II SA/Kr 1183/02

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy O.-D. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody M. z dnia 8 kwietnia 2002 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności części uchwały Rady Gminy O.-D. z dnia 1 marca 2002 r. (...) w sprawie zmiany szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku w gminie - uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Rada Gminy O.-D. podjęła w dniu 1 marca 2002 r. uchwałę (...) w sprawie zmiany szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku w gminie. Wydano ją na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591/, art. 3 ust. 2 pkt 6, art. 6 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach /Dz.U. nr 132 poz. 622/. Mocą tej uchwały zmieniono w całości treść par. 17 obowiązującej uchwały Rady Gminy O.-D. z dnia 15 listopada 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku w gminie. Nowy tekst par. 17 zawiera m.in. następujące ustalenia: "2. Właściciele gospodarstw zamieszkałych na stałe zobowiązani są wykupić worki foliowe z emblematem firmy dokonującej wywozu w ilości: 1/ 1 osoba - 4 worki rocznie, 2/ 2-3 osoby - 8 worków rocznie, 3/ 4 i więcej osób - 12 worków rocznie". 3. Odpłatność za i worek dla właścicieli wymienionych w pkt 2 wynosi 2.50 zł. 4. Właściciele domków letniskowych zobowiązani są wykupić 10 worków rocznie w cenie 4 zł za 1 worek". Powyższą uchwałę zakwestionował Wojewoda M., który rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 8 kwietnia 2002 r. (...) stwierdził jej nieważność "w części par. 1, w zakresie w jakim zmienia on treść par. 17 ust. 2 i ust. 4 uchwały" dotychczasowej. Na marginesie należy zauważyć, że sformułowanie to nie jest precyzyjne i jasne: par. 17 dotychczasowej uchwały nie zawierał ustępów i nie był podzielony wewnętrznie. Chodzi zatem o taką zmianę par. 17 dotychczasowej uchwały, która znalazła się w tekście nowego par. 17 ust. 2 i ust. 4. W uzasadnieniu Wojewoda napisał, że wymienione regulacje pozostają w sprzeczności z przepisami cyt. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach /zwłaszcza z art. 5 ust. 1/, rozszerzając ponad upoważnienie ustawowe obowiązki mieszkańców. Na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Gmina O.-D. skierowała w dniu 30 kwietnia 2002 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzedzając ją uchwałą Rady Gminy O.-D. z dnia 26 kwietnia 2002 r. (...) w sprawie wniesienia skargi. Gmina podniosła, że Rada Gminy w wykonaniu swoich zadań własnych, wyznaczonych cyt. ustawą ustala szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku. Rada Gminy O.-D. uregulowała te zasady w 1999 r., kiedy to ustalono, że usuwanie odpadów komunalnych stałych odbywać się będzie na koszt gminy i właścicieli nieruchomości. Zakup worków z emblematem firmy wywożącej odpady jest częściowym zwrotem kosztów usuwania tych odpadów kierowanym przez właścicieli na rzecz Gminy. Gmina ma prawo żądać od właścicieli odpłatności za pokrycie wydatków i tak uczyniła w zakwestionowanej uchwale. Zaznaczono, że zmiana dokonana tą uchwałą jest nawet korzystniejsza dla większości gospodarstw, gdyż według regulacji poprzedniej każde gospodarstwo było zobowiązane do odpłatności rocznej w wysokości 24 zł, niezależnie od liczby osób. Gmina konkluduje, że wydając swoją uchwałę nie przekroczyła upoważnienia ustawowego i działała zgodnie z prawem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie. Powtórzono tu zarzut sprzeczności uchwały z art. 5 ust. 1 cyt. ustawy. Ustawa nie pozwala na obarczenie mieszkańców obowiązkiem wykupu określonej liczby worków foliowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z przepisami cyt. ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna /art. 91 ust. 1/, a ponadto Wojewoda sprawujący nadzór nad gminą stwierdza nieważność takiej uchwały, jeżeli narusza ona prawo w sposób istotny /arg. ex art. 91 ust. 4/. Wynika stąd, że Wojewoda sam narusza prawo wtedy, gdy stwierdzi nieważność uchwały nie sprzecznej z prawem lub naruszającej prawo w sposób nieistotny. Tak stało się w analizowanym tu przypadku. Art. 6 ust. 2 cyt. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przewiduje kompetencję rady gminy, polegająca na ustalaniu górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi, o których mowa w ust. 1, tj. m.in. za zbieranie, transport, odzysk lub unieszkodliwianie odpadów komunalnych. Jednocześnie właściciele nieruchomości maja ustawowy obowiązek zbierania i pozbywania się odpadów komunalnych powstałych na terenie nieruchomości /art. 5 ust. 1 pkt 3/. Przepisy cyt. ustawy nie konkretyzują formy i metody zbierania opłat i nie ma żadnych przeszkód ustawowych, żeby rada gminy ustaliła je w postaci ceny za obowiązkowy zakup worków foliowych, służących do zbierania odpadów. W uchwale zakwestionowanej przez Wojewodę M. ustalono właśnie taką odpłatność. Obowiązek zakupu worków foliowych nie jest zatem jakimś nowym, pozaustawowym obowiązkiem nakładanym na właścicieli, którego formułowanie byłoby rzeczywiście niedopuszczalne. Obowiązek ten oznacza tylko tyle, że cena zakupu worków jest "górną stawką opłat," o jakich mowa w cyt. art. 6 ust. 2 ustawy. Stawka ta jest zresztą dla większości właścicieli niższa od dotychczasowej, a została ona tylko inaczej sformułowana. W opisanej sytuacji nie można uznać za trafną argumentację Wojewody M., który uznał przepisy uchwały Rady Gmina O.-D. za takie, które rozszerzają obowiązki mieszkańców ponad upoważnienie ustawowe i uznał je w rezultacie za sprzeczne z ustawą. Z tego też powodu zaskarżone rozstrzygnięcia nadzorcze nie jest zgodne z cyt. przepisami ustawy o samorządzie gminnym i Naczelny Sąd Administracyjny uchylił je na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.