III SA 394/01

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy z wniosku dyrektora Urzędu Pracy w W. (...) o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu o właściwość rzeczową między organem samorządu terytorialnego a organem administracji rządowej w kwestii rozpatrzenia wniosku o przyznanie i wypłacenie zasiłku dla poborowego odbywającego zastępczą służbę wojskową - wyznaczył organ gminy jako właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny w rozpatrywanej sprawie powstał na tle następującego stanu faktycznego. Poborowy K. W. z dniem 9 października 2000 r. odbywa zastępczą służbę wojskową w Zakładzie Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w B. Tegoż dnia tenże poborowy złożył wniosek do organu gminy o uznanie go za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny. Prezydent miasta B. decyzją z dnia 17 października 2000 r. (...) uznał - na podstawie art. 127 ust. 1, art. 128 ust. 2 w zw. z art. 198 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16 ze zm./ poborowego za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę E. oraz córkę N. Pismem z dnia 23 listopada 2000 r. skierowanym do Urzędu Miasta B. poborowy zażądał wypłacenia jemu zasiłku "przyznanego" decyzją z dnia 17 października 2000 r. Prezydent M. B. pismem z dnia 8 grudnia 2000 r. podanie poborowego przekazał według właściwości Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy we W. wywodząc jak następuje. Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organami administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198 ze zm./ w art. 3 pkt 7 lit. "h" ustaliła, że do właściwości organów gminy jako zadanie zlecone należy "wypłacanie zasiłków miesięcznych członkom rodzin żołnierzy oraz osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej, uznanych za jedynych żywicieli rodzin /art. 131 ust. 4 w związku z art. 167 ust. 1 i art. 208 ust. 2/". Na tej podstawie i na podstawie rozdziału 7 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP /Dz.U. 1992 nr 4 poz. 16 ze zm./ organy gminy wypłacały zasiłki do dnia 1 lipca 1999 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP (...) /Dz.U. nr 50 poz. 500/. W związku z tą zmianą przestał obowiązywać art. 128 ust. 8, który mówił że "zasiłki na utrzymanie rodziny przyznają i wypłacają wójtowie lub burmistrzowie /prezydenci miast/". Od 1 lipca 1999 r. obowiązuje art. 128b który mówi "decyzje o przyznaniu żołnierzom zasiłku, o którym mowa w art. 128 pkt 1 i art. 128a, wydaje dowódca jednostki wojskowej na podstawie udokumentowanego wniosku żołnierza". Zasiłek ten wypłaca dowódca jednostki wojskowej w której żołnierz odbywa służbę /ust. 3/. Wydatki z tego tytułu pokrywane są z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej /art. 132 ust. 1/. Ponieważ ww. przepisy stosuje się odpowiednio do poborowych odbywających służbę zastępczą /art. 198 ust. 2/, a wydatki pokrywane są z budżetu Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej /art. 132 ust. 1/ właściwym, zdaniem Prezydenta, do wydania tej decyzji będzie Wojewódzki Urząd Pracy który, poborowego do pracy skierował na podstawie zawartej w tym celu umowy z pracodawcą. Pismem z dnia 22 stycznia 2001 r. dyrektor D. Urzędu Pracy z siedzibą we W. skierował do Sądu wniosek o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu o właściwość rzeczową między organem samorządu terytorialnego a organem administracji rządowej w kwestii rozpatrzenia wniosku o przyznanie i wypłacenie zasiłku dla poborowego odbywającego zastępczą służbę wojskową. Organ administracji rządowej wywodził w swoim wniosku, iż wypłata zasiłku dla takich osób należy nadal do obowiązków organów gmin zwłaszcza, że za takim stanowiskiem opowiedział się dyrektor Biura Spraw Obronnych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w swoim piśmie z dnia 8 stycznia 2001 r. (...) skierowanym do urzędów pracy stopnia wojewódzkiego. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego przez wnioskodawcę Prezydent m. B. w swoim piśmie z dnia 5 marca 2001 r. podtrzymał pogląd, iż w znowelizowanej ustawie o powszechnym obowiązku obrony brak jest zapisu nakładającego na organy gminy obowiązek wydania decyzji o przyznaniu zasiłku osobie odbywającej służbę zastępcza i posiadającej członków rodziny na utrzymaniu. Tym samym brakuje podstawy prawnej do wypłacenia spornego zasiłku. Sam poborowy w sprawie nie wypowiedział się w kwestii sporu o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przyznać należy rację stronom niniejszego sporu, że w znowelizowanej ustawie o powszechnym obowiązku obrony doprowadzono do powstania luki prawnej w kwestii wyraźnego określenia jaki organ obowiązany jest wydać decyzję i wypłacić zasiłek poborowemu odbywającemu służbę zastępcza, jeśli taka osoba spełnia warunki do przyznania owego zasiłku. Tejże luki prawnej w treści art. 128b ustawy nie da się wypełnić poprzez uwzględnienie treści przepisów zawartych w Dziale VI ustawy, a w szczególności poprzez treść art. 198 ust. 2 dotyczącą odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 7 tejże ustawy. Wytyczną kierunkową dla rozstrzygnięcia sporu może stanowić zapis art. 132 ust. 1, który stanowi, że wydatki z tytułu zasiłków, należności i opłat, /o których mowa w art. 128, art. 128a i art. 131 ust. 1 pkt 1/ pokrywane są z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej, natomiast w przypadku żołnierzy odbywających służbę wojskową w jednostkach wojskowych podporządkowanych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych - z budżetu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a w przypadku poborowych odbywających służbę zastępczą - z budżetu Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej. Dalszą wytyczną kierunkową winien stanowić zapis art. 132 ust. 2 pkt 2, który stanowi, że Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określa tryb zwrotu organom samorządu terytorialnego wydatków poniesionych na cele wymienione w ust. 1. Z powyższego zapisu wynika, że celem ustawodawcy było utrzymanie dotychczasowej zasady, że zasiłki dla poborowych odbywających służbę zastępczą będą wypłacane nadal przez wójta lub burmistrza /prezydenta miasta/, czyli przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a więc organu, który uznał poborowego za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny. Dodać należy, iż nadal obowiązuje ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organami gminy a organami administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198 ze zm./, która w art. 3 pkt 7 lit. "h" określiła, że do właściwości organów gminy jako zadanie zlecone należy wypłacanie zasiłków osobom zastępczo spełniającym obowiązek służby wojskowej a uznanymi za jedynych żywicieli rodzin. Tenże przepis winien stanowić materialną prawną podstawę do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie przyznania i wypłacania zasiłków dla poborowych uznanych za posiadających na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny zwłaszcza, że gminom przysługuje zwrot wydatków poczynionych na ten cel, o czym stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i osób spełniających zastępczo obowiązek służby wojskowej oraz członków ich rodzin /Dz.U. nr 85 poz. 430 ze zm./. Dodać należy, że Rada Ministrów w dniu 13 lutego 2001 r. wydała rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania i wypłacania zasiłków na utrzymanie członków rodziny osobom spełniającym powszechny obowiązek obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 15 poz. 158/. Rozporządzeniem tym objęto szczegółowe zasady i tryb przyznawania oraz wypłacania zasiłków także dla poborowego odbywającego służbę zastępczą. W par. 2 ust. 3 tegoż rozporządzenia określono, że decyzję o przyznaniu zasiłku wydaje wójt lub burmistrz /prezydent miasta/, który uznał poborowego za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członka rodziny - w stosunku do poborowego odbywającego służbę zastępczą - na podstawie pisemnego wniosku poborowego oraz decyzji wójta lub burmistrza /prezydenta miasta/ uznającego poborowego za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członka rodziny. Istotne znaczenie dla dalszego postępowania w sprawie niniejszej ma również przepis par. 7 tegoż rozporządzenia, który stanowi, że postępowanie w sprawach określonych w rozporządzeniu, nie zakończone ostateczną decyzją do dnia wejścia jego w życie /16 marca 2001 r./, toczy się na zasadach określonych w niniejszym rozporządzeniu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.