I SA/Ka 15/96

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1997-05-20

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kaucja zabezpieczająca prawidłowe wykonanie umowy o dzieło, która ma charakter zwrotny, może być uznana za koszt uzyskania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Kaucja zabezpieczająca prawidłowe wykonanie umowy o dzieło, ze względu na swój zwrotny charakter, nie może być uznana za koszt uzyskania przychodu. Kosztami tymi są jedynie wydatki o charakterze definitywnym, trwałym, a nie podlegające zwrotowi. Zwrot kaucji nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, a samo wpłacenie kaucji jest świadczeniem obojętnym podatkowo.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję podatkową dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Podatniczka zawarła umowy o dzieło, w ramach których zobowiązała się do przetworzenia powierzonego materiału za wynagrodzeniem. Umowy zawierały klauzulę o kaucji zabezpieczającej prawidłowe wykonanie dzieła, która miała charakter zwrotny. Organy podatkowe uznały, że wpłacona kaucja nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

oddala skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Decyzje podatkowe wydano w oparciu o prawidłowo i wyczerpująco zgromadzony materiał dowody, szczegółowo obrazujący charakter i rozmiar działalności, podlegającej opodatkowaniu stosownie do przepisu art. 13 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./. Z powyższych ustaleń wynika, że Agata S. zawarła w miesiącu wrześniu i październiku 1993 r. umowy o dzieło ze Spółką "B." w K., zobowiązując się do przetworzenia powierzonego aktywatora w produkt BFK-20 metodą produkcji domowej według instrukcji, za wynagrodzeniem wynoszącym 800.000 st. złotych za każdy przetworzony aktywator. Zapłata wynagrodzenia dla osób fizycznych miała nastąpić w wysokości uwzględniającej potrącenie i odprowadzenie podatku dochodowego zgodnie z przepisami. W wyniku wykonania tych umów Agata S. uzyskała przychód 7.680.000 st. złotych. Od przychodów tych organy, zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 4, odliczyły koszty uzyskania przychodu w wysokości 20 procent. W umowach o dzieło zawarta została dodatkowa klauzula, wprowadzająca kaucję uiszczoną przez wykonawcę umowy jako zabezpieczenie prawidłowego wykonania dzieła w wysokości 800.000 zł za każdy aktywator. Przewidziano, że zwrot całej kaucji następuje w ciągu 10-ciu tygodni w równych ratach, przy równolegle wypłaconym wynagrodzeniu za wykonanie dzieła. Zwrotny charakter kaucji nie budzi żadnych wątpliwości ani od strony postanowień umowy, ani praktycznej jej realizacji. Takie zaś świadczenie nie mieści się w pojęciu kosztów uzyskania przychodu. Kosztami tymi są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, chodzi zatem o wydatki o charakterze definitywnym, trwałym, a nie podlegające zwrotowi. Wyraźnie wyartykułował to ustawodawca w odniesieniu do pożyczek wskazując, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów udzielonych pożyczek, w tym strąconych pożyczek /art. 23 ust. 1 pkt 27 ustawy/. Kaucję pobieraną od kontrahentów umów o dzieło "B." traktował jako depozyt nieprawidłowy /przechowywanie z cechami pożyczki/, do którego zastosowanie mają przepisy o pożyczce. Wynika to z odwołania się w umowie do przepisu art. 845 Kc. Równocześnie w umowie stwierdzono, że od pobranej kaucji "B." opłaca 2 procent opłaty skarbowej, czyli uważa pobranie kaucji za pożyczkę /ustawa o opłacie skarbowej nie przewiduje wśród czynności cywilnoprawnych podlegających tej opłacie umowy przechowania, a jedynie, wśród innych, umowę pożyczki/. W świetle powyższych ustaleń można stwierdzić, że wpłacenie kaucji firmie "B." bliskie było /o ile nie tożsame/ z udzieleniem jej pożyczki. Nawet zaś gdyby przyjąć, że był to tylko depozyt nieprawidłowy, do którego stosuje się przepisy o pożyczce to i tak wydatek na wpłacenie kaucji nie może być uznany za koszt uzyskania przychodu ze względu na swój zwrotny charakter. Trzeba przy tym wskazać konsekwentnie, że gdyby kaucję uznać za koszt uzyskania przychodu, to jej zwrot byłby przychodem podlegającym opodatkowaniu. Organy podatkowe słusznie więc uznały, że kaucja jest świadczeniem nie rzutującym w żaden sposób na obowiązek podatkowy, a więc obojętnym podatkowo. Dodatkowo należy zauważyć, że roszczenia z tytułu niewykonania umów mogą być dochodzone w postępowaniu cywilnym i nie mają wpływu na byt zobowiązań publicznoprawnych. Z tych względów w oparciu o przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło