I SA/Łd 1473/96

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1998-04-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dokumenty transakcyjne, w których w rubryce nabywca wpisano "X" lub "domyślny", mogą być uznane za rachunki uproszczone, a sprzedaż udokumentowana takimi dokumentami za sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, co w konsekwencji wpływa na obowiązek stosowania kasy rejestrującej?
Ratio decidendi
Dokumenty, w których w rubryce nabywca wpisano "X" lub "domyślny", nie odpowiadają wymogom rachunków uproszczonych. Niemniej jednak, stanowią one potwierdzenie dokonanej transakcji, co uprawnia organy skarbowe do przyjęcia, że sprzedaż dokonana została na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. W takiej sytuacji, podatnik jest obowiązany do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.
Stan faktyczny
Skarżący kwestionował prawidłowość decyzji organów skarbowych dotyczącej obowiązku stosowania kasy rejestrującej. Organy ustaliły, że skarżący wystawiał dokumenty transakcyjne, w których w rubryce nabywca wpisywano "X" lub "domyślny", co nie spełniało wymogów rachunków uproszczonych. Skarżący twierdził, że nie prowadził sprzedaży detalicznej dla osób fizycznych, powołując się na trudne warunki lokalowe i charakter nabywanych towarów. Sąd rozpatrywał, czy takie dokumenty mogą być uznane za rachunki uproszczone i czy sprzedaż na ich podstawie była sprzedażą na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
Rozstrzygnięcie
Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym i procesowym, oddalając tym samym skargę skarżącego.

Pełny tekst orzeczenia

Dokumenty wystawione przez skarżącego, w których w rubryce nabywca wpisywano "X" lub "domyślny" nie odpowiadały wymogom przewidzianym dla rachunków uproszczonych. Jednocześnie jednak stanowiły one potwierdzenie dokonanej transakcji i dlatego organy skarbowe były uprawnione do przyjęcia, że sprzedaż ta dokonana została na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej /art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Ilość zakupionego jednorazowo towaru nie może przesądzać o tym, że była to sprzedaż hurtowa, a nie detaliczna. Jest bowiem rzeczą notoryjnie znaną, że indywidualni nabywcy dokonują w hurtowniach zakupów znacznych ilości towarów, a nadto możliwe jest grupowanie paragonów dla objęcia ich jednym rachunkiem. Skoro zatem, jak wyżej wskazano, zebrane dowody potwierdziły prowadzenie przez podatnika usług w zakresie handlu na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej, to zgodnie z treścią art. 29 ustawy o VAT był on obowiązany do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty podniesione w skardze nie są zasadne. Wbrew twierdzeniu podatnika organy skarbowe przeprowadziły w sprawie wnikliwe postępowanie wyjaśniające, a dokonane ustalenia wskazywały na nieprawidłowości wywołane postępowaniem skarżącego. Podatnik prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu hurtowego i detalicznego oraz był opodatkowany podatkiem VAT. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50/ obowiązany był dokumentować sprzedaż towarów przez wystawienie faktury lub rachunku uproszczonego zawierającego datę, cenę jednostkową bez podatku, wartość sprzedaży, kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy. Dane dotyczące nabywcy winny być określone w taki sposób, aby możliwa była jego identyfikacja. W myśl par. 2 cytowanego art. 32 ustawy o VAT podatnicy świadczący usługi w zakresie handlu nie mają obowiązku wystawiania faktur i rachunków uproszczonych tylko w stosunku do osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej czyli indywidualnych konsumentów. Zakwestionowane u podatnika dokumenty nie były rachunkami uproszczonymi odpowiadającymi wymogom wskazanego wyżej przepisu ani wydanego z delegacji ustawowej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonywania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 154 poz. 797/. W par. 51 tego aktu prawnego określona jest minimalna treść rachunku uproszczonego. Rachunek uproszczony winien zawierać: - imiona, nazwiska lub nazwy sprzedawcy i nabywcy, ich adresy, a także numer identyfikacji podatkowej sprzedawcy, - datę wystawienia i numer kolejny rachunku, - nazwę towaru i jej cenę jednostkową, - jednostkę miary i ilość sprzedanych towarów, - wartość sprzedanych towarów, - kwotę podatku oraz podpis osoby upoważnionej do wystawiania rachunków. Z analizy treści art. 32 ust. 1 ustawy oraz par. 51 cytowanego rozporządzenia wynika, że dokumenty wystawione przez skarżącego, w których w rubryce nabywca wpisywano "X" lub "domyślny" nie odpowiadały wymogom przewidzianym dla rachunków uproszczonych. Jednocześnie jednak stanowiły one potwierdzenie dokonanej transakcji i dlatego organy skarbowe były uprawnione do przyjęcia, że dokonana sprzedaż dokonana została na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej /art. 32 ust. 2 ustawy o VAT/. Ilość zakupionego jednorazowo towaru nie może przesądzać o tym, że była to sprzedaż hurtowa, a nie detaliczna. Jest bowiem rzeczą notoryjnie znaną, że indywidualni nabywcy dokonują w hurtowniach zakupów znacznych ilości towarów, a nadto możliwe jest grupowanie paragonów dla objęcia ich jednym rachunkiem. Skoro zatem, jak wyżej wskazano zebrane dowody potwierdziły prowadzenie przez podatnika usług w zakresie handlu na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej, to zgodnie z treścią art. 29 ustawy o VAT był on obowiązany do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących. Jest poza sporem, że skarżący nie zainstalował kas fiskalnych od dnia 1 marca 1996 r., mimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. Konsekwencją była, w myśl art. 29 ust. 2 utrata prawa do obniżania podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów. Sankcja ta obowiązuje automatycznie z mocy prawa do czasu zainstalowania kas rejestrujących, a zatem ma charakter czasowy. W tym więc zakresie zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu dowolności czy uznaniowości. Wbrew stanowisku skarżącego nie można przyjąć, że w sprawie nie zostało przeprowadzone pełne postępowanie wyjaśniające, mimo istnienia dowodów wskazujących, iż podatnik nie prowadził sprzedaży detalicznej dla osób fizycznych. Jedynym dowodem wskazanym przez stronę skarżącą w tym zakresie były wyjaśnienia samego zainteresowanego, który powoływał się na trudne warunki lokalowe w hurtowni oraz ilość i wartość nabywanych towarów, która miałaby świadczyć o ich handlowym przeznaczeniu. Organy skarbowe ustosunkowały się do tego dowodu w zaskarżonej decyzji podnosząc, że prawidłowe i pełne wystawianie rachunków uproszczonych leżało w interesie samego skarżącego, niezależnie od woli nabywców towarów, gdyż uchybienie w tym zakresie naraziło go na określone sankcje finansowe. Innych dowodów podatnik nie wskazał, a zatem trudno mówić o ich pominięciu. W świetle zawartych wyżej wywodów należy uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym i dlatego Sąd, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło