C 763/52

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr B. Dobrzański. Sędziowie: dr S. Gronowski, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wincentego R. przeciwko Hieronimowi K. i Janinie K. o prawo własności, na skutek przedstawienia Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 1952 r. w przedmiocie sporu o właściwość,uznał za właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy Sąd Wojewódzki dla województwa warszawskiego.Uzasadnienie faktycznePrzed b. Sądem Grodzkim w Łomży zawisła sprawa z wniosku Wincentego R. o dział spadku pozostałego po jego ojcu Karolu R. W dniu 1 grudnia 1948 r. sąd postępowanie w sprawie zawiesił i odesłał uczestników na drogę postępowania spornego w celu ustalenia, jakie przedmioty należą do spadku.W wyniku tego orzeczenia Wincenty R. wystąpił do b. Sądu Okręgowego w Łomży z pozwem przeciwko Hieronimowi K. i Janinie W. o stwierdzenie, że wpis do rejestru pomiarowego wsi P. dotyczący majątku po Karolu R. o powierzchni ogólnej 20 ha 3.522 m2, sporządzony w 1927 r., dokonany został wadliwie i że jako właściciele powyższego majątku powinni być wpisani spadkobiercy Karola R. oraz że do masy spadkowej pozostałej po nim wchodzi dom, stodoła i chlewy.B. Sąd Okręgowy w Łomży powództwo oddalił, a b. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrok ten zmienił i uznał, że właścicielami wyżej opisanego majątku są spadkobiercy Karola R., postępowanie co do domu, stodoły i chlewa umorzył, a w pozostałej części powództwo oddalił. Sąd Najwyższy zaś na skutek skargi kasacyjnej pozwanego zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla województwa warszawskiego do ponownego rozpoznania odesłał.Postanowieniem z dnia 20 grudnia 1951 r. wspomniany sąd opierając się na art. 36 § 1 k.p.c. przekazał sprawę do rozpoznania według wyłącznej właściwości miejscowej Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku, wychodząc z założenia, że przedmiotem jej jest spór o prawo do spadku.Sąd Wojewódzki w Białymstoku uznał się również niewłaściwym do jej rozpoznania i przedstawił wynikły spór kompetencyjny do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki podniósł między innymi, że kwestia, który sąd po uchyleniu wyroku ma rozpoznawać sprawę ponownie, została już zdecydowana przez Sąd Najwyższy w oparciu o art. 384 k.p.c.Stanowisko zajęte przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku jest słuszne. Uchylając wyrok Sąd Najwyższy odsyła sprawę do ponownego rozpoznania bądź sądowi, który go wydał, bądź innemu sądowi równorzędnemu.Decyzja pozostawiona jest swobodnemu uznaniu Sądu Najwyższego i jest bezwzględnie wiążąca dla sądu, któremu sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia. Przepisy dotyczące właściwości miejscowej nie mają zastosowania do tych przypadków, gdy sąd uchylając wyrok odsyła sprawę do ponownego rozpoznania. W przeciwnym przypadku część art. 384 k.p.c. byłaby pozbawiona praktycznego znaczenia i każda sprawa, która z istotnych przyczyn przekazana została sądowi równorzędnemu mogłaby, a nawet według rozumowania Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego musiałaby wrócić do sądu, który sprawę rozpoznawał w pierwszej instancji.Sąd Wojewódzki w Białymstoku mylnie jednak powołał w uzasadnieniu swego orzeczenia art. 384 k.p.c. Zgodnie z § 2 art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu według przepisów dotychczasowych, z tą tylko różnicą, że orzeczenie sądu wojewódzkiego, które obecnie zapadnie, nie będzie podlegało dalszemu już zaskarżeniu.Z tych względów i mając na uwadze art. 53 i 437 k.p.c. (w dawnym brzmieniu) Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.