II SA/Ka 613/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Huberta S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 stycznia 2000 r. (...) w przedmiocie wymeldowania - uchyla zaskarżoną decyzję; (...). Wójt Gminy R. decyzją (...) z dnia 2 grudnia 1999 r., po rozpatrzeniu wniosku Huberta S., orzekł o wymeldowaniu Sabiny S. z pobytu stałego z budynku położonego w B. przy ul. K. 85. W uzasadnieniu organ podał, że Sabina S. opuściła miejsce stałego pobytu 28 czerwca 1997 r. wyprowadzając się z budynku przy ul. K. 85, który stanowi wyłączną własność jej męża Herberta S. Od tego czasu nie mieszka w budynku, nie posiada w nim rzeczy osobistych, na pobyt tymczasowy zameldowana jest u swojej matki w R., często przebywa poza granicami kraju. Sabina S. utraciła także przysługujące jej uprawnienia pochodne w dacie złożenia przez Huberta S. wniosku o wymeldowanie. W ocenie organu zostały więc spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ w postaci utraty uprawnień do przebywania w lokalu i opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. W odwołaniu Sabina S. podkreśliła, że do wyprowadzenia się została zmuszona złym zachowaniem męża, a w związku z tym opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Podkreśliła toczącą się ciągle sprawę rozwodową oraz wskazała na sprawę karną między stronami. Zdaniem odwołującej się do wymeldowania nie może dojść przed rozwodem, rozstrzygnięciem spraw małoletnich dzieci. Wskazała także na poczynione na budynek męża nakłady. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia 14 stycznia 2000 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło wymeldowania Sabiny S. z pobytu stałego w B. przy ul. K. 85. Organ odwoławczy podzielił ustalenie organu I instancji co do opuszczenia lokalu przez odwołującą się, ale zakwestionował ocenę tego organu co do utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Odwołał się do art. 23 kro stanowiącego o wzajemnych obowiązkach małżonków, a więc i obowiązku udostępnienia posiadanego mieszkania i wyraził pogląd, że w trakcie trwania małżeństwa nie może dojść do utraty przez jednego z współmałżonków uprawnienia do przebywania w lokalu należącym do drugiego z nich. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Hubert S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że żona 28 czerwca 1997 r. w uzgodnieniu z nim wyjechała na 2 tygodnie do rodziny do Niemiec. Po powrocie jednak zamieszkała u swojej matki, a jego chciała nakłonić do sprzedaży domu i wyjazdu do Niemiec. Obecnie między stronami toczy się sprawa rozwodowa, a żona przebywa za granicą. Do akt sprawy pismo procesowe złożyła także Sabina S. postulując oddalenie skarg. W piśmie jeszcze raz akcentowała zły stosunek męża do niej i dzieci, który spowodował opuszczenie domu. Zachowanie skarżącego ilustruje tocząca się sprawa karna. Organ w odpowiedzi na skargę wyraził pogląd zbliżony do prezentowanego w zaskarżonej decyzji, że uprawnienia do lokalu współmałżonka wygasają z chwilą ustania małżeństwa. Stwierdził także brak w sprawie dostatecznych dowodów na dobrowolne opuszczenie lokalu przez Sabinę S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja zapadła zdaniem Sądu z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./. Jedna z dwóch hipotez zawartych w tym przepisie przewiduje możliwość wymeldowania osoby z pobytu stałego w razie spełnienia łącznie dwóch przesłanek: - utraty przez tę osobę uprawnień do przebywania w lokalu /określonych w art. 9 ust. 2/, - opuszczenia przez tę osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Z akt sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że skarżący jest wyłącznym właścicielem budynku położonego w B. przy ul. K. 85. Jemu więc przysługują uprawnienia samoistne, a jego żonie Sabinie S. przysługiwały jedynie uprawnienia pochodne. Cofnięcie uprawnienia zbliżonego do stosunku użyczenia, niewątpliwie zawarte we wniosku skarżącego o wymeldowanie Sabiny S. spowodowało utratę uprawnień do przebywania w przedmiotowym budynku. Zdaniem składu orzekającego troska o prawidłowe funkcjonowanie małżeństwa, ujęta w art. 23 kro, nie może mieć wpływu na odrębną regulacje prawną zagadnień objętych art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych /por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2000 r. II SA/Ka 1917/98/. Spełniona została także druga przesłanka wymeldowania w postaci opuszczenia lokalu. O opuszczeniu miejsca pobytu można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie wskazywano na niezbędność elementu psychicznego przy ocenie opuszczenia miejsca pobytu /wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r. SA/Wr 789/88 - ONSA 1989 Nr 2 poz. 72/. Przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu. Sabina S. w lokalu nie mieszka od czerwca 1997 roku, a ani tocząca się sprawa cywilna ani karna nie dotyczy przywrócenia posiadania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.