I SA/Ka 328/96

Regulacja z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ jest o tyle odmienna od regulacji zawartej w art. 168 i art. 169 Kpa, że w przypadku prowadzenia ewidencji innej od wymaganej /różnice muszą być nie tylko w nazwie/, albo braku takowej nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego w kierunku usunięcia braku, ale niezwłocznie przystępuje się do przewidzianego w art. 9 ust. 2 ustawy szacunku. Na wstępie zauważyć trzeba, że w działalności skarżącej, głównie gastronomicznej /prowadzenie stołówek/ zużywanie się środków trwałych jest zjawiskiem nieuniknionym. Nie uwzględniający tego wymiar podatku jest zawyżony, co akceptować można tylko wówczas, gdyby taka decyzja wymiarowa miała charakter związany, to jest wymuszony przepisem obowiązującego prawa. Zauważyć też na początek trzeba, że organy podatkowe /wcześniej też Urząd Kontroli Skarbowej/ w ogóle nie odniosły się do zarzutów skarżącej, że jej tabela amortyzacyjna na rok 1995 w istocie odpowiada wymogom prawnym stawianym dla planu amortyzacji /art. 32 ust. 1 ustawy o rachunkowości/, czyni to sprawę nie wyjaśnioną należycie. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 9 ust. 1 cyt. ustawy podatkowej. Stanowi on, że podatnicy są zobowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie wysokości dochodu /straty/, podstawy opodatkowania i należnego podatku. W ogóle natomiast nie analizowano przy tym art. 9 ust. 2 tej ustawy, który głosi, że jeżeli ustalenie dochodu /straty/ w sposób określony w ust. 1 nie jest możliwe, dochód /stratę/ ustala się w drodze oszacowania. Przypomnieć można, jak ten problem był uregulowany przed omawianą ustawą. Otóż /art. 168 i art. 169 Kpa/ jeżeli wymagane były określone wykazy, zeznania, księgi i te sporządzano prawidłowo, to organ podatkowy obowiązany był je uwzględnić. Jeżeli nasuwały się wątpliwości, prowadzono stosowne postępowanie wyjaśniające. Dopiero na koniec, gdy brakowało danych do ustalenia podstawy opodatkowania, ustalano ją w drodze szacunku /art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Regulacja z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jest o tyle odmienna, że w przypadku prowadzenia ewidencji innej od wymaganej /różnice muszą być nie tylko w nazwie/, albo braku takowej nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego w kierunku usunięcia braku, ale niezwłocznie przystępuje się do przewidzianego w art. 9 ust. 2 ustawy szacunku. W danym wypadku nie wyjaśniono Sądowi, czy istniejąca tabela amortyzacyjna na rok 1995 różni się od wymaganego planu tylko nazwą, czy też różnice idą dalej i przez to wymagają zastosowania szacunku o jakim mowa w art. 9 ust. 2 omawianej ustawy. Zaniechanie tego szacunku i zaniechanie wyjaśnienia przedstawionej wątpliwości to istotne naruszenie art. 9 ust. 2 ustawy podatkowej.