II SA/Wr 991/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody W. na uchwałę Rady Gminy D. z 13 października 1997 r. (...) w przedmiocie połączenia Biblioteki Szkolnej z Filią Gminnej Biblioteki Publicznej w B., stwierdza niezgodność zaskarżonej uchwały z prawem. Uchwałą z 13 października 1997 r. (...) Rada Gminy D., powołując się na przepis art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "h" ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, art. 13 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach /Dz.U. nr 85 poz. 539/ oraz art. 19 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej /Dz.U. nr 114 poz. 497 ze zm./ postanowiła połączyć Bibliotekę Szkolną w B. z Filią Gminnej Biblioteki Publicznej w B. /par. 1 uchwały/. W par. 2 uchwały ustaliła, że siedziba Filii Gminnej Biblioteki Publicznej po połączeniu z Biblioteką Szkolną mieścić się będzie w Szkole Podstawowej w B. Wykonanie uchwały powierzyła Zarządowi Gminy D. /par. 3/ i wskazała, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia /par. 4/. Pismem z 8 stycznia 1998 r. Wojewoda W. wezwał Radę Gminy D. do usunięcia rażącego naruszenia prawa w par. 1 wymienionej uchwały. W odpowiedzi Rada Gminy D. pismem z 17 lutego 1998 r. poinformowała organ nadzoru, że nie widzi podstaw prawnych do uchylenia kwestionowanej uchwały. 18 maja 1998 r. Wojewoda W. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach /Dz.U. nr 85 poz. 539/, biblioteki szkolne służą realizacji programów nauczania i wychowania, edukacji kulturalnej i informacyjnej dzieci i młodzieży oraz kształceniu i doskonaleniu nauczycieli. W tym celu w każdej szkole publicznej jest prowadzona biblioteka szkolna. Przy czym zasady organizowania i działalności bibliotek szkolnych określają odrębne przepisy prawa. Są nimi przepisy zarządzenia nr 14 Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 czerwca 1992 r. w sprawie ramowego statutu szkół publicznych dla dzieci i młodzieży /Dz.Urz. MEN nr 4 poz. 18 ze zm./ oraz statuty poszczególnych szkół. Ustawa o bibliotekach nie zawiera pełnej definicji biblioteki szkolnej, lecz jedynie jej część. Dopełnienie tej definicji znajduje się w ww. akcie wykonawczym do ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. nr 95 poz. 425 ze zm./. W stosunku do bibliotek szkół publicznych dla dzieci i młodzieży należy budować definicję na podstawie art. 22 ustawy o bibliotekach oraz par. 25 załącznika do cyt. zarządzenia. I tak, przez bibliotekę szkolną należy rozumieć: pracownię szkolną służącą realizacji programów nauczania i wychowania, edukacji kulturalnej i informacyjnej dzieci i młodzieży oraz kształceniu i doskonaleniu nauczycieli; a także realizacji potrzeb i zainteresowań uczniów, zadań dydaktyczno-wychowawczych szkoły, doskonaleniu warsztatu pracy nauczyciela, popularyzowaniu wiedzy pedagogicznej wśród rodziców oraz w miarę możliwości wiedzy o regionie. Definicję oparto na dwóch kryteriach: funkcjonalnym i organizacyjnym. I tylko łączne ich spełnienie da możliwość zaliczenia biblioteki do kategorii bibliotek szkolnych. Na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./, szkoła publiczna do realizacji celów statutowych powinna zapewnić możliwość korzystania między innymi z biblioteki. Jednocześnie, w art. 60 ust. 2 cytowanej ustawy, ustawodawca upoważnił Ministra Edukacji Narodowej do określenia ramowych statutów poszczególnych typów placówek oświatowych. Zarządzeniem nr 14 z dnia 19 czerwca 1992 r. Minister Edukacji Narodowej określił ramowy statut szkół publicznych dla dzieci i młodzieży, którego wzór stosuje się między innymi w szkołach podstawowych. Jednocześnie w par. 3 ust. 1 zarządzenia jednoznacznie stwierdzono, że statut szkoły nie może być sprzeczny z powyższym ramowym statutem. W par. 25 ramowego statutu szkoły publicznej zawartym w załączniku do cyt. wyżej zarządzenia postanowiono, że biblioteka szkolna jest pracownią szkolną, służącą realizacji potrzeb i zainteresowań uczniów, zadań dydaktyczno-wychowawczych szkoły, doskonaleniu warsztatu pracy nauczyciela, popularyzowaniu wiedzy pedagogicznej wśród rodziców oraz w miarę możliwości wiedzy o regionie. Statut szkoły powinien szczegółowo określić organizację biblioteki szkolnej i zadania nauczyciela bibliotekarza. W par. 28 postanowiono, że dla realizacji celów statutowych szkoła powinna posiadać odpowiednie pomieszczenia, zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Należy przy tym zauważyć, że zapewnienie tych pomieszczeń jest obligatoryjne. Natomiast w miarę możliwości szkoła powinna posiadać np. archiwum, szatnię itp. /por. par. 28/. W związku z tym, organ nadzoru uważa, że biblioteka szkolna, jako pracownia szkolna, jest jednostką organizacyjną szkoły, której obligatoryjne istnienie oraz organizacja powinny zostać określone w statucie szkoły. Rada Gminy D. dokonała likwidacji Biblioteki Szkolnej w Szkole Podstawowej w B. przez przyłączenie jej do Filii Gminnej Biblioteki Publicznej w B. Następstwem tego jest pozbawienie Szkoły biblioteki, jako jej wewnętrznej pracowni. Organ nadzoru, dostrzegając kompetencje Rady Gminy do tworzenia, przekształcania i likwidacji bibliotek publicznych, jest przekonany, że nie można likwidować bibliotek szkolnych, których istnienie jest obligatoryjne. W tej sytuacji przyjęte w wyżej wymienionej uchwale rozwiązanie narusza, zdaniem organu nadzoru, przepis par. 3 ust. 1 powołanego zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej w związku z par. 25 ust. 1 załącznika do niego oraz art. 13 ust. 6 i art. 22 ust. 1 ustawy o bibliotekach. Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę i nie nadesłała akt sprawy, mimo iż Sąd przesłał jej odpis skargi i zobowiązał do udzielenia odpowiedzi na nią w terminie, o którym mowa w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sytuacji istniały okoliczności do orzeczenia w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego przedstawionego w skardze, który w ocenie Sądu nie budził uzasadnionych wątpliwości /art. 39 ust. 1 ustawy o NSA/. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. W podstawie prawnej zaskarżonej uchwały Rada Gminy D. powołała się na przepis art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "h" ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, z którego wynika uprawnienie rady gminy do podejmowania uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek. W podstawie prawnej wskazała również na przepis art. 19 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej /Dz.U. nr 114 poz. 497 ze zm./, który definiuje pojęcie połączenia instytucji kultury i określa jego warunki, oraz na przepis art. 13 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach /Dz.U. nr 85 poz. 539/. Ostatni z wymienionych przepisów prawa daje uprawnienie organizatorowi biblioteki do dokonania jej połączenia, podziału lub likwidacji oraz nakłada na niego obowiązki, które musi wykonać, wydając akt o treści wyżej wskazanej. Uszło jednak uwadze Rady Gminy D., iż przepis ten w ustępie 6 stanowi, że jego przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do bibliotek szkolnych i pedagogicznych. Przepis ten wyłącza zatem możliwość objęcia aktem połączenia, podziału lub likwidacji biblioteki szkolnej. Treść dołączonej do skargi uchwały Rady Gminy D. z 13 października 1997 r. (...) wskazuje, że uchwałą tą Rada Gminy dokonała połączenia Biblioteki Szkolnej w B. z Filią Biblioteki Publicznej w B. i ustaliła, że jej siedziba będzie się mieściła w Szkole Podstawowej w B. Należy zgodzić się także ze stanowiskiem strony skarżącej, że tej treści uchwała narusza również przepis art. 22 ustawy o bibliotekach, zawierający definicję biblioteki szkolnej, który w związku z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329/ daje podstawę do przyjęcia, że biblioteka szkolna jest pracownią szkoły, a jej organizacja i stworzenie uczniom możliwości korzystania z niej są obligatoryjne. W świetle powyższego należało uznać, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem, co orzeczono na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności uchwały organu Gminy, z uwagi na upływ jednego roku od daty jej podjęcia /art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym/. Mając powyższe na uwadze, na podstawie wyżej wskazanych przepisów prawa orzeczono jak w wyroku, wydanym w trybie art. 39 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.