I SA/Gd 1738/00

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego. Świadczenie jest bezpłatne tylko wtedy, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Element nieodpłatności w omawianej umowie polega na tym, że darczyńca nie może uzyskać jakiegokolwiek ekwiwalentu ani w chwili darowizny, ani też w przyszłości. Do darowizn nie zalicza się także takich świadczeń nieodpłatnych, jak: nagrody państwowe, nagrody wynikające z przyrzeczeń publicznych, nagrody wypłacane pracownikom i byłym pracownikom, zasiłki wypłacane bezrobotnym itp. Charakter tych świadczeń przesądza o niemożliwości traktowania ich jako darowizn. W dniu 28 grudnia 1999 r. Halina G. złożyła w organie podatkowym I instancji w celu dokonania wymiaru podatku od spadków i darowizn zeznanie podatkowe o nabyciu majątku w formie darowizny kwoty 26.593,92 USD, tj. w przeliczeniu 113.127,88 zł, otrzymanej od L., w skład której wchodzi zatrudniająca wnioskodawczynię L. w B. Pierwszy Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia 21 kwietnia 2000 r., wydaną na podstawie art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./, umorzył postępowanie w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Zdaniem organu podatkowego I instancji, otrzymane świadczenie nie było darowizną w rozumieniu przepisu art. 888 Kc, gdyż darczyńca nie zobowiązał się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Otrzymane świadczenie należało zakwalifikować do przychodów w myśl przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./. Na skutek odwołania od tej decyzji, w którym Halina G., wskazując na okoliczności faktyczne sprawy, stwierdziła, iż otrzymane świadczenie stanowiło w istocie darowiznę, Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia 10 lipca 2000 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej podano, że L. wypłacił odwołującej się kwotę pieniężną pod nazwą "nagroda" w ramach Global Founders Substitute Award. Nagroda była uzależniona od okresu zatrudnienia w polskiej spółce zależnej, a jej wysokość wyznaczała cena akcji spółki zagranicznej notowana na giełdzie w Nowym Jorku. W ocenie organu odwoławczego wypłaconej nagrodzie nie można było przypisać cech darowizny, gdyż realizacja nagrody wymagała spełnienia przewidzianych w regulaminie warunków takich, jak: pozostawanie w stosunku pracy z jedną ze spółek grupy L., wybór terminu do realizacji prawa do nagrody, uzależnienie wysokości nagrody od kursu akcji na giełdzie. W skardze z dnia 9 sierpnia 2000 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Halina G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 888 par. 1 i art. 893 Kc oraz art. 1 ust. 1 cyt. ustawy o podatku od spadków i darowizn. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że bezpodstawnie organy podatkowe przyjęły, iż pozostawanie w stosunku pracy z jedną ze spółek grupy L. było jednym z warunków otrzymania nagrody, podczas gdy był to jedyny wymóg. Wprowadzenie takiego wymogu było zgodne z art. 893 Kc i orzecznictwem Sądu Najwyższego i nie mogło stanowić podstawy do uznania, że nie doszło do zawarcia umowy darowizny, jak tego chciały organy podatkowe. Istotną okolicznością, przemawiającą za darowizną, było też prawo darczyńcy do odwołania darowizny, o ile wartość akcji na giełdzie osiągnie wartość niższą od wartości akcji z daty ogłoszenia planu dodatkowych świadczeń. Podkreślono w skardze, w ślad za treścią odwołania, iż polski pracodawca nie był zaangażowany przy przyznawaniu przedmiotowego świadczenia. W odpowiedzi na skargę z dnia 31 października 2000 r. wnoszono o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy o podatku od spadków i darowizn, podatkowi temu podlega nabycie własności rzeczy znajdujących się w kraju i praw majątkowych wykonywanych w kraju w drodze darowizny przez osoby fizyczne. Przy czym stosownie do art. 2 tejże ustawy, gdy nabywcą jest obywatel polski lub osoba mająca miejsce stałego pobytu w Polsce, opodatkowane jest również nabycie rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą. Przepisy omawianej ustawy nie definiują pojęcia darowizna, dlatego decydujące dla sprawy znaczenie ma definicja zawarta w art. 888 Kc. W myśl niej przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Spór między skarżącą a organami podatkowymi sprowadzał się zatem do odmiennej oceny świadczenia L. w kategorii bezpłatności. W ocenie Sądu stanowisko skarżącej, że otrzymana przez nią nagroda była darowizną, a jedynym warunkiem jej otrzymania była praca w zależnej od darczyńcy spółce L. w B., nie było poprawne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /porównaj, wyroki z dnia 19 maja 1994 r. - SA/Po 3612/93 - ONSA 1995 Nr 2 poz. 81 czy z dnia 27 sierpnia 1997 r. - III SA 34/96 - Glosa 2002 cz. II str. 20 z komentarzem Z. Ofiarskiego/ przyjmuje się, że przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego. Świadczenie jest bezpłatne tylko wtedy, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Element nieodpłatności w omawianej umowie polega na tym, że darczyńca nie może uzyskać jakiegokolwiek ekwiwalentu ani w chwili darowizny, ani też w przyszłości. Tymczasem z pisma L. z września 1999 r. wynikało, że nagroda była wyrazem uznania dla roli, jaką założyciele spółek zależnych od L. odegrali w osiągnięciu sukcesu przez firmę, zaś prawo do nagrody uzależnione zostało od długości czasu dotychczasowego zatrudnienia w spółkach grupy L., a możliwość realizacji nagrody w późniejszym okresie od dalszego zatrudnienia przez jeden z podmiotów zależnych od L. Zatem nie może budzić wątpliwości, iż nagroda, którą otrzymała skarżąca, nie była świadczeniem nieekwiwalentnym. Nagroda ta stanowiła dodatkowe świadczenie ze strony podmiotu, który uzyskał korzyści z tytułu działalności skarżącej przy powstaniu i funkcjonowaniu w Polsce spółki zależnej od podmiotu świadczącego nagrodę. Do darowizn nie zalicza się także takich świadczeń nieodpłatnych, jak: nagrody państwowe, nagrody wynikające z przyrzeczeń publicznych, nagrody wypłacane pracownikom i byłym pracownikom, zasiłki wypłacane bezrobotnym itp. Charakter tych świadczeń przesądza o niemożliwości traktowania ich jako darowizn /komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, pod red. G. Bieńka. Wydawnictwo Prawnicze - Warszawa 1999 r./. W tym stanie rzeczy decyzja umarzająca postępowanie jako bezprzedmiotowe, bowiem nie istniał przedmiot podlegający opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, zgodna była z prawem. Zatem skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U Nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w wyroku.