I SA/Ka 1241/96

1. Aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, między tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek przyczynowy tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie tego przychodu. Większość wydatków ponoszonych przez podatników stanowi bezspornie koszt uzyskania przychodu. Są jednak sytuacje, w których ów związek przyczynowy nie jest tak wyraźny. Wszystkie te sytuacje należy rozwiązywać według zasad zdrowego rozsądku. Nie ma tu żelaznych reguł; każda sytuacja wymaga odrębnego potraktowania. 2. Jak wynika z protokołu posiedzenia wspólników, w związku z kradzieżami upoważniono wspólniczkę do odbierania utargów ze sklepu i podjęcia działań w celu uzyskania pozwolenia na broń gazową i dokonania zakupu tej broni. A zatem można uznać, że zakup tej broni wiązał się z działalnością gospodarczą spółki cywilnej. 3. Podatnik ma prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatki poniesione na ubezpieczenie samochodu będącego przedmiotem umowy leasingu w sytuacji, gdy wynika to jasno z tej umowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie był art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./. Przepis powyższej ustawy stanowił, że kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Zwrot "w celu" użyty w tym przepisie oznacza, że nie wszystkie wydatki ponoszone przez podatnika w związku z prowadzonym przedsiębiorstwem podlegają odliczeniu od podstawy opodatkowania. Aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, między tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek przyczynowy tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie tego przychodu. Większość wydatków ponoszonych przez podatników stanowi bezspornie koszt uzyskania przychodu. Są jednak sytuacje, w których ów związek przyczynowy nie jest tak wyraźny. Wszystkie te sytuacje należy rozwiązywać według zasad zdrowego rozsądku. Nie ma tu żelaznych reguł; każda sytuacja wymaga odrębnego potraktowania /por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 29 listopada 1994 r., SA/Wr 1242/94 - ONSA 1996 Nr 1 poz. 11/. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodu każdy wydatek - poza wyraźnie wskazanymi w ustawie - wymaga indywidualnej oceny pod kątem bezpośredniego związku z tym przychodem i racjonalności działania dla osiągnięcia tego przychodu /wyrok NSA z dnia 9 września 1994 r., III SA 30/94 - Monitor Podatkowy 1995 nr 1 str. 18/. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe zbyt arbitralnie potraktowały wydatek poczyniony na zakup broni gazowej. Jak wynika z protokołu posiedzenia wspólników z dnia 2 kwietnia 1992 r. w związku z kradzieżami upoważniono Zofię M. do odbierania utargów ze sklepu i podjęcia działań w celu uzyskania pozwolenia na broń gazową i dokonania zakupu tej broni. A zatem można uznać, że zakup tej broni wiązał się z działalnością gospodarczą spółki cywilnej "P.". Nie należy bowiem zapominać, że spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej i w jej imieniu działają wspólnicy. Biorąc pod uwagę przepisy dotyczące uzyskiwania pozwolenia na broń i handlu bronią zakup przez Zofię M. pistoletu gazowego należy uznać, w tym indywidualnym przypadku, za uzasadniony z punktu widzenia kosztów uzyskania przychodu spółki cywilnej. Odnośnie wadliwego zaksięgowania powstałego wydatku Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 1995 r. stwierdził, że wystawienie wadliwego dowodu księgowego nie niweczy samego faktu poniesienia wydatku, jeżeli służył osiągnięciu przychodów, a podatnik wykazuje innymi dowodami zaistnienie zdarzenia gospodarczego uzasadniającego ten wydatek /SA/Rz 151/94 - Prawo Gospodarcze 1996 nr 2 str. 23/. Kolejny zarzut dotyczy kosztu uzyskania przychodu, tj. wydatku poniesionego na ubezpieczenie samochodu, będącego przedmiotem umowy leasingu. Organy podatkowe nie przeanalizowały w sposób dostateczny treści umowy leasingu, co stanowi naruszenie zasad wynikających z przepisów art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa, które obowiązywały w tych sprawach w czasie wydawania decyzji I i II instancji. Z par. 6 umowy z dnia 11 czerwca 1992 r. wynika, że leasingobiorca zobowiązuje się pokryć koszty ubezpieczenia samochodu będącego przedmiotem leasingu. W wyroku z dnia 2 sierpnia 1995 r. NSA /III SA 502/94 - ONSA 1996 Nr 2 poz. 95/ stwierdził, że podatnik ma możliwość odliczenia od przychodów wszelkich kosztów ich uzyskania, pod tym jednak warunkiem, że mają one bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma bądź też może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podatnik ma prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatki poniesione na ubezpieczenie samochodu będącego przedmiotem umowy leasingu w sytuacji, gdy wynika to jasno z tej umowy. Izba Skarbowa prawidłowo uznała, że umowa będąca przedmiotem sporu może być zaliczona do leasingu operacyjnego, a zatem zarzuty w tej kwestii skarżących nie zasługują na uwzględnienie. Nie wyjaśniono natomiast w sposób dostateczny sprawy w części dotyczącej spłaty rat tytułem czynszu. W szczególności nie dokonano odpowiednich ustaleń czy nie nastąpiła zmiana treści umowy w przedmiocie spłaty rat, np. poprzez czynności konkludentne oraz którego okresu wydatki dotyczą. Okoliczność, że umowa leasingu należy do tzw. umów nienazwanych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, nie stanowi podstawy do pomijania jej treści i woli stron oraz do oceny charakteru umowy jedynie pod kątem umów nazwanych, wymienionych w części szczególnej zobowiązań. Stosownie bowiem do treści art. 353 Kc, strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości /naturze/ stosunku, ustawie czy zasadom współżycia społecznego /wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 6 grudnia 1994 r. I ACr 219/94 - Prawo Gospodarcze 1995 nr 7 str. 32/. Organy podatkowe mogą dokonywać oceny stosunków cywilnoprawnych pod kątem określonych dani publicznych, jednak ocena ta nie może mieć charakteru dowolnego, a interpretacja przepisów musi być ścisła, a nie rozszerzająca, bowiem nie takie zasady przyświecają ogólnym zasadom prawa podatkowego. Podatnik prowadzący działalność gospodarczą nie może być zaskakiwany nowymi uregulowaniami prawnymi bez odpowiedniego okresu służącego do wprowadzenia nowych rozwiązań prawnych, jak również niespodziewaną interpretacją przepisów prawnych. Z tych względów na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, uchylono zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia treść art. 55 ustawy o NSA.