I SA/Ka 2038/97

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "A." Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 29 września 1997 r. (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 6 maja 1997 r. (...); (...). Pismem z dnia 25 marca 1997 r. Spółka z o.o. "A." z Ł. zwróciła się do drugiego Urzędu Skarbowego w K. o zwrot podatku naliczonego VAT w kwocie 3.817 zł powstałego po likwidacji Biura Handlowego "K.". We wniosku wskazano na dokumenty uzasadniające następstwo prawne, tj. między innymi na postanowienie Sądu Rejonowego w K. Decyzją z dnia 6 maja 1997 r. (...) Urząd Skarbowy w K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Jako podstawę rozstrzygnięcia podano art. 104 i art. 61 par. 1 Kpa. W uzasadnieniu decyzji podano, że Spółka "K." w deklaracji VAT-7 za czerwiec 1996 r. zadeklarowała kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc. Spółka "K." została przejęta w dnia 24 czerwca 1996 r. przez Spółkę z o.o. "A." z Ł. Z kolei Biuro Handlowe "K." Spółka z o.o. z K. zostało wykreślone z rejestru handlowego postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 23 grudnia 1996 r. Jednocześnie wskazano, że podatnik, który nie istnieje, w stosownym czasie nie skorzystał z prawa ubiegania się o zwrot podatku, a zatem jego uprawnienia wynikające z art. 21 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ wobec braku wskazania następcy prawnego przez ustawę, nie mogą być przypisane innemu podmiotowi. W związku z tym urząd stwierdził, że wnioskodawca nie ma legitymacji procesowej do występowania o zwrot podatku. Od powyższego orzeczenia odwołanie wniosła Spółka z o.o. "A." z Ł. zarzucając błędne powołanie podstawy prawnej oraz niewłaściwe jej uzasadnienie, niewłaściwe powołanie materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia wyłącznie w uzasadnieniu decyzji oraz brak zastosowania przepisów kodeksu handlowego. W uzasadnieniu odwołania stwierdzono, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, poza art. 31 par. 2 Kpa nie przewidują wydania odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji państwowej. O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Przedmiotem niniejszego postępowania było żądanie Spółki z o.o. "A." z Ł. zwrotu podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 1996 r., który przypadał przejętej Spółce "K.". Wniosek ten jest równoznaczny z "(...) żądaniem strony (...) ", o którym mowa w art. 61 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Według tego przepisu, żądanie strony wszczyna postępowanie administracyjne, co oznacza, że wszczęcie postępowania w razie zgłoszenia wniosku przez stronę nie jest uzależnione od woli organu. Stąd też organ nie może wypowiadać się w formie orzeczenia co do tego, czy postępowanie może być wszczęte. Zgodnie z przyjętym poglądem w orzecznictwie /por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 1992 r. V SA 178/92 - ONSA 1993 Nr 1 poz. 20/, w polskim prawie administracyjnym nie istnieje podstawa prawna do wydawania odrębnego orzeczenia w przedmiocie wszczęcia postępowania. Z tego samego powodu organy administracyjne nie posiadają uprawnienia do wydawania orzeczenia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, skoro postępowanie uważa się za wszczęte z chwilą złożenia wniosku /art. 61 par. 3 Kpa/. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 1996 r. SA/Wr 2454/95 oraz B. Adamiak, J. Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, str. 328. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny na wynik sprawy i z tych względów na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.