I SA/Kr 138/99
WyrokWSA w Krakowie2000-07-13
Skład orzekający: sędzia sprawozdawca
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opóźnienie w wypłacie dywidendy wspólnikom spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które mogłoby skutkować obowiązkiem zapłaty odsetek na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego, może być traktowane jako nieodpłatne świadczenie wspólników na rzecz spółki w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że obowiązek zapłaty odsetek za opóźnienie w wypłacie dywidendy, wynikający z art. 481 Kodeksu cywilnego, wyklucza możliwość traktowania stanu opóźnienia jako nieodpłatnego świadczenia wspólników na rzecz spółki. Sąd był związany wcześniejszym wyrokiem w tej sprawie, który uchylił decyzję organu z powodu braku ustaleń dotyczących terminu, od którego należało liczyć zwłokę w wypłacie dywidendy.Stan faktyczny
Spółka Polsko-Kanadyjskie Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "P.-I." Spółka z o.o. została zobowiązana do zapłaty wyższego podatku dochodowego od osób prawnych za 1995 rok. Organ kontroli skarbowej uznał za przychód spółki nieodpłatne świadczenie w postaci użyczenia kapitału, wynikające z opóźnienia w wypłacie dywidendy wspólnikom. Po uchyleniu przez NSA poprzedniej decyzji z powodu braków w postępowaniu wyjaśniającym, Izba Skarbowa ponownie utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka zaskarżyła tę decyzję, zarzucając naruszenie art. 30 ustawy o NSA przez odmienną ocenę prawną niż w poprzednim wyroku oraz naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOP przez uznanie stanu opóźnienia za nieodpłatne świadczenie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 16 grudnia 1998 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 19 marca 1997 r.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Polsko-Kanadyjskiego Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "P.-I." Spółka z o.o. w K. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 16.12.1998 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1995 rok - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji; (...).
Decyzją z dnia 19 marca 1997 r. (...) wydaną przez Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w K. określono dla Spółki "P.-I." podatek dochodowy za 1995 r. w kwocie (...) od dochodu w wysokości (...), tj. wyższy od podatku zeznanego o 127.968 PLN.
W odwołaniu z dnia 2 kwietnia 1997 r. Jednostka zakwestionowała zasadność naliczenia podatku dochodowego na kwotę 108.629,89 PLN w związku z ustaleniem przez Inspektora Kontroli Skarbowej dodatkowego przychodu w kwocie 271.732,00 PLN z tytułu otrzymanych nieodpłatnych świadczeń w postaci użyczenia kapitału, na podstawie przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./. W pozostałym zakresie Spółka nie wniosła zastrzeżeń.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Izba Skarbowa decyzją z dnia 30 maja 1997 r. (...) utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie Spółka zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 7 lipca 1998 r. I SA/Kr 781/97 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Izba Skarbowa w K., w wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania Spółki z dnia 2 kwietnia 1997 r., po uzupełnieniu postępowania o wskazane w powyższym wyroku braki, decyzją z dnia 16 grudnia 1998 r. (...) utrzymała w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej.
W skardze z dnia 14 stycznia 1999 r. złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła przedmiotowej decyzji naruszenie:
1. art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o naczelnym Sądzie Administracyjnym przez wyrażenie odmiennej oceny prawnej od przyjętej w wyroku NSA z dnia 7 lipca 1998 r. uchylającym poprzednią decyzję Izby Skarbowej w tej sprawie;
2. art. 12 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przez uznanie za nieodpłatne świadczenie stanu opóźnienia skarżącej w wypłacie wspólnikom dywidendy łączącego się na mocy art. 481 par. 1 Kc z obowiązkiem zapłaty odsetek za opóźnienie.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Izba Skarbowa w K. wyjaśniła:
Podniesiony przez Spółkę zarzut naruszenia przepisu art. 30 ustawy z dnia 11. maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym poprzez wyrażenie odmiennej oceny prawnej od przyjętej w wyroku NSA z dnia 7 lipca 1998 r. uchylającym poprzednią decyzję Izby Skarbowej w tej sprawie jest zdaniem Izby całkowicie nieuzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił tylko decyzję organu drugiej instancji, wskazując jednocześnie na braki w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym - tj. nie dokonanie przez Izbę Skarbową żadnych ustaleń dotyczących terminu wypłaty dywidendy przez Spółkę "P.-I." (...).
W uzasadnieniu wyroku Sąd nie stwierdził naruszenia przez Izbę przepisów prawa materialnego. Uzupełniając wspomniane wyżej braki w materiale dowodowym, Izba Skarbowa, na podstawie art. 155 par. 1 Ordynacji podatkowej, wezwała Spółkę pismem z dnia 30 listopada 1998 r., (...), do złożenia wyjaśnień odnoszących się do następujących okoliczności:
- kiedy i w jaki sposób wspólnicy wezwali Spółkę do wypłaty należnej im dywidendy za 1993 r.,
- z jakim dniem - zdaniem Spółki - należność z tego tytułu stała się wymagalna.
"P.-I." Sp. z o.o. przy piśmie z dnia 7 grudnia 1998 r. (...) załączyła oświadczenia wspólników: Józefa S. i Andrzeja M. odnośnie zgłoszenia przez nich żądania wypłaty dywidendy za 1993 r. oraz wyjaśniła, że była zobowiązana wypłacić wspólnikom dywidendę za 1993 r. w całości, niezwłocznie po zgłoszeniu przez nich żądania ojej wypłatę. Przez termin niezwłocznie Spółka rozumiała okres nie dłuższy niż 14 dni.
Po dokonaniu ustaleń, których brak zarzucił Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 7 lipca 1998 r., Izba Skarbowa w oparciu o ustalony w całym postępowaniu stan faktyczny wydała zaskarżoną decyzję z dnia 16 grudnia 1998 r. (...).
Zdaniem Izby Skarbowej, w treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1998 r. nie zawarto stwierdzenia, że istnienie nieodpłatnego świadczenia wynika z braku oprocentowania zachodzącego przy udzieleniu nieoprocentowanej pożyczki lub przy nieistnieniu opóźnienia w zapłacie świadczenia pieniężnego. Nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut, że Izba Skarbowa nie zastosowała się do powyższej oceny prawnej. Przytoczona ocena prawna pochodzi bowiem od Spółki i nie wynika z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Za nieuzasadniony należy również uznać podniesiony przez Spółkę zarzut naruszenia przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przez uznanie za nieodpłatne świadczenie stanu opóźnienia skarżącej w wypłacie wspólnikom dywidendy łączącego się na mocy art. 481 par. 1 Kc z obowiązkiem zapłaty odsetek za opóźnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W składzie sądzącym mniejszą sprawę zasiada sędzia sprawozdawca Sądu wydającego wyrok z dnia 7 lipca 1998 r.
Ułatwia to ustalenie treści tego wyroku. W spornej kwestii uzasadnienie omawianego wyroku brzmi: "Nie można zatem przyjąć, iż gdy umowa ani uchwała nie określa terminu wypłaty "dywidendy", to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać wypłacona natychmiast. Jeżeliby w rozpoznawanej sprawie było inaczej /to nie poczyniono tutaj żadnych ustaleń, co zresztą Izba Skarbowa przyznaje w odpowiedzi na pismo procesowe Spółki/, to zwrócić należy uwagę na to, że w myśl art. 481 Kc wspólnikom spółki należałyby się odsetki za opóźnienie w wypłacie dywidendy.
Oceny tej nie może zmienić fakt, że Spółka nie naliczyła tych odsetek na koniec 1995 r w księgach rachunkowych, gdyż zobowiązanie z tytułu odsetek nie jest zależne od dokonania tego naliczenia. Powstaje ono z mocy powołanego przepisu w razie nie uiszczenia świadczenia pieniężnego w terminie. Natomiast organy skarbowe nie wykazały aby wspólnicy zawarli z nią umowę pożyczki nieoprocentowanej i to w 1995 r.".
Analiza treści tego uzasadnienia wykazuje, iż Sąd wydając wyrok 7 lipca 1998 r. przyjął, iż obowiązek wypłaty odsetek z art. 481 Kc wyklucza nieodpłatność świadczenia wspólników na rzecz spółki. Świadczy o tym powołanie art. 481 Kc.
Zasada więc została przyjęta przez Sąd. Uchylenie zaś decyzji nastąpiło z powodu braku wyjaśnienia terminu, od którego należy liczyć zwłokę.
Dlatego obecny skład sądzący nie może zająć innego stanowiska w tej sprawie, gdyż jest związany art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Z powyższego wynika, że zaskarżony akt jest niezgodny z prawem.
Wobec stwierdzenia, że zaskarżony akt jest niezgodny z prawem Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 wyżej wymienionej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło