II SA/Po 1563/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Henryka K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 24 maja 2000 r. (...) w przedmiocie nakazania rozbiórki budowli - oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. decyzją z dnia 23 marca 2000 r. - wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ nakazał inwestorowi Henrykowi K. rozbiórkę krat zamontowanych między balustradą, a płytą stropową loggii lokalu nr 17 "b" m 48 na Osiedlu "R." w P. W uzasadnieniu stwierdził, że wykonanie w 1993 r. tej roboty budowlanej wymagało zgodnie z art. 28 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego z 1974 r. pozwolenia na budowę, inwestor takiego pozwolenia nie uzyskał, a zainstalowanie krat spowodowało niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, jak również naruszyło interes innych mieszkańców bloku mieszkalnego. W odwołaniu od tej decyzji Henryk K. zakwestionował stanowisko organu orzekającego, co do konieczności uzyskania pozwolenia na zainstalowanie krat. Tego elementu obiektu budowlanego - jego zdaniem - nie można zaliczyć do urządzeń wpływających na wygląd budynku. Nadto wyjaśnił, że jest użytkownikiem mieszkania na parterze w bloku stanowiącym własność Spółdzielni Mieszkaniowej "OM", a zatem adresatem nakazu rozbiórki powinna być ta Spółdzielnia. Kraty o zbliżonych, jak jego krata, konstrukcjach zamontowano w około 60 procent parterowych loggii w budynkach zarządzanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową "OM", także w zamieszkiwanym przez niego budynku. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, prezentując w uzasadnieniu następujące stanowisko. Organ pierwszej instancji przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie okratowanie loggii wymagało pozwolenia na budowę. Zgodnie, bowiem z art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. pozwolenia na budowę wymaga między innymi wznoszenie lub wykonywanie w miejscach publicznych urządzeń wpływających na wygląd obiektów budowlanych. Przepis par. 271 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62/ wprost wymienia kraty okienne jako elementy budynków, które mają wpływ na ich wygląd, zaś przepisy par. 44 ust. 1 pkt 3 lit. "d" oraz par. 19 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm./ precyzują, że uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje w razie wykonywania w miejscach publicznych między innymi stałych urządzeń wpływających na wygląd obiektów budowlanych. Stwierdzenie, że obiekt budowlany wykonany został bez pozwolenia na budowę nie było w świetle art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. wystarczającą przesłanką do orzeczenia nakazu jego rozbiórki. W myśl tego przepisu obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce w razie stwierdzenia, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zdaniem organu odwoławczego, przedmiotowe kraty stwarzają niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. Stanowią, bowiem trwały obiekt umożliwiający niepożądaną ingerencję osób trzecich w dobra innych użytkowników budynku, co niejednokrotnie podkreślali sąsiedzi skarżącego. Skoro według przepisu art. 38 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. nakaz rozbiórki może być wydany wobec właściciela, inwestora czy też zarządcy obiektu, to zarzut odwołującego się jakoby adresatem nakazu rozbiórki musiała być Spółdzielnia Mieszkaniowa, należy uznać za chybiony. Powoływanie się przez skarżącego na to, że większość użytkowników parterowych mieszkań opatruje balkony kratami jest zdaniem organu odwoławczego nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie można, bowiem tłumaczyć łamania prawa faktem, że w podobny sposób zachowują się inne osoby. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi Henryka K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji ponowił argumenty przytoczone w odwołaniu i stwierdził, iż "przyjęcie wykładni prezentowanej przez urzędy obu instancji sprowadza się do wniosku, że w imię bezpieczeństwa mojego sąsiada mam obowiązek narażać się na włamanie i nie mam prawa bronić się przed zagrożeniem, które to prawo uważam przysługuje mi w pełni". Zwrócił też uwagę na to, że według przepisów nowego Prawa budowlanego /art. 29 ust. 2 pkt 8 i art. 30 ust. 1 pkt 2/ wykonanie robót budowlanych polegających na instalowaniu krat na budynkach mieszkalnych wymaga zgłoszenia właściwemu organowi, a nie uzyskania pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W toku postępowania sądowego skarżący nadesłał opinię techniczną biegłego sądowego z dziedziny budownictwa stwierdzającą, że wbrew stanowisku organów obu instancji przedmiotowa krata nie stwarza zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie jest bezsporne, że skarżący zainstalował na swoim balkonie /loggii/ kraty metalowe w 1993 r. Chybione jest, zatem odwoływanie się do uregulowania instytucji pozwolenia na budowę względnie zgłoszenia zawartego w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./. W postępowaniu administracyjnym o nakazanie przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego, którego budowa lub przebudowa została zakończona bez wymaganego prawem pozwolenia budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r., należy według art. 103 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. odpowiednio stosować przepisy art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. W konsekwencji brak też podstaw do zastosowania art. 49 aktualnie obowiązującego Prawa budowlanego z 1994 r. wyłączającego możliwość nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, albo zgłoszenia, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy /patrz uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 10 czerwca 1996 r., OPS 3/96 - ONSA 1997 Nr 1 poz. 2/. Stanowisko organów obu instancji, iż pod rządem Prawa budowlanego z 1974 r. założenie krat na zewnątrz balkonu lokalu mieszkalnego w domu wielomieszkalnym wymaga uzyskania pozwolenia na budowę należy uznać za prawidłowe. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że założenie kraty na zewnątrz budynku w świetle art. 2 ust. 3 i art. 28 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz par. 44 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm./ jest robotą budowlaną, dla której wykonania konieczne jest uzyskanie pozwolenia budowlanego /patrz wyrok SN z dnia 27 maja 1987 r. III ARN 6/87 - OSNCP 1988 z. 11 poz. 161, uchwała SN z dnia 13 września 1989 r. II AZP 11/89 - nie publ. i uchwała siedmiu sędziów SN z dnia 26 września 1990 r. AZP 3/90 - OSNC 1991 nr 1 poz. 2/. Nie ulega wątpliwości, że wykonanie roboty budowlanej polegającej na założeniu krat na balkonie /loggii/ lokalu mieszkalnego usytuowanego w budynku mieszkalnym wpływa na wygląd tego obiektu budowlanego. Nie to jednak jest istotną przesłanką nakazania przymusowej rozbiórki, lecz stwierdzenie przez właściwy organ, że założenie krat "powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" /art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r./. Stwierdzenie przez organy obu instancji, że taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie znajduje uzasadnienie w materiale zgromadzonym w aktach administracyjnych. Oględziny przeprowadzone w dniu 17 stycznia 2000 r. (...) ujawniły, że skarżący zamontował na całej przestrzeni loggii parterowej - od balustrady do stropu - trwałe metalowe pionowe kraty. Z całą pewnością tego rodzaju inwestycja, chociaż stanowi dla inwestora ochronę przed włamaniem od zewnątrz do pokoju balkonowego, to z drugiej strony stwarza dla osób zamieszkujących w tym mieszkaniu i ich mienia poważne zagrożenie, gdyż uniemożliwi ewakuację w razie pożaru. Nie ma znaczenia, że skarżący zdaje się godzić na takie ryzyko, skoro okratowanie osłabia bezpieczeństwo innych mieszkańców bloku, zwłaszcza zajmujących mieszkanie na piętrze bezpośrednio nad mieszkaniem skarżącego. Właśnie skarga osoby tam zamieszkującej skłoniła Spółdzielnię Mieszkaniową "OM" do zawiadomienia organu nadzoru budowlanego (...). Wprawdzie - co podnosi skarżący - przedmiotowa krata pozbawiona jest elementów poziomych, ale nie oznacza to zapewnienia mieszkańcom i ich mieniu należytego bezpieczeństwa. W świetle zasad doświadczenia życiowego loggia zabudowana pionowymi prętami na całej wolnej przestrzeni /od poręczy do sufitu/ stanowi pogorszenie warunków bezpieczeństwa w porównaniu ze stanem poprzednim, czyli istnieniem wolnej przestrzeni. Nie jest w sprawie kwestionowane, iż inwestor nie uzyskał zgody Spółdzielni Mieszkaniowej na zamontowanie krat. W takiej sytuacji nie ma podstaw do kierowania nakazu rozbiórki okratowania do Spółdzielni, jako właściciela budynku mieszkalnego, gdyż nie dopuściła się ona zaniedbań. W tych okolicznościach decyzja nakazująca przymusową rozbiórkę okratowania balkonu /loggii/ powinna być skierowana - stosownie do przepisu art. 38 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. - do inwestora, który zlecił wykonanie okratowania balkonu należącego do zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego, dopuszczając się samowoli budowlanej, naruszającej przepisy określające przesłanki uzasadniające wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę urządzenia budowlanego wykonanego bez pozwolenia budowlanego i zgody spółdzielni, jako właściciela domu mieszkalnego oraz z naruszeniem interesu innych członków Spółdzielni polegającym na zwiększeniu niebezpieczeństwa zagrożenia ich mienia /patrz uchwała SN z dnia 26 marca 1993 r., III AZP 4/93 - OSNCP 1993 z. 12 poz. 212/. Podnoszona w skardze okoliczność, że w innych mieszkaniach parterowych w budynkach spółdzielczych także zainstalowano kraty, nie ma istotnego znaczenia w sprawie. Z tych względów na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.