I SA/Po 2714/98

Naczelny Sąd Administracyjny na sesji wyjazdowej w Z.-G. - po rozpoznaniu w dniu 28 września 1999 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Inwalidów "Powstaniec" w K. na decyzję Izby Skarbowej w Z.-G. z dnia 5 października 1998 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Urzędu Skarbowego w W. z dnia 8 lipca 1998 r. (...); (...). Spółdzielnia Inwalidów "P." w W. zwróciła się do Urzędu Skarbowego o zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 227 978 złotych wpłaconego w latach 1993-1996 pobranego od udziału w nadwyżce bilansowej członków Spółdzielni. Spółdzielnia twierdziła, że jako zakład pracy chronionej zaliczki na podatek dochodowy powinna przekazać zgodnie z treścią art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na fundusze rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych a nie na rachunek Urzędu Skarbowego. W latach 1994-1996 Spółdzielnia składała deklaracje, w których wypłaconą członkom Spółdzielni należność określiła jako przychód z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, natomiast podatek jako formę zryczałtowaną. Urząd Skarbowy w W. decyzją z 8 lipca 1998 r. (...) odmówił zwrotu ww. kwoty twierdząc, że udział w nadwyżce bilansowej w postaci oprocentowania udziałów członkowskich nie jest wynagrodzeniem ze spółdzielczego stosunku pracy, lecz kwalifikowany jest na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów z kapitałów pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy art. 17, art. 30, art. 41-42 ustawy. Tryb określony w art. 38 ust. 2 odnosi się do zaliczek pobranych od przychodów ze spółdzielczego stosunku pracy i w sprawie nie ma zastosowania. Po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Inwalidów "P." w W. od powyższej decyzji. Izba Skarbowa w Z. G. decyzją z 5 października 1998 r. (...) utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy. Izba Skarbowa przyznała, że Spółdzielnia przy podziale nadwyżki bilansowej za lata 1992-1995 przeznaczyła jej część na oprocentowanie udziałów członkowskich. Jako płatnik pobrała przy wypłacie zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 20 procent. Ta forma udziału nie była uzależniona od wkładu pracy. Zdaniem organu odwoławczego art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy płatników, o których mowa w art. 31 ustawy, czyli obowiązanych do poboru zaliczek od wypłat ze spółdzielczego stosunku pracy i innych dochodów, w tym z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej. W świetle art. 183 par. 1 Prawa spółdzielczego, wynagrodzenie członka spółdzielni składa się z wynagrodzenia bieżącego i odpowiedniego do wkładu pracy udziału w części nadwyżki bilansowej. Do tej części nadwyżki ma zastosowanie art. 31 ust. 1 ustawy. Natomiast część przeznaczona do podziału bez uwzględnienia wkładu pracy członków tj. przypisana w formie oprocentowania do udziałów według ich stanu na dzień, jako nie mająca związku z wkładem pracy członka spółdzielni jest przychodem z tytułu udziału w zyskach osoby prawnej, podlegającym opodatkowaniu według zasad szczególnych, określonych w art. 30 ustawy tj. w sposób zryczałtowany. Skoro art. 31 nakłada na zakład pracy jako płatnika obowiązek poboru wyłącznie zaliczki, a art. 38 ust. 2 mówi o sposobie przekazywania tych zaliczek, to w sprawie przekazywania podatku zryczałtowanego powołane przepisy nie mogą być stosowane. Do ryczałtu stosuje się zasady wyrażone w art. 42 ustawy w związku z art. 41, a one nie przewidują odmiennego trybu dla zakładów pracy chronionej. W skardze na decyzję Izby Skarbowej w Z.-G. z dnia 5 października 1998 r. Spółdzielnia Inwalidów "P." w W. wniosła o uchylenie decyzji organów skarbowych obu instancji. Skarga oparta jest na zarzucie naruszenia art. 38 ust. 2 ustawy przez przyjęcie, że zaliczki od dochodów członków spółdzielni będącej zakładem pracy chronionej w tym dochodów z tytułu podziału nadwyżki bilansowej w formie oprocentowania udziałów członkowskich winny być przekazywane na rachunek Urzędu, a nie na fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Wywodzi przy tym, iż szczególne unormowanie art. 38 ust. 2 ustawy dotyczy również zaliczek od oprocentowania udziałów członkowskich. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Z.-G. wniosła o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Na wstępie należało zauważyć, czy skarżąca Spółdzielnia pobrała od członków Spółdzielni od oprocentowania ich udziałów członkowskich zaliczkę, czy podatek zryczałtowany. O charakterze pobranych kwot nie decyduje nazwa lecz materialnoprawna podstawa pobrania przedmiotowej kwoty. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 sierpnia 1996 r. III ARN 25/96 /OSNAPU 1997 nr 4 poz. 127/ stwierdził, że część nadwyżki bilansowej przeznaczonej do podziału, bez uwzględnienia wkładu pracy członków spółdzielni, tj. na oprocentowanie udziałów nie ma charakteru wynagrodzenia za pracę w rozumieniu art. 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Powyższy udział w części nadwyżki bilansowej podlega jednak podatkowi dochodowemu od osób fizycznych jako stanowiący inny dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Sąd Najwyższy stwierdził też, że w świetle art. 31 ust. 1 jest bezsporne, że zakład pracy jest obowiązany obliczać i pobierać zaliczki na podatek dochodowy od osób, które zyskują od tych zakładów wynagrodzenie ze spółdzielczego stosunku pracy oraz inne dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Za inne dochody - zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy - uważa się wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej. Oznacza to, że wynagrodzenie ze spółdzielczego stosunku pracy, wypłata z tytułu nadwyżki bilansowej i oprocentowanie tej nadwyżki winno skutkować obliczeniem przez zakład pracy i pobraniem zaliczki. Obowiązek ten odnosi się zarówno do dochodów zależnych od wkładu pracy /wynagrodzenie bieżące, wypłaty z tytułu oprocentowania udziałów członkowskich/ jak i niezależnych od wkładu pracy /część nadwyżki bilansowej w postaci przypisania oprocentowania do tych udziałów/. Przepis art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zobowiązuje płatników będących zakładami pracy chronionej do przekazania na wymienione w nim fundusze kwoty pobranych zaliczek na podatek dochodowy niezależnie od tego, czy zostały one obliczone od dochodu ze spółdzielczego stosunku pracy, czy też z tytułu udziału w części nadwyżki bilansowej i oprocentowania tej nadwyżki nie stanowiących wynagrodzenia za pracę. To, że obliczenie udziału w części nadwyżki bilansowej i oprocentowania tej nadwyżki następuje jednorazowo nie oznacza, że zakład pracy obliczając i pobierając odpowiednie kwoty nie może ich traktować jako zaliczek na podatek dochodowy w danym roku podatkowym. W powyższych okolicznościach brak podstaw do przyjęcia, że skarżąca Spółdzielnia była zobowiązana przekazywać obliczone od oprocentowania udziału w nadwyżce bilansowej kwoty na rachunek urzędu skarbowego właściwego według siedziby płatnika jako zaliczki na podatek dochodowy. Skoro Spółdzielnia wpłaciła należność na rzecz Urzędu Skarbowego, może żądać jej zwrotu jako podatku nienależnego w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. Orzeczono więc na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 55 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.