I SA/Łd 491/98

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1998-03-27

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nierzetelność ewidencji księgowej podatnika może być usprawiedliwiona winą osoby prowadzącej rachunkowość?
Ratio decidendi
Nierzetelność ewidencji księgowej nie może być usprawiedliwiona winą osoby prowadzącej rachunkowość. Podatnik jest odpowiedzialny za zorganizowanie swojej działalności gospodarczej, w tym nadzoru nad księgowością, w taki sposób, aby uniknąć błędów, a skutki prawne błędów obciążają zawsze podatnika.
Stan faktyczny
Skarżący nie wpisał w styczniu 1994 r. przychodu ze sprzedaży w sklepach firmowych do ewidencji sprzedaży VAT. Ponadto, stwierdzono inne uchybienia w prowadzeniu ewidencji, takie jak odliczenie podatku naliczonego z rachunku uproszczonego, z faktury, której brak w ewidencji, oraz z kopii faktury VAT. Skarżący podnosił, że uchybienia powstały z winy księgowej. Organy podatkowe uznały te działania za naruszenie przepisów ustawy o VAT i zastosowały sankcje.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Pełny tekst orzeczenia

W żadnym razie nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej nierzetelność ewidencji fakt, że uchybienia powstały z winy osoby prowadzącej rachunkowość skarżącego. Rzeczą podatnika jest bowiem takie zorganizowanie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, w tym i nadzoru nad księgowością, by nie wystąpiła nierzetelność w prowadzeniu dokumentacji, gdyż w razie jej stwierdzenia skutki prawne na gruncie podatkowym obciążają zawsze podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Działanie podatku od towarów i usług opiera się na prawidłowych fakturach oraz konstrukcji podatku naliczonego i podatku należnego. Z tego powodu art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, nakazuje podatnikom tego podatku prowadzenie ewidencji zawierającej dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokości podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżającej podatek należny oraz kwoty podatku podlegające wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu. Prawidłowo prowadzona ewidencja potrzebna jest po to, aby podatnik mógł składać miesięczne deklaracje podatkowe i określać w nich kwoty podatku do wpłaty lub do zwrotu. Prawidłowo prowadzona ewidencja zapobiega w szczególności zawyżaniu przez podatnika podatku naliczonego. Jak wynika jednoznacznie z materiałów zebranych w aktach rozpatrywanej sprawy skarżący w miesiącu styczniu 1994 r. nie wpisał w ewidencję sprzedaży VAT kwoty 345.492.000,- starych zł będącej przychodem ze sprzedaży w sklepach firmowych. Kwota ta stanowi wartość sprzedaży nie zaewidencjonowanej w ewidencji sprzedaży VAT. Skarżący potwierdzając fakt braków w ewidencji sprzedaży prowadzonej dla potrzeb podatku od towarów i usług twierdzi, iż mimo tych uchybień księgowa zaewidencjonowała sprzedaż w książce przychodów i rozchodów i zadeklarowała podatek w deklaracji VAT-7. Jednakże zapisy w książce przychodów i rozchodów w prowadzonym przez skarżącego Przedsiębiorstwie odzwierciedlają tylko wielkość obrotu, nie określają natomiast przedmiotu i podstawy opodatkowana podatkiem VAT. Nie można z takich zapisów wyodrębnić podziału na poszczególne stawki podatkowe i określić kwoty podatku należnego podlegającego wpłacie do Urzędu Skarbowego. W związku z tym nie można uznać prowadzonej przez podatnika książki przychodów i rozchodów jako ewidencji spełniającej wymogi określone w art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług. Z tych względów organy podatkowe miały prawo uznać, że skarżący naruszył zasady określone w art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług i w związku z naruszeniem przez podatnika obowiązków dotyczących określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania zastosować dyspozycję art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Niewątpliwym naruszeniem art. 27 ust. 4 były również pozostałe uchybienia w prowadzeniu ewidencji polegające na odliczeniu podatku naliczonego w miesiącu styczniu 1994 r. z rachunku uproszczonego, w kwietniu 1994 r. z faktury, której brak w ewidencji podatnika, wreszcie w maju 1994 r. z kopii faktury VAT spowodowały naruszenie obowiązków dotyczących określenia wysokości podatku naliczonego. Organy podatkowe miały zatem prawo zastosować wobec podatnika również sankcję przewidzianą w art. 27 ust. 5 pkt 2 powołanej ustawy. W skardze podniesione zostały zarzuty wobec osoby prowadzącej księgowość podatnika. Należy jednak podkreślić, że w żadnym razie nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej nierzetelność ewidencji fakt, że uchybienia powstały ewentualnie z winy osoby prowadzącej rachunkowość skarżącego. Rzeczą podatnika jest bowiem takie zorganizowanie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, w tym i nadzoru nad księgowością, by nie wystąpiła nierzetelność w prowadzeniu dokumentacji, gdyż w razie jej stwierdzenia skutki prawne na gruncie podatkowym obciążają zawsze podatnika. Analiza akt sprawy przez Sąd nie wykazała również naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W toku wyczerpującego postępowania zebrały one szeroki i bogaty materiał dowodowy, dokonały analizy i oceny tego materiału, a wydane decyzje zawierają wystarczające uzasadnienie faktyczne. Skarżący brał czynny udział w każdym stadium postępowania podatkowego oraz miał możliwość zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa i w związku i z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło