III SA 826/97

Ani w czasie obowiązywania ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, ani pod rządem ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, nie ma cienia wątpliwości co do tego, że płatnik przekazuje organowi podatkowemu cudze /podatnika/ pieniądze niejako "w imieniu" podatnika. Dlatego też legitymację do kwestionowania pobranego przez płatnika podatku - tak co do zasady, jak i wysokości - posiadał wyłącznie podatnik i to w określonym ustawą /art. 175 Kpa/ trybie. Syndyk masy upadłości Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego w B., na podstawie art. 90 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe zwrócił się do Urzędu Skarbowego w B. o zwrot kwoty 53.876,10 zł przekazanej przez upadłego w dniu 20 grudnia 1996 r., to jest dzień po ogłoszeniu upadłości /19 grudnia 1996 r./. Zdaniem syndyka stosownie do art. 24 w związku z art. 20 par. 1 Prawa upadłościowego czynność prawna upadłego, polegająca na przekazaniu ww. kwoty z majątku wchodzącego w skład masy upadłości dokonana po ogłoszeniu upadłości nie wywołuje skutków prawnych w stosunku do masy. Urząd Skarbowy - decyzją z dnia 30 stycznia 1997 r. wniosek "załatwił odmownie". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że sporna wpłata stanowi zaliczki, które ZPD jako płatnik, pobrały od pracowników na podstawie art. 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące wrzesień i październik 1996 r., a więc przed ogłoszeniem upadłości. Wpłata nie stanowi zatem kwoty nadpłaconej i nienależnie uiszczonej, o której mowa w art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. W odwołaniu od tej decyzji syndyk zarzucił "rażące naruszenie Prawa upadłościowego". Urząd Skarbowy winien zgłosić swą wierzytelność w trybie art. 150-152 cyt. rozporządzenia Prezydenta R.P. Izba Skarbowa w O., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy, po wyjaśnieniu obowiązków, jakie ciążyły na Zakładach jako płatniku, wyjaśnił, że potrącone pracownikom zakładu od ich wynagrodzeń zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych nie stanowiły majątku upadłego. Do dnia ich przekazania Zakłady dysponowały nie swoimi pieniędzmi a przekazując je z rachunku bankowego na rzecz Urzędu Skarbowego wykonały jedynie swój obowiązek. Odmawiając zwrotu wpłaconej kwoty Urząd nie naruszył Prawa upadłościowego. W skardze na decyzję Izby Skarbowej syndyk zakwestionował pogląd iż środki pieniężne, którymi upadły zapłacił zaliczki na podatek nie stanowiły majątku płatnika. Płatnik - zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych odpowiada całym swoim majątkiem za podatek nie pobrany, a także za niewpłacenie w terminie pobranego podatku. Nie płaci cudzymi pieniędzmi, zdeponowanymi przez podatnika, ale pieniędzmi, których źródło jest bez znaczenia dla jego odpowiedzialności. Z chwilą obliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych pieniądze z tego tytułu wchodzą w skład majątku płatnika. Należności organów podatkowych, gdy zaliczek nie przekazano, w razie ogłoszenia upadłości płatnika są zaspokajane z masy upadłości w trzeciej kategorii /art. 204 Prawa upadłościowego/. Przyjęcie, że pobrane zaliczki nie wchodzą w skład majątku upadłego płatnika, oznaczałyby, że do należności z tego tytułu nie ma zastosowania art. 204 Prawa upadłościowego. Dokonanie wpłaty zaległości podatkowych po ogłoszeniu upadłości prowadzi do uszczuplenia masy upadłości i szkodzi innym wierzycielom. W tej sytuacji syndyk wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania sądowego. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Za oczywiście bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów Prawa upadłościowego. Organ podatkowy - będący organem administracyjnym - nie jest bowiem uprawniony do orzekania na podstawie przepisów należących do innej gałęzi prawa /tu: prawa cywilnego/ o ile nie upoważnia go do tego szczególny przepis. W sytuacji, gdy chodzi o należność podatkową, wyłączną podstawą do rozpoznania żądania o jej zwrot mógł stanowić obowiązujący jeszcze w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W aspekcie tego przepisu żądanie zostało prawidłowo rozważone. Nadpłata podatku, o której w tym przepisie mowa stanowi zarówno świadczenie nadpłacone jak i nienależne /to jest bez istnienia zobowiązania/ uiszczone. Jest poza sporem, że wpłacona kwota obejmowała zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - pracowników Zakładów nie postawionych jeszcze w stan upadłości. Zaliczki te płatnik - zakład pracy - pobierał od osób, które uzyskały od tego zakładu przychody. /art. 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych/. Czynność ta, jak już wielokrotnie wyjaśniono w orzecznictwie, ma charakter techniczny - materialno-rachunkowy /por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 1994 r. SA/Gd 929/84 - Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1992 nr 1 poz. 6/. Pogląd, zaprezentowany w skardze, w myśl którego pobrane zaliczki wchodzą do majątku płatnika, jest w świetle pozycji prawnej tego podmiotu /art. 3 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/ nie do przyjęcia. Ani w czasie obowiązywania tej ustawy ani pod rządem ordynacji podatkowej nie było cienia wątpliwości co do tego, że płatnik przekazuje organowi podatkowemu cudze /podatnika/ pieniądze niejako "w imieniu" podatnika. Dlatego też legitymację do kwestionowania pobranego przez płatnika podatku - tak co do zasady, jak i wysokości - posiadał wyłącznie podatnik i to w określonym ustawą /art. 175 Kpa/ trybie. Co więcej - ewentualny zwrot takiego /to jest pobranego przez płatnika/ podatku mógłby nastąpić tylko na podstawie wcześniej wydanej, we wskazanym wyżej trybie, decyzji stwierdzającej nieistnienie obowiązku podatkowego w całości lub w części /por. wyrok NSA z dnia 22 października 1987 r. SA/Kr 893/87 - POP 1992 nr 2 poz. 39/. Skoro zatem: - wpłata nastąpiła na poczet wynikającego z przepisu prawa zobowiązania podatkowego pracowników Zakładów, - żaden z podatników /pracowników/ nie zakwestionował poboru zaliczki, - wpłacona kwota pochodziła z wynagrodzeń pracowników a nie z majątku upadłego, żądanie syndyka o zwrot wpłaconej kwoty pozbawione było podstawy prawnej. Bezzasadność skargi nie ulega zatem wątpliwości. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.