II SA 828/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie: WSA Maria Jagielska s. del. NSA Zdzisław Romanowski Protokolant Marlena Chmielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2002r.nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w [...] z dnia [...] października 2001r. 2. unieważnione decyzje nie podlegają wykonaniu. Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art.138 §1 pkt.1 KPA w związku z art.42 ust.1 p.6 ustawy z dnia 18 stycznia 1996r. o rybołówstwie morskim /Dz.U.34 z 1996r. p.145 i Dz.U. 70 z 1999r. p.778 utrzymał w mocy decyzję Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w [...] z dnia [...] października 2001r. nr [...] w sprawie wymierzenia K. K. kary pieniężnej w wysokości 25.000,00zł. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że K. K. wykonując rybołówstwo morskie na polskich obszarach morskich w1999r. przekroczył przyznaną mu kwotę połowową łososia, co wykazała kontrola należącego do niego kutra [...] przeprowadzona przez inspektorów rybołówstwa morskiego w dniu [...] marca 1999r. i w dniu [...] kwietnia 1999r. Wyniki kontroli potwierdzone zostały raportami z inspekcji. W związku z powyższymi faktami Okręgowy Inspektor Rybołówstwa Morskiego w [...] dnia [...] marca 2001r. wydał decyzję nr [...] wymierzającą K. K. karę pieniężną w wysokości 25.000,00zł za naruszenie przepisów ustawy o rybołówstwie morskim, poprzez prowadzenie ukierunkowanych połowów łososia, mimo przekroczenia kwoty połowowej przyznanej mu na 1999r. Od powyższej decyzji K. K. odwołał się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Minister decyzją z dnia [...] maja 2001r. nr [...] uchylił decyzję Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i uzupełnienia materiału dowodowego. Ponownie rozpoznając sprawę Okręgowy Inspektor Rybołówstwa Morskiego przesłuchał inspektorów, którzy przeprowadzali kontrolę kutra i umożliwił stronie wgląd w dokumenty, a następnie w dniu [...] października 2001r. wydał decyzję [...] wymierzającą K. K. karę pieniężną w wysokości 25.000,00zł za naruszenie przepisów ustawy o rybołówstwie morskim. Od decyzji tej K. K. odwołał się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rozpoznając sprawę ponownie Minister uznał, że wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu [...] marca 1999r. wykazały bezspornie, że skarżący przekroczył przyznane mu kwoty połowowe o 238 sztuk, a w dniu [...] kwietnia 1999r. - o 9 sztuk. W tym stanie rzeczy wymierzona kara jest uzasadniona. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] II 2002 r. Minister utrzymał w mocy decyzję Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego. Na tę decyzję K. K. wniósł w terminie skargę do NSA i wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania z powodu przedawnienia. Skarżący podniósł, że w sprawach wymierzania kar pieniężnych na podstawie art.43 ustawy o rybołówstwie morskim do trybu wymierzania i ściągania kar stosowane były przepisy ustawy z dnia 21 marca 1991r. o obszarach morskich RP i administracji morskiej. Nie było natomiast odesłania do tej ustawy w kwestiach przedawnienia. Do przedawnienia należy zatem stosować przepisy Kodeksu Wykroczeń. Art.48 Kodeksu Wykroczeń przewiduje stosowanie przepisów tego kodeksu do wykroczeń przewidzianych w innych ustawach, jeżeli ustawy te nie przewidują przepisów odmiennych. W kwestii kar pieniężnych takich przepisów odmiennych nie ma, gdyż odesłanie do ustawy o obszarach morskich dotyczy tylko trybu wymierzania i ściągania kar, nie zaś przedawnienia. Co do przedawnienia stosuje się więc przepisy Kodeksu Wykroczeń, który przewiduje roczne przedawnienie wymierzania kar, lub 2 letnie jeśli przed upływem roku wszczęto postępowanie. Wymierzenie kary skarżącemu uległo więc przedawnieniu. Skarżący wniósł też o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. W kwestii przedawnienia podniósł, że ustawa o rybołówstwie morskim reguluje samodzielnie kwestię przedawnienia w art.43 a. Zgodnie z tym przepisem kary pieniężnej nie można nałożyć, jeżeli od dnia popełnienia czynu upłynęło 5 lat. Ten czas jeszcze nie upłynął, karanie jest więc możliwe. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 lipca 2002r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Z mocy art.97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 p.1271/ sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Kontrolując działalność administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej kwestią zasadniczą jest właściwość organów powołanych do wymierzania kar pieniężnych przewidzianych ustawą o rybołówstwie morskim. W datach dokonania zarzucanych skarżącemu wykroczeń i sporządzenia raportów z inspekcji przez inspektorów rybołówstwa morskiego tj. w dniu [...] marca 1999r. i w dniu [...] kwietnia 1999r. obowiązywała ustawa o rybołówstwie morskim z dnia 18 stycznia 1996r. /Dz.U.34 z 1996r. p.145/. Art.43 tej ustawy w kwestii właściwości oraz trybu wymierzania i ściągania kar pieniężnych odsyłał do ustawy o obszarach morskich RP z dnia 21 marca 1991r. /Dz.U. nr 32 z 10991r. p.131 z późn. zmianami/. Ustawa o obszarach morskich RP w art.43 przewidywała w sprawach należących do organów administracji morskiej rozstrzyganych w trybie postępowania administracyjnego właściwość dyrektorów urzędów morskich w pierwszej instancji i Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w drugiej instancji, zaś w art.57 stwierdzała, że kary pieniężne wymierza dyrektor urzędu morskiego w formie decyzji administracyjnej, od której służy odwołanie do Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Ustawa o rybołówstwie została zmieniona ustawą z 24 lipca 1999r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 70 z 1999r. p.778/. Ustawa ta w art.7 przekazała sprawy rybołówstwa morskiego do kompetencji ministra właściwego do spraw rolnictwa. Ustanowiła nową właściwość organów w tych sprawach, a w szczególności powołała okręgowych inspektorów rybołówstwa morskiego /rozdz.5 a dodany do ustawy o rybołówstwie morskim/ i określiła ich kompetencje /dodany rozdz.6 a/. Zmieniła też właściwość organów do wymierzania kar pieniężnych, stanowiąc w zmienionym art.43, że kary te wymierzają okręgowi inspektorzy w drodze decyzji administracyjnej, od której służy odwołanie do ministra właściwego do spraw rolnictwa. Dodała też do ustawy o rybołówstwie morskim art.43 a i 43 b ustanawiające procedury wymierzania kar i ich przedawnienia oraz ściągania. Jednak zgodnie z art.15 cytowanej ustawy o zmianie ustawy o działach administracji rządowej ... "Do postępowań administracyjnych w sprawach objętych przepisami ustaw zmienianych w art.4 i 7, wszczętych przed wejściem w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy tych ustaw w brzmieniu dotychczasowym". Ustawa weszła w życie 10 września 1999r. Do spraw wszczętych przed dniem 10 września 1999r. należy więc stosować przepisy ustawy o rybołówstwie morskim w brzmieniu dotychczasowym. To brzmienie dotychczasowe przewidywało, do wymierzania kar pieniężnych /poprzez odesłanie do cytowanej wyżej ustawy o obszarach morskich/ kompetencje właściwego dyrektora urzędu morskiego i Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. W sprawie niniejszej nie było wydane postanowienie o wszczęciu postępowania. Pierwszą czynnością w sprawie było przeprowadzenie kontroli na kutrze skarżącego przez inspektora rybołówstwa morskiego w dniu [...] marca 1999 r. i następnie w dniu [...] kwietnia 1999r. oraz sporządzenie raportów z tych kontroli w tych samych datach. Zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą NSA, ponieważ KPA nie rozstrzyga sposobu ustalenia daty wszczęcia postępowania z urzędu, za datę tę można uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie /por. orzecz. NSA z 4 III 1981r. SA 654/81, orzecz. NSA z 22 IV 1981r. SA 1089/81/. Należy więc uznać, że postępowanie w sprawie niniejszej zostało wszczęte [...] marca 1999r. Skoro tak, to powinno być ono prowadzone przez organy właściwe przed dniem 10 września 1999r. tj. przed dniem wprowadzenia zmian kompetencyjnych. W sprawie niniejszej postępowanie powinno być więc prowadzone w pierwszej instancji przez dyrektora urzędu morskiego, a w drugiej instancji przez ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej /obecnie ministra infrastruktury/. Ponieważ decyzje w sprawie niniejszej wydawane były przez organy właściwe według nowych, zmienionych przepisów, które nie powinny mieć w sprawie zastosowania, należy uznać, że są one wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. W tym stanie rzeczy obie decyzje zgodnie z art.156 § 1 p.1 KPA dotknięte są w całości nieważnością. Wobec stwierdzenia nieważności obu decyzji, na plan dalszy schodzą zarzuty skarżącego w kwestii przedawnienia wymierzenia kary, aczkolwiek nie można podzielić poglądu skarżącego, że odesłanie z art.43 ustawy o rybołówstwie /w dawnym brzmieniu/ do ustawy o obszarach morskich, które dotyczy właściwości organów i trybu wymierzania i ściągania kar nie obejmuje kwestii przedawnienia ich wymierzania. Zdaniem sądu w pojęciu trybu wymierzania kar mieści się też określenie czasu, w którym tryb ten może być zastosowany. Ustawa o obszarach morskich w art.58 stanowi, że nie można nałożyć kary pieniężnej jeżeli od dnia popełnienia czynu upłynęło 5 lat. Po upływie tego czasu tryb wymierzenia kary przewidziany art.57 nie może być zastosowany. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § ust. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /ppsa/ Sąd orzekł jak w sentencji. O niewykonywaniu unieważnionych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ppsa.