I SA/Po 1626/97

Jakkolwiek istotnie brak jest przepisów nakazujących stronom umowy sprawdzania dla celów podatkowych wiarygodności kontrahenta, to jednak ryzyko wynikające z zawierania transakcji z tzw. nieistniejącym podmiotem gospodarczym, bez wątpienia obciąża podatnika, który zamierza skorzystać z uprawnienia określonego w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z niespornych okoliczności niniejszej sprawy ustalonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżący w 1995 r. obniżał podatek należny o podatek naliczony w fakturach wystawionych przez podmioty gospodarcze nie istniejące. Naczelny Sąd Administracyjny w dotychczasowym orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że podatnik zachowuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług wynikające z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ jedynie pod warunkiem ścisłego przestrzegania wymogów i zasad przewidzianych przepisami powołanej ustawy oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy. Niezachowanie zaś tych wymogów skutkuje utratą prawa do obniżenia podatku należnego. Odnosi się to zwłaszcza do wymogów dot. faktur VAT, które powinny być wystawione zgodnie z art. 32 ust. 1 cyt. ustawy. Zasadnie podkreślił organ odwoławczy, że jednym z podstawowych warunków uprawniających podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego jest wystawienie faktury z której wynika podatek naliczony przez podmiot uprawniony do jej wystawienia. Faktura wystawiona przez nie istniejący podmiot gospodarczy nie może być podstawą do obniżenia kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego /par. 35 ust. 4 pkt 1a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. nr 133 poz. 688/. W transakcji nabycia towarów i usług występują dwie strony tj. sprzedawca i nabywca. Jeżeli okaże się, że sprzedawca jako podmiot i strona umowna nie istnieje, to wówczas nie można domagać się uznania, że przedmiotowa umowa rodzi skutki określone przepisami ustawy podatku od towarów i usług. Bez znaczenia prawnego pozostaje fakt, że faktura dokumentująca tego rodzaju transakcję została wystawiona poprawnie pod względem formalnym tj. zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 32 ust. 1 cyt. ustawy. Jakkolwiek istotnie brak jest przepisów nakazujących stronom umowy sprawdzania dla celów podatkowych wiarygodności kontrahenta, to jednak ryzyko wynikające z zawierania transakcji z tzw. nieistniejącym podmiotem gospodarczym, bez wątpienia obciąża podatnika, który zamierza skorzystać z uprawnienia określonego w art. 19 ust. 1 cyt. ustawy. Z niespornych okoliczności niniejszej sprawy wynika, że skarżący w ewidencji zakupu VAT we wszystkich wymienionych miesiącach 1995 r. ujął faktury wystawione przez podmioty gospodarcze nie zarejestrowane i nie figurujące w ewidencjach urzędów skarbowych. Należy zauważyć, że częstotliwość tych transakcji powinna skłaniać skarżącego do sprawdzenia wiarygodności swoich kontrahentów tzn. do ustalenia czy są uprawnieni do wystawienia faktur VAT. W tej sytuacji zasadne jest stwierdzenie organów podatkowych, że skarżący naruszył art. 27 ust. 4 cyt. ustawy, co skutkuje wymierzeniem mu dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 30 procent kwoty zaniżenia podatku należnego /art. 27 ust. 5 ustawy/. Niezasadny okazał się zarzut skarżącego naruszenia przez organy podatkowe art. 107 par. 1 i 3, skoro w uzasadnieniach decyzji organów podatkowych obu instancji wskazano wszystkie okoliczności faktyczne i podstawy prawne tych rozstrzygnięć. Z tych względów, w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku.