał się prawomocny, Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 223, 236, 242, 326 i 337 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pozwana na pierwszej rozprawie kwestionowała sporządzenie remanentu, na skutek czego Sąd postanowił zakreślić powodowi termin jednomiesięczny do przedłożenia dowodów na okoliczność zaistniałego manka i jego wysokości, a w szczególności do przedłożenia odnośnych spisów towarów oraz spisu rachunków obciążających i uznających, dotyczących sklepu powódki w tymże okresie.Na następnej rozprawie, która odbyła się 41 dni później, a do której zażądanych dowodów nie dostarczono, powódka wniosła o przesłuchanie jako świadka Marii R., kontrolera, celem wyjaśnienia, w jakich warunkach był sporządzany remanent przez komisję i jaki był przebieg tej czynności. Gdy Sąd wniosek ten oddalił, powódka wystąpiła z dalszym wnioskiem o odroczenie rozprawy z uwagi na to, że zbieg 13 spraw na jeden termin uniemożliwił jej dostarczenie dowodów magazynowych. Sąd Powiatowy oddalił i ten wniosek na tej podstawie, że strona powodowa miała już zakreślony jeden termin jednomiesięczny; na nieprzedstawieniu zaś dokumentów Sąd Powiatowy oparł oddalenie powództwa.Skarżący jest zdania, że niedotrzymanie terminu należycie usprawiedliwiono oraz że niezależnie od tego Sąd Powiatowy nie wykazał inicjatywy włożonej na niego art. 236 § 1 k.p.c. i art. 48 Konstytucji PRL, lecz wbrew art. 242 § 1, art. 223 i 337 k.p.c. pominął zaofiarowane dowody. Skarżący wywodzi, że Sąd Powiatowy był obowiązany do podjęcia z urzędu stosownych kroków w kierunku wyjaśnienia rzeczywistego stanu rzeczy mając na uwadze, że jednym z podstawowych zadań wymiaru sprawiedliwości jest ochrona własności społecznej, że należycie rozumiana ochrona własności społecznej nakłada na sądy obowiązek podejmowania w toku procesu inicjatywy w kierunku ujawnienia prawdy obiektywnej. Inicjatywa zaś ta nie ogranicza się jedynie do wskazania stronie, jakie fakty i w jakim terminie ma udowodnić, lecz powinna zmierzać do wykrycia w drodze odpowiednich dochodzeń faktów oraz dowodów niezbędnych do wyjaśnienia spornego stosunku.Zarzuty rewizji nadzwyczajnej uzasadniają uchylenie zaskarżonego wyroku. W szczególności przyczyny, dla których Sąd Powiatowy odmówił uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy, nie są wystarczające. Jeżeli okoliczności, którymi powódka uzasadniła swój wniosek o odroczenie, są prawdziwe, zachodziła po jej stronie usprawiedliwiona przyczyna, dla której nie dostarczyła zażądanych dowodów, a tym samym odroczenie rozprawy dla umożliwienia powódce ich przedstawienia było konieczne. Sąd Powiatowy, oddalając wniosek o odroczenie bez poprzedniego zbadania prawdziwości twierdzenia powódki, naruszył art. 167 k.p.c., a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem materiał dowodowy przedstawiony po odroczeniu rozprawy mógłby dać podstawę do zasądzenia powództwa.Słusznie też żali się skarżący na zaniedbanie przez Sąd Wojewódzki stosownych dochodzeń. W razie bowiem nieprzedstawienia zażądanego materiału dowodowego przez instytucję uspołecznioną, sąd nie może rozstrzygać sprawy formalistycznie według zasad o ciężarze dowodu, lecz w trosce o mienie społeczne powinien zwrócić się do organu nadzorczego nad tą instytucją, aby skłonił ją do zastosowania się do zarządzenia Sądu, w ostatecznym zaś razie zarządzić zbadanie ksiąg i pisemnych dowodów w tejże instytucji przez biegłych.Z przyczyn powyższych należało orzec jak w sentencji.