I SA/Łd 682/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Alicji G. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia 26 kwietnia 1999 r. w przedmiocie odmowy zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1999 r. - oddala skargę. Pismem z dnia 16 listopada 1998 r. Alicja G. zwróciła się do Urzędu Skarbowego Ł. "o rozważenie stosownie do art. 22 par. 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej możliwości zaniechania poboru podatku od jej dochodów - w tym wstecznie od renty na syna wypłaconej przez ZUS - Biuro Rent Zagranicznych za 1995-1997 r.". Stwierdziła, że pobranie podatku zagrozi egzystencji jej i syna. Otrzymuje bowiem niską emeryturę w kwocie 420 zł, a renta z Serbii została przyznana po trzy i pół letnich staraniach, a nadto po czterech miesiącach 1998 r. została obniżona o połowę, to jest do 71,5 USD, a od maja 1998 r. jej wypłata została zawieszona. Decyzją z 16 grudnia 1998 r. Urząd Skarbowy Ł. odmówił zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od wypłacanych Alicji G. świadczeń rentowych i w związku z tym nie zwolnił płatnika z obowiązku pobrania zaliczek na ten podatek. W krótkim uzasadnieniu Urząd stwierdził, iż pobranie zaliczek na podatek dochodowy od renty wnioskodawczyni nie zagrozi jej egzystencji. Rozważając sytuację wnioskodawczyni Urząd oceniał ją w kontekście uprawnień do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej przysługującej osobom, które nie mają żadnych źródeł utrzymania, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności takich jak bezdomność, bezrobocie. W odwołaniu do Izby Skarbowej Alicja G. nie zgodziła się z oceną organu pierwszej instancji, iż pobranie zaliczek na podatek nie zagraża jej egzystencji. Podkreślała, iż otrzymuje bardzo niską rentę, a zmuszona jest wyremontować nieszczelny dach swego budynku. Zgłosiła pretensje wobec Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Ambasady RP w Belgradzie odpowiedzialnych, jej zdaniem, za to, że renta rodzinna jej syna przyznana z opóźnieniem jest w dodatku niska. W odwołaniu sformułowała żądanie zaniechania poboru podatku za lata 1995-1996. W piśmie uzupełniającym odwołanie przyznała, że w latach 1992-1997 otrzymywała niewielkie sumy z opieki społecznej. Decyzją z 26 kwietnia 1999 r. Izba Skarbowa w Ł. uchyliła zaskarżoną decyzję Urzędu w całości i na podstawie art. 22 par. 2 pkt. 1 lit. "b" Ordynacji podatkowej zdecydowała zaniechać poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od renty wnioskodawczyni na okres od maja do października 1999 r. Izba uznała prawidłowość ustaleń organu pierwszej instancji co do wysokości dochodów wnioskodawczyni, a dodatkowo ustaliła, iż zamieszkuje ona wraz z pełnoletnim synem w domu jednorodzinnym i posiada mieszkanie własnościowe obecnie zajmowane przez jej matkę. Z tak ustalonego stanu faktycznego Izba wyciągnęła odmienne wnioski niż Urząd Skarbowy. Uznała bowiem, że łączne dochody Alicji G. /z tytułu renty/ i jej syna /z tytułu zagranicznej renty rodzinnej/ są tak niskie /łącznie 654 zł/, że pobranie podatku zagrozi egzystencji wnioskodawczyni. Stałe opłaty miesięczne wynoszą bowiem ok. 270 zł, a więc na zaspokajanie pozostałych potrzeb pozostaje już niewielka kwota. Sytuacja ta uzasadnia zaniechanie poboru podatku od świadczeń emerytalnych wnioskodawczyni. Izba zdecydowała o zaniechaniu poboru zaliczek na podatek dochodowy poczynając od maja 1999 roku, gdyż za okres miniony ZUS jako płatnik pobrał już zaliczki. Alicja G. zaskarżyła decyzję Izby do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie art. 22 par. 2 ust. 1 lit. "b" Ordynacji podatkowej i wniosła o jej zmianę w ten sposób, by zaniechać poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od otrzymywanej emerytury za okres od 1995 r. do kwietnia 1999 r. Odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie, Izba Skarbowa podtrzymała swe stanowisko. Według Izby zaniechanie poboru podatku za poprzednie miesiące, za które ZUS - jako płatnik - pobrał należny podatek - jest już niemożliwe. W tym zakresie zobowiązanie bowiem wygasło. Ponadto Izba wskazała, iż zobowiązała Urząd Skarbowy, by wniosek w zakresie zastosowania ulgi wobec podatku od renty rodzinnej syna został rozpatrzony odrębnie. Izba podkreśliła, iż podniesiona w skardze kwestia zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od emerytury skarżącej otrzymywanej w okresie minionym tj. 1995 r. - kwiecień 1999 r. jest nową okolicznością w sprawie, gdyż wcześniej żądanie takie nie było formułowane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przedmiotem rozpoznania przez organy podatkowe w tej sprawie był wniosek Alicji G. o zaniechanie poboru podatku od jej dochodów, a więc od otrzymywanej przez nią emerytury. Organy podatkowe potraktowały ten wniosek jako żądanie zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od tej emerytury. W tej sprawie organy nie rozpoznawały natomiast wniosku o zastosowanie ulgi podatkowej w zakresie renty zagranicznej przysługującej synowi wnioskodawczyni, gdy jak wynika z pisma Urzędu Skarbowego Ł. z dnia 20 maja 1999 r. wniosek taki miał być rozpatrzony odrębnie. Źródłem dochodu Alicji G. jest otrzymywana przez nią emerytura. Zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./ organy rentowe są obowiązane obliczać i pobierać zaliczki od wypłacanych bezpośrednio przez nie rent i emerytur krajowych w sposób określony dla zakładów pracy. Jeżeli więc zaliczki na podatek dochodowy od emerytury podatniczki są obliczane i pobierane przez płatnika, jakim jest organ rentowy, to ewentualne zastosowanie ulgi w tym podatku na podstawie art. 22 Ordynacji podatkowej może polegać na zwolnieniu płatnika z obowiązku pobrania podatku, gdy pobranie go zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji. Podstawą prawną zastosowania ulgi w tej formie jest art. 22 par. 2 pkt 2 lit. "a" Ordynacji podatkowej, a nie pkt 1 lit. "b" tego przepisu, który został powołany w zaskarżonej decyzji Izby. Zgodnie z art. 3 pkt 3 Ordynacji podatkowej przez podatek rozumiane są również zaliczki. Oznacza to, że decyzja o zwolnieniu płatnika z obowiązku pobrania zaliczek może zostać również wydana, gdy ich pobranie zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji. Nieprawidłowe wskazanie podstawy prawnej nie ma jednak znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji, w szczególności w kontekście zarzutów podniesionych w skardze. Ze skargi wynika bowiem, iż według skarżącej organy podatkowe powinny zaniechać poboru zaliczek od jej świadczeń emerytalnych za okres wsteczny przed wydaniem decyzji przez Izbę. Tak sformułowana skarga nie jest uzasadniona. Zwolnienie płatnika z obowiązku pobrania podatku dochodowego od osób fizycznych, tak jak i zaniechanie w całości lub w części poboru podatku /art. 22 par. 2 pkt 2 lit. "a" i pkt 1 lit. "b"/ dotyczyć może roszczeń podatkowych nie wymagalnych. W zakresie zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania zaliczek na podatek dotyczyć to może zaliczek, których termin przekazania na rachunek urzędu skarbowego zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych jeszcze nie nastąpił. Tak więc Izba Skarbowa, zmieniając wcześniejszą decyzję Urzędu Skarbowego i decydując o zaniechaniu poboru zaliczek od emerytury skarżącej, mogła to uczynić tylko na przyszłość, a nie za miniony okres. Niemożliwe też było rozpoznanie wniosku Alicji G. w zakresie podatku za okresy przeszłe jako wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Paragraf 4 art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, iż wniosek o zaniechanie poboru podatku nie rozpatrzony przez organ podatkowy przed upływem terminu płatności podatku traktuje się jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Jednakże zaległością podatkową jest zgodnie z art. 51 Ordynacji podatkowej nie zapłacony w terminie podatek, także nie zapłacona w terminie zaliczka na podatek. W tej sprawie żadna zaległość nie powstała, gdyż płatnik - organ rentowy - pobierał i przekazywał właściwemu urzędowi skarbowemu we właściwych terminach zaliczki na podatek dochodowy od renty skarżącej. Tym bardziej wniosek Alicji G. z listopada 1998 r. nie mógł być rozpatrzony w odniesieniu do lat 1995, 1996 i 1997, gdyż w chwili jego składania zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za te lata wygasły na skutek zapłaty podatku - art. 59 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego uniemożliwia rozpatrywanie wniosku o zastosowanie ulgi podatkowej w jakiejkolwiek formie. Z uwagi na powyższe skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 27 par. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.