I SA/Po 1762/99

Prowadzenie księgowości i rozliczeń podatkowych podatnika przez inne osoby nie leży w sferze, w której podatnik jest pozbawiony własnej woli w wyborze rezygnacji z prawa do odliczenia. Przez wybór biura podatkowego nie przenosi się na to biuro odpowiedzialności za nieterminowe składanie deklaracji w podatku VAT. Decyzją z dnia 26 lipca 1999 r. Izba Skarbowa w Z. po rozpatrzeniu odwołania Z. od decyzji Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 10 maja 1999 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień 1998 r. w kwocie 6.794 zł, kwotę zaległości podatkowej w wysokości 6.794 zł i odsetki za zwłokę w wysokości 1.741,50 zł - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Ustalono, że Z. deklarację VAT-7 za sierpień 1998 r. złożyła dopiero 11.01.1999 r., czyli z uchybieniem terminu określonego w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Spowodowało to według organu odwoławczego utratę przez podatniczkę uprawnień określonych w art. 19 ust. 1 i 3 ustawy. Stwierdzono więc utratę prawa do odliczenia od podatku należnego wykazanego w deklaracji za ten miesiąc podatku naliczonego w kwocie 4.876 zł. W konsekwencji nie wystąpiła nadwyżka podatku naliczonego nad należnym. Przepis art. 10 ust. 1 i art. 46 ustawy oznacza według Izby Skarbowej, że możliwość skorzystania przez podatnika z prawa do zmniejszenia własnego podatku należnego o kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług zależna jest od woli samego podatnika, który może z tego prawa skorzystać wyłącznie w ten sposób, że dokona stosownego obniżenia podatku w złożonej w odpowiednim czasie deklaracji. Natomiast podatnik, który nie uczyni zadość powyższym ustawowo określonym wymogom prawnym, traci prawo do skorzystania z obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Strona w odwołaniu, załączając tekst uchwały siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 1998 r., nie kwestionuje, iż naruszenie przez podatnika obowiązku złożenia deklaracji podatkowej dla podatku od towarów i usług VAT-7 w terminie określonym w art. 10 ust. 1 w związku z art. 26 cyt. ustawy i określenie przez urząd skarbowy zobowiązania w podatku od towarów i usług powoduje utratę przewidzianego w art. 19 ust. 1 tej ustawy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, podnosi natomiast, że naruszenie obowiązku winno być świadome. Uzasadnia, iż w przedmiotowej sprawie winę za niezłożenie deklaracji ponosi biuro rachunkowo-podatkowe, któremu podatniczka zleciła prowadzenie rozliczeń podatkowych, natomiast wolą strony było zrealizowanie swoich uprawnień w zakresie podatku naliczonego w miesiącu maju 1998 roku. Organ odwoławczy nie podziela powyższego argumentu. Bezsporne jest, iż na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 26 ustawy podatnicy obowiązani są składać w urzędzie skarbowym deklaracje za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek zapłaty podatku, bez względu na to, czy deklarację sporządzają osobiście, czy też jej wypełnienie i składanie w urzędzie skarbowym zlecili w drodze umowy cywilnoprawnej biuru rachunkowemu. Podatniczka podjęła działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek. W jej własnym interesie leżała dbałość o powierzenie spraw rachunkowych osobie solidnej. Wobec nieuzasadnionego zaniechania w tym zakresie, strona nie może skutecznie domagać się wyłączenia własnej odpowiedzialności w tej sprawie. Rzeczą podatnika jest takie zorganizowanie prowadzonej przez niego działalności, w tym nadzoru nad biurem rachunkowo-podatkowym, by nie doszło do nierzetelności w zakresie prowadzenia ewidencji VAT i składania w obowiązującym terminie deklaracji, gdyż w razie jej stwierdzenia, skutki prawne na gruncie podatkowym obciążają zawsze podatnika. Podatnikowi, który poniósł szkodę z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez biuro rachunkowo-podatkowe, przysługuje droga postępowania cywilnego przed sądem. Pozbawione słuszności jest przytoczenie wyrwanego z kontekstu sformułowania z uchwały, który zmienia zupełnie sens uzasadnienia. Fragment "nie zawsze prawdziwa może być teza krańcowa, iż niezłożenie deklaracji podatkowej dla podatku od towarów i usług zawsze pozbawia podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego" odnosi się do wcześniejszego akapitu, który stanowi "sam fakt niezłożenia deklaracji dla podatku od towarów i usług z wykazanym podatkiem naliczonym za jeden miesiąc nie powoduje automatycznie utraty prawa, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. Z przyznanego prawa bowiem można skorzystać w następnym okresie podatkowym przez złożenie odpowiedniej deklaracji podatkowej, zgodnie z art. 19 ust. 3 tej ustawy". Cytowany artykuł stanowi, że obniżenie kwoty podatku należnego następuje w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę albo w miesiącu następnym. Z tego też względu przytoczone sformułowanie odnoszące się do terminu obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony ma sens, natomiast nie ma uzasadnienia wyrwane z kontekstu, jak to przytoczyła strona. W skardze na powyższą decyzję Z. zarzuciła pominięcie okoliczności faktycznej mającej istotne znaczenie dla sprawy, naruszenie art. 227 par. 2 i art. 123 par. 1 Ordynacji podatkowej, wniosła o uchylenie decyzji organów skarbowych obu instancji. Skarżąca podniosła, że prowadzenie rozliczeń podatkowych zleciła doradcy podatkowemu, prowadzącemu biuro rachunkowo-podatkowe. W tych okolicznościach skarżąca nie ponosi winy w wyborze. Nie można też jej zarzucać braku staranności przy wyborze podmiotu prowadzącego jej księgowość. Naruszenie obowiązku dotyczącego terminu złożenia deklaracji podatkowej musi być zdaniem skarżącej, świadome, powołując się na uchwałę NSA z dnia 22 czerwca 1999 r. w sprawie FPS 9/97. Ponadto skarżąca zarzuca, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów i nie umożliwił jej wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Z. wniosła o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Fakt niezłożenia przez skarżącą deklaracji VAT-7 w terminie przewidzianym w art. 10 ust. 1 i art. 46 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym jest niesporny. Naruszenie przez podatnika obowiązku złożenia deklaracji podatkowej powoduje utratę przewidzianego w art. 19 ust. 1 ustawy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zatem przepis ustawy o podatku od towarów i usług nie uzależnia prawa do obniżenia podatku należnego od stopnia woli podatnika. Obowiązki określone w powyższych przepisach obciążają wyłącznie podatnika. Treść uchwały NSA z dnia 22 czerwca 1998 r., FPS 9/97, jednoznacznie wskazuje, że naruszenie przez podatnika obowiązku złożenia deklaracji podatkowej dla podatku od towarów i usług VAT-7 w terminie określonym w art. 10 ust. 1 w związku z art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i określenie przez urząd skarbowy zobowiązania w podatku VAT powoduje utratę przewidzianego w art. 19 ust. 1 tej ustawy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Kwestia woli, którą posłużył się Sąd w uzasadnieniu uchwały, nie dotyczy powzięcia decyzji o rezygnacji z prawa do odliczenia podatku w sytuacji, gdy podatnik ma możliwość swobodnego decydowania w tym zakresie. Prowadzenie księgowości i rozliczeń podatkowych podatnika przez inne osoby nie leży w sferze, w której podatnik jest pozbawiony własnej woli w wyborze rezygnacji z prawa do odliczenia. Skarżąca przez wybór biura podatkowego nie przeniosła na to biuro odpowiedzialności za nieterminowe składanie deklaracji. Obowiązek z art. 10 ust. 1 i art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług spoczywa na podatniku. Z powyższych przyczyn skargę oddalono na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.