I SA/Łd 652/98
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1999-11-23
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie sankcji administracyjnej w postaci 'dodatkowego zobowiązania podatkowego' wobec spółki cywilnej jest dopuszczalne, gdy zachowanie wspólników może uzasadniać odpowiedzialność karną skarbową?Ratio decidendi
Zastosowanie sankcji administracyjnej wobec spółki cywilnej, uzasadnione zachowaniem wspólników, które może rodzić odpowiedzialność karną skarbową, jest niedopuszczalne w świetle zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Nawet jeśli odpowiedzialność karna skarbowa nie została w danym przypadku zastosowana, samo istnienie takiej możliwości wyklucza zastosowanie sankcji administracyjnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia przez organ podatkowy dodatkowego zobowiązania podatkowego wobec spółki cywilnej na podstawie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Strona skarżąca kwestionowała możliwość zastosowania sankcji administracyjnej w sytuacji, gdy zachowanie wspólników mogło uzasadniać odpowiedzialność karną skarbową.Rozstrzygnięcie
Sąd ocenił konstytucyjność podstawy prawnej weryfikowanych decyzji administracyjnych.Pełny tekst orzeczenia
1. Orzeczenie na podstawie art. 10 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 5 lub art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ określa w prawidłowej wysokości powstały z mocy prawa w konkretnym podatkowym stanie faktycznym miesiąca podatkowego podlegający wykonaniu stosunek podatkowoprawny pomiędzy podatnikiem i Państwem i względem stwierdzonej wadliwości samoobliczenia podatku i jego następstw ma charakter prawnie sanujący oraz restytucyjny. Zastosowanie ustalenia podatkowego zobowiązania na podstawie art. 27 ust. 5 lub 6 cyt. ustawy nie ma na celu pieniężnego zrekompensowania szkody wyrządzonej podatkobiorcy lecz zasadniczo karzącą dolegliwość majątkową uzasadnioną względami prewencji ogólnej i szczególnej - w celu /wzmożenia/ ochrony interesów Skarbu Państwa.
2. Rozstrzygając w przedmiocie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego organ podatkowy winien każdorazowo rozważać, czy wyczerpanie dyspozycji art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie dopuszcza możliwości odpowiedzialności adresata tego unormowania za określony /w sposób abstrakcyjny/ czyn zabroniony w - adekwatnym czasowo i przedmiotowo do stosowanego prawa podatkowego - prawie karnym skarbowym.
3. Zastosowanie do spółki cywilnej sankcji administracyjnej określanej przez ustawę o podatku od towarów i usług jako "dodatkowe zobowiązanie podatkowe" nie jest w świetle wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady państwa prawa dopuszczalne, jeżeli uzasadniane jest opisanym w art. 27 ust. 5 i 6 cyt. ustawy o podatku VAT zachowaniem się działających za i w imieniu spółki wspólników, które dopuszcza odpowiedzialność za określone /w sposób abstrakcyjny/ czyny z ustawy karnej skarbowej, niezależnie od tego, czy w danym przypadku odpowiedzialność taka została w czasie orzekania podatkowego zastosowania.
4. Rozstrzygając na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 145a par. 1 Kpa Sąd nie tylko ustala i ocenia, że przedmiotem osądu jest sytuacja procesowa orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny ex post o niezgodności zastosowanego w postępowaniu administracyjnym aktu normatywnego z Konstytucją, ale dokonuje również własnej oceny konstytucyjności podstawy prawnej weryfikowanych pod względem legalności decyzji administracyjnych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło