II SA/Łd 892/00

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2003-02-05

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy deportacja dziecka wraz z matką do Francji w celu wykonywania drobnych prac, które nie stanowiły pracy przymusowej w rozumieniu ustawy, uprawnia do świadczenia pieniężnego przewidzianego dla osób deportowanych do pracy przymusowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wiek osoby deportowanej nie może być wyłączną przesłanką odmowy przyznania świadczenia pieniężnego. Kluczowe jest wykazanie spełnienia przesłanek określonych w art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, a niekoniecznie udowodnienie faktycznego wykonywania pracy przymusowej, zwłaszcza w przypadku dzieci. Organ administracji nie wyjaśnił wystarczająco stanu faktycznego, opierając się jedynie na wieku skarżącej i błędnym okresie deportacji, co narusza zasady postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Edwarda P. złożyła wniosek o świadczenie pieniężne z tytułu deportacji do Francji w latach 1943-1944, twierdząc, że jako dziecko wykonywała drobne prace przymusowe. Organ administracji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dziecko w tym wieku nie mogło wykonywać pracy przymusowej i nie zostało deportowane w tym celu. Decyzja ta została utrzymana w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżąca wniosła skargę do NSA, podtrzymując swoje stanowisko.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie przy udziale (...) sprawy ze skargi Edwardy P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 maja 2000 r. (...) w przedmiocie-świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji - uchyla zaskarżoną decyzję; (...). Decyzją z dnia 29 października 1999 r. (...), wydaną na podstawie art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395/ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił Edwardzie P. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu decyzji podano, iż Edwarda P. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w przepisach powołanej wyżej ustawy uzasadniając to tym, że w okresie od marca 1943 r. do listopada 1944 r. przebywała we Francji. Na okoliczności objęte wnioskiem wnioskodawczyni przedstawiła dowody, które potwierdzają jej pobyt ww. miejscu i czasie oraz pracę jej matki Stanisławy M. W sprawie wniosku Edwardy P. ma zastosowanie art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395/, który stanowi: "Represją w rozumieniu ustawy jest deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945." Z treści wniosku wynika, że Edwarda P. została deportowana /wywieziona/ jako dziecko razem z rodziną do Francji a więc nie w celu podjęcia pracy przymusowej. Nie negując, że matka Edwardy P. była zatrudniona w charakterze robotnika przymusowego to biorąc pod uwagę wiek wnioskodawczyni /ur. 02.08.1939 r./ należy wykluczyć, że Edwarda P. została wywieziona w charakterze robotnika przymusowego, a tylko taki charakter represji daje podstawę do przyznania uprawnienia do świadczenia określonego w ww. ustawie. Ponieważ wnioskodawczyni nie spełnia warunku deportacji do pracy przymusowej określonego przez ustawodawcę w cytowanym wyżej przepisie należało orzec o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Edwarda P. zarzuciła, iż decyzja odmawiająca przyznania świadczenia pieniężnego jest niesłuszna. Edwarda P. stwierdziła, iż została deportowana razem z matką do Francji do pracy przymusowej /marzec 1943 - listopad 1944/.W tym czasie miała wprawdzie 4-5 lat, lecz wykonywała drobne prace polowe /wyrywanie chwastów, grabienie trawy, pasanie gęsi/ i drobne prace domowe /zamiatanie domu i podwórka, zmywanie naczyń/. Prace te wykonywała pod przymusem, nie otrzymując żadnego wynagrodzenia. W świetle powyższego spełnia warunki, aby otrzymać świadczenie przewidziane w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. Decyzją z dnia 19 maja 2000 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 29 października 1999 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie przepisów określonych w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. świadczenie pieniężne przysługuje osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, w okresie wojny w latach 1939-1945 r. Ponieważ strona, mając 3-5 lat nie mogła wykonywać pracy przymusowej, nie była również osadzona w obozie pracy - świadczenie pieniężne nie może zostać przyznane. Przedstawiony zaś dowód w postaci zaświadczenia Mera Gminy A. z dnia 11 kwietnia 1997 r. potwierdza zatrudnienie jedynie matki strony. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Edwarda P. ponowiła argumenty i zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podkreśliła, że do pracy była zmuszana przez niemieckiego gospodarza, który chciał w ten sposób upokorzyć jej matkę i "pokazać kto tu jest panem i kogo należy bezwzględnie słuchać". Skarżąca zaznaczyła, iż deportacja trwała do listopada 1945 r., a nie 1944 r. jak przyjął organ. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi wywodząc zbieżnie z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Podkreślono, iż zaświadczenie wydane przez mera gminy potwierdza pracę matki, zaś w przypadku dzieci - jedynie deportację. Nie został więc spełniony warunek osobistego wykonywania pracy przymusowej wskazany w art. 2 ust. 2 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym, który mówi: "Represją w rozumieniu ustawy jest (...) deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy (...)". Pogląd ten został potwierdzony również w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 1998 r. /OPS 5/98/ oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 1998 r. /II SA/Gd 728/98/, jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1999 r. /SA/Sz 863/98/. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Artykuł 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./ przewiduje prawo do świadczenia pieniężnego dla osób, które podlegały represjom określonym w ustawie. Represją więc w rozumieniu ustawy jest: 1/ osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych /art. 2 pkt 1/, 2/ deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium: a/ III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny 1939-1945 /art. 2 pkt 2 lit. "a"/, b/ Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach /art. 2 pkt 2 lit. "b"/. Pojęcie represji zdefiniowane przez ustawodawcę adresowane jest zatem do dwóch kategorii osób: - po pierwsze, osób osadzonych w obozach pracy oraz - po drugie, do osób deportowanych do pracy przymusowej. O tym, że ustawa określa warunki przyznawania świadczenia pieniężnego dla dwóch kategorii osób świadczy również brzmienie tytułu ustawy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 30 listopada 1998 r. /V SA 71/98/ i 13 stycznia 1999 r. /V SA 759/98/ interpretacji tej nie podważa fakt, że osoby deportowane do pracy przymusowej mogły być osadzone w obozach pracy, gdzie pracę tę wykonywały. W powołanych wyżej wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, że art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, jak wynika z orzecznictwa, objął swoim działaniem również dzieci, a nawet dzieci nie narodzone, przebywające wraz z matkami czy rodzicami w obozach koncentracyjnych czy łagrach. W obozach pracy dzieci znajdowały się w porównywalnych warunkach, co w obozach koncentracyjnych czy łagrach. Niesłusznym więc byłoby wyłączenie ich z możliwości rekompensaty chociażby częściowej za utracone lata dzieciństwa związane z pobytem w obozie. Jednocześnie podkreślono, iż art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu -pieniężnym (...) dotyczy sposobu obliczania świadczenia pieniężnego - świadczenie to jest należne za każdy pełny miesiąc pracy. Nie można jednak uznać, że przepis ten uzupełnia definicję ustawową zawartą w art. 2 tejże ustawy. Z tychże względów Sąd uznał, że osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych stanowi samodzielną podstawę prawną przyznania świadczeń pieniężnych przewidzianych w ustawie, bez względu na to czy osadzony wykonywał pracę przymusową. A zatem błędny jest pogląd Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów, że do uzyskania świadczenia musi zawsze istnieć przesłanka dotycząca wykonywania pracy przymusowej. Ten kierunek interpretacji art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...) podzielił Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 13 stycznia 2000 r. /III RN 112/99 - Wokanda 2000 nr 9 str. 31/ i z dnia 6 kwietnia 2000 r. /III RN 143/99 - OSNAPU 2000 nr 20 poz. 736/. W szczególności Sąd Najwyższy przyjął, iż ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym określa, stosownie do jej tytułu, warunki przyznawania świadczenia pieniężnego dla dwóch kategorii osób, a mianowicie dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz dla osób osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Potwierdza to również dyspozycja art. 2 tej ustawy, wedle którego represją w rozumieniu ustawy jest zarówno osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 - 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych /art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym/, jak i deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. (...) /art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym/. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów powyższej ustawy powinna wykazać, iż spełnia tak określone przesłanki prawne uzasadniające zaliczenie jej do jednej z dwóch wymienionych w art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym kategorii osób represjonowanych, nie jest natomiast obowiązana wykazywać, czy w czasie pobytu w tego typu obozie faktycznie wykonywała pracę przymusową. Jeżeli więc w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, w którym określone zostały wyłącznie przesłanki prawne dotyczące sposobu obliczania wysokości należnego świadczenia pieniężnego, mowa jest o tym, że świadczenie takie przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy, to należy stanąć na stanowisku, że wynika stąd jedynie obowiązek ustalenia faktycznego czasu trwania pobytu określonej osoby w obozie pracy, natomiast nie wynika obowiązek wykazania przez tę osobę, czy w czasie pobytu w obozie pracy przymusowej, w którym została osadzona lub do którego została deportowana, faktycznie wykonywała pracę przymusową /OSNAPU 2000 nr 20 poz. 736/. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie opowiada się w pełni za poglądem wyrażonym w przedstawionych powyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i wyrokach Sądu Najwyższego. Zdaniem Sądu wiek osoby przebywającej w obozie pracy czy też wywiezionej z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny 1939-1945 nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pieniężnego. Inaczej mówiąc wiek osoby należącej do jednej z dwóch wyżej określonych kategorii osób nie może stanowić jedynej /wyłącznej/ przyczyny odmowy przyznania świadczenia, o jakim mowa w art. 1 ustawy. Należy zauważyć, że sytuacja małoletnich dzieci wywiezionych na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych częstokroć nie różniła się od sytuacji osób dorosłych, tak co do warunków, w jakich przebywały jak i konieczności wykonywania pracy i to pracy przerastającej możliwości dziecka. Pamiętać należy, iż nawet te dzieci, które zostały wywiezione z rodzicami na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych, znajdowały się w sytuacji zdecydowanie negatywnie oddziaływającej tak na ich zdrowie psychiczne jak i fizyczne. Izolacja, jakiej doświadczały dzieci - od dotychczasowego środowiska /wywiezienie/ i od rodziców na wiele godzin dziennie /czas pracy rodziców/ - stanowiła dla nich szczególną dolegliwość. Dzieci, podobnie jak inne wywiezione osoby, nie miały żadnego wpływu na sytuację, w której się znalazły. Musiały znosić ciężar deportacji /wywiezienia/ łączący się nie tylko z pobytem we wrogim kraju, ale i częstokroć z koniecznością pracy. Jest powszechnie wiadomym, iż nie tylko dorośli, ale i dzieci wywiezione do III Rzeszy zmuszane były do niewolniczej pracy. Los dzieci spoczywał w ręku obcych ludzi, którzy decydowali o warunkach ich pobytu na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych /zakwaterowanie, wyżywienie, praca/. Wywiezienie dzieci oznaczało nie rzadko w praktyce ciężkie warunki egzystencji, wyniszczenie dzieci głodem, chorobami, zimnem, pracą, urazami fizycznymi. A zatem nie wiek, lecz fakt deportacji /wywiezienia/ w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o i świadczeniu pieniężnym (...) winien decydować o uprawnieniu danej osoby do świadczenia przysługującego z tytułu doznanych represji. Oznacza to konieczność należytego wyjaśnienia i rozważenia okoliczności sprawy w aspekcie przesłanek określonych w art. 2 powołanej wyżej ustawy. Nie można bowiem uznać za zgodną z prawem decyzję wydaną bez wyjaśnienia okoliczności objętych hipotezą przepisów mających w sprawie zastosowanie. Postępowanie administracyjne prowadzone przed wydaniem przez organ administracji publicznej decyzji, powinno zapewniać dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym okoliczności podnoszonych przez składającego wniosek o przyznanie uprawnień do świadczenia pieniężnego. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i uniemożliwia często prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Postępowanie wszczęte z wniosku o przyznanie uprawnień do świadczenia pieniężnego jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a zatem konieczne jest prawidłowe i rzetelne stosowanie przepisów proceduralnych, które określają uprawnienia procesowe uczestników postępowania, w tym przepisów regulujących postępowanie. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty i zeznania świadków - art. 75 par. par. 1 Kpa. Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę - art. 86 Kpa/. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 września 1990 r. - III ARN 9/90 /OSNCP 1991 z. 10-12 poz. 127/ - oświadczenie składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym oraz przedstawione przez nią dokumenty korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu. Organy administracji państwowej obowiązane są stosować się do zasad przeprowadzenia dowodów określonych w rozdziale 4 działu II Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma uzasadnionych podstaw, by zasada ta nie była respektowana w postępowaniu w sprawie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. Artykuł 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./ jednoznacznie stanowi: w zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia mają zastosowanie przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego. Procedurę tą normuje również zarządzenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 lipca 1996 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów oraz szczegółowego trybu postępowania (...) /M.P. nr 46 poz. 450/, wydane na podstawie art. 4 ust. 3 powołanej wyżej ustawy /przed nowelizacją dokonaną ustawą zmieniającą z dnia 18 marca 1999 r. - Dz.U. nr 28 poz. 257/ - od dnia 31 grudnia 1999 r. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania (...) - Dz.U. nr 111 poz. 1300. W postępowaniu wyjaśniającym w rozważanej sprawie organ orzekający, mimo posiadania dokumentów i informacji, z naruszeniem art. 7, art. 77 par. 1 i 80 Kpa nie poczynił wyczerpujących ustaleń w celu wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się jedynie na wiek skarżącej. Nadto organ nie zauważył, że skarżąca we wniosku wskazała nieprawidłową datę końcową deportacji, a mianowicie 1944 r. Tym niemniej z zaświadczenia Mera Gminy A. wynika, że skarżąca przebywała na deportacji od marca 1943 r. do listopada 1945 r. w majątku należącym do Niemca o nazwisku P. A zatem w okresie deportacji nie miała jak przyjął organ 3-5 lat, lecz 3 lata i 7 miesięcy w chwili wywiezienia a 6 lat i 3 miesiące w listopadzie 1945 r. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego wskazywała konkretne okoliczności mające świadczyć, iż została deportowana do Francji z matką i podobnie jak ona pracowała przymusowo. Organ odmawiając przyznania świadczenia pieniężnego oparł się jedynie na nieprawidłowo ustalonym wieku skarżącej i błędnym okresie deportacji. Nadto Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r., OPS 5/98, dokonując dowolnej interpretacji tejże uchwały. W uzasadnieniu wskazanej wyżej uchwały Sąd stwierdził, iż odniesieniu do pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy, wykonywanej w latach 1939-1945, prawo do świadczenia ograniczono do przypadków wymienionych w art. 2 pkt 1 i pkt 2 lit. "a" ustawy. Dotyczy ono osób osadzonych w obozach pracy przymusowej, lecz tylko z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych, z wyłączeniem innych przyczyn, np. kryminalnych. W drugim wypadku, unormowanym w art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy prawo do świadczenia z tytułu pracy przymusowej przysługuje osobom deportowanym /wywiezionym/ do tej pracy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Jest to uzasadnione, jeśli zważyć, że sytuacja przymusowo zatrudnionych izolowanych całkowicie od dotychczasowego środowiska była - nieporównanie gorsza od sytuacji innych przymusowo zatrudnionych osób, i to nawet wówczas, gdy warunki pracy były porównywalne. Z tych względów Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że praca przymusowa obywatela polskiego /nawet małoletniego/ w gospodarstwie rolnym osadnika III Rzeszy, przydzielonego mu w następstwie pacyfikacji ludności polskiej, które położone było na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., lecz będącego pod okupacją III Rzeszy w latach 1939-1945, uprawnia do przewidzianego w ustawie świadczenia pieniężnego, jeśli osoba przymusowo zatrudniona nie była do pracy deportowana, gdyż zamieszkiwała w miejscowości, w której znajdowało się gospodarstwo rolne, i deportacja nie była zastosowana. Przyznanie świadczenia z tytułu pracy niewolniczej na rzecz Niemiec nie wszystkim obywatelom polskim, którzy doznali tej represji, ale tylko tym osobom, które poddane były represji w szczególnych warunkach /osadzenie w obozie pracy albo wywiezienie do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy/, nie może być uznane za niesprawiedliwe faworyzowanie tych osób. Reasumując, Sąd uznał, że nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395/ niezwiązane z deportacją /wywiezieniem/ przymusowe zatrudnienie w latach 1939-1945 obywatela polskiego /także małoletniego/ w gospodarstwie rolnym osadnika niemieckiego, położonym w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego, znajdującym się na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a po tej dacie okupowanym przez III Rzeszę. /por. ONSA 1999 Nr 1 poz. 1/ W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, albowiem Edwarda P. została deportowana z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium terenów okupowanych przez III Rzeszę w okresie wojny w latach 1939-1945. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o NSA.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło